Hai năm qua, kể từ khi Đề án “Xây dựng biên giới hòa bình hữu nghị, góp phần phát triển kinh tế-xã hội, tăng cường quốc phòng-an ninh trên địa bàn tỉnh Kiên Giang”(gọi tắt là Đề án 25) được UBND tỉnh Kiên Giang phê duyệt, giao Bộ đội biên phòng (BĐBP) Kiên Giang tham mưu, chủ trì thực hiện, các xã địa bàn biên giới chuyển biến mạnh trên nhiều mặt. Đặc biệt nhân dân hai bên biên giới thuộc tỉnh Kiên Giang và nước bạn Cam-pu-chia ngày càng gắn bó, hòa bình, hữu nghị.

Đề án đáp ứng đòi hỏi của thực tiễn

Kiên Giang có địa bàn biên giới khá đặc thù: biên giới trên đất liền dài 58km, bờ biển dài 158km với vùng biển rộng 63.290km2 và hơn 140 hòn đảo lớn, nhỏ. Tàu đánh cá hơn 7.200 chiếc hoạt động ở vùng biển giàu tiềm năng thủy sản, tiếp giáp với vùng biển nhiều nước. Tại 11 xã biên giới có dân số hơn 10.000 hộ với hơn 45.000 khẩu, diện tích đất liền có 1/3 là đầm lầy, ngập mặn, nhiễm phèn, sông ngòi chằng chịt; diện tích đất hoang hóa hơn 690 ha; đời sống người dân còn nghèo, thu nhập bình quân từ 3,2 đến 6,8 triệu đồng/người/năm, trình độ dân trí hạn chế. Tình hình tội phạm, buôn lậu ma túy, buôn lậu, vượt biên, vượt biển vô cùng phức tạp… Việc quản lý dân số, đối tượng phạm tội trên các tàu đánh cá, ở các đảo ngoài khơi trên biển rất khó khăn. Sự phối hợp trong công tác phòng, chống tội phạm giữa các ngành chức năng còn chồng chéo, chưa hiệu quả. Thực tế ấy đặt ra yêu cầu, cần cơ chế, chính sách, hình thức quản lý kinh tế phù hợp… để tạo “cú hích” tích cực ở địa bàn biên giới.

Chiến sĩ quân y Đồn biên phòng 973 khám, chữa bệnh giúp dân.

Trước những thách thức trên, từ đầu năm 2006, Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh Kiên Giang đã mạnh dạn đề xuất UBND tỉnh Kiên Giang xây dựng một đề án nhằm đẩy mạnh phát triển kinh tế, xã hội, xây dựng vùng biên giới hòa bình hữu nghị. Tháng 4-2006, Đề án số 25/ĐA-UBND mang tên “Xây dựng biên giới hòa bình hữu nghị, góp phần phát triển kinh tế-xã hội, tăng cường quốc phòng-an ninh trên địa bàn tỉnh Kiên Giang” được UBND tỉnh thông qua với hàng loạt giải pháp sáng tạo, khả thi. UBND tỉnh thành lập Ban chỉ đạo trực tiếp điều hành các cơ quan, địa phương liên quan thực hiện; Bộ chỉ huy BĐBP Kiên Giang giữ vai trò nòng cốt và giúp ban chỉ đạo tổ chức thực hiện Đề án.

Bộ đội Biên phòng giữ vai trò nòng cốt

Đại tá Phạm Công Du, Chính ủy BĐBP Kiên Giang cho biết:

- Đề án 25 được UBND tỉnh phê duyệt, chỉ đạo thực hiện đã giúp nâng cao trách nhiệm cụ thể của các cấp ngành, địa phương trong tỉnh, huy động được sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị và nhân dân. Đề án đã nhanh chóng đi vào cuộc sống, khẳng định được kết quả bước đầu rõ rệt, tạo sự chuyển biến mang tính đột phá ở địa bàn biên giới.

Với vai trò nòng cốt, tham mưu cho Ban chỉ đạo trong thực hiện Đề án 25, BĐBP Kiên Giang đi đầu thực hiện nhiều chương trình cụ thể như: Phong trào “Quần chúng tham gia tự quản đường biên, cột mốc và an ninh trật tự, tổ khu vực biên giới, xây dựng biên giới hòa bình hữu nghị”; xây dựng gia đình văn hóa, đơn vị văn minh; xây nhà đại đoàn kết cho hộ nghèo, ra quân xóa điểm “nóng” buôn lậu; hỗ trợ địa phương xây dựng đường giao thông, trường học, trạm y tế; tuyên truyền pháp luật, khám, chữa bệnh giúp dân hai bên biên giới…

Từ tháng 4-2006 đến nay, các đồn biên phòng xây dựng hơn 50 căn nhà đại đoàn kết, 21 căn nhà cho các hộ nghèo; thực hiện chương trình hỗ trợ vốn sản xuất cho 35 hộ nghèo nuôi bò, lợn, trồng rau; đóng góp hàng chục nghìn ngày công xây dựng trường học, đường giao thông nông thôn, sửa nhà, phòng, chống bão, vận động gần 800 em bỏ học trở lại trường...; tổ chức khám, chữa bệnh giúp dân hơn 1.000 ca; vận động tuyên truyền kế hoạch hóa gia đình, chăm sóc sức khỏe. BĐBP tỉnh đã tổ chức xây dựng thiết chế văn hóa, điểm sáng văn hoá địa bàn biên giới ở cửa khẩu Xà Xía (Mỹ Đức, Hà Tiên), Đồn biên phòng 973 (xã Phú Mỹ, huyện Kiên Lương) và Đồn 750 (thị trấn An Thới, Phú Quốc)...

Trong 2 năm 2006 và 2007, ngân sách tỉnh đầu tư gần 50 tỷ đồng xây dựng cơ sở hạ tầng cho các xã biên giới. Các xã biên giới thuộc huyện Phú Quốc và thị xã Hà Tiên đều đã hoàn thành chỉ tiêu phổ cập trung học cơ sở 100%; 78,5% hộ đạt danh hiệu gia đình văn hóa và 92,7% đơn vị đạt danh hiệu “Đơn vị văn minh”... Trong công tác đối ngoại giữa tỉnh Kiên Giang với các tỉnh thuộc nước bạn Cam-pu-chia tổ chức nhiều hoạt động: Các đoàn thăm hỏi, tìm hiểu khả năng và cơ hội xúc tiến thương mại; phối hợp chống buôn lậu; ngăn chặn dịch bệnh; mở tuyến du lịch đường bộ; trao đổi kinh nghiệm trồng lúa nước; khám, chữa bệnh cho dân nghèo Cam-pu-chia…

Cán bộ, chiến sĩ Đồn biên phòng 977 giúp dân thu hoạch lúa. Ảnh: Tiến Vinh

Chúng tôi có mặt ở xã biên giới Mỹ Đức (thị xã Hà Tiên), nơi có phần lớn diện tích đất bị nhiễm mặn, trước đây sản xuất lúa chỉ được một vụ, tỷ lệ hộ nghèo chiếm 8,5%. Sau 2 năm triển khai Đề án 25, Mỹ Đức đã có nhiều nét mới, nổi bật là tình hình buôn lậu giảm, hoàn thành xây dựng cột mốc biên giới giữa hai nước, cửa khẩu Xà Xía trên địa bàn được nâng cấp thành cửa khẩu quốc tế, kinh tế xã hội chuyển biến tích cực. Thượng tá Trần Bằng Đức, Đồn trưởng Đồn biên phòng 977 cho biết:

- Đồn biên phòng 977 đã tham mưu cho UBND xã củng cố hệ thống chính trị, đưa các mục tiêu thuộc Đề án 25 vào nghị quyết, kế hoạch thực hiện của xã. Đồng thời, Đồn 977 hỗ trợ sản xuất, tổ chức các điểm đọc báo trong dân, tuyên truyền pháp luật, cho hộ nghèo vay vốn sản xuất, hướng dẫn nghề; ngăn chặn buôn lậu xăng, dầu, tuyên truyền về tình hữu nghị lâu đời giữa nhân dân hai bên biên giới… Công tác kiểm soát ở cửa khẩu quốc tế Xà Xía được thực hiện đúng qui định, tạo điều kiện thuận lợi cho nhân dân hai bên biên giới qua lại, trao đổi, buôn bán.

Trung tướng Tăng Huệ, nguyên Tư lệnh Bộ đội Biên phòng khi nói về Đề án 25 đã khẳng định:

- Đề án 25 có ý nghĩa hết sức quan trọng, vừa đáp ứng yêu cầu trước mắt, vừa phục vụ nhiệm vụ chung lâu dài; thể hiện đầy đủ quan điểm của Đảng, Nhà nước ta về xây dựng đường biên giới hòa bình hữu nghị với phương châm: “Hợp tác láng giềng tốt đẹp, đoàn kết hữu nghị, ổn định lâu dài”, tăng cường mối quan hệ hữu nghị giữa nhân dân tỉnh Kiên Giang và hai tỉnh Cam-pốt và Tà-keo của nước bạn Cam-pu-chia, trực tiếp góp phần thúc đẩy kinh tế-xã hội. Đề án này mở ra một hình thức phát triển mới, có tính chiến lược, có thể vận dụng cho các địa phương khác.

Trao đổi với chúng tôi, đồng chí Văn Hà Phong, Phó chủ tịch thường trực UBND tỉnh Kiên Giang, Trưởng ban chỉ đạo Đề án 25 cho biết:

- Đề án 25 đạt hiệu quả rất rõ sau 2 năm thực hiện, khẳng định hướng đi mới. BĐBP Kiên Giang thể hiện tốt vai trò chủ động tham mưu cho các ban ngành, địa phương thực hiện, đồng thời là lực lượng nòng cốt trong thực hiện Đề án. Thời gian tới, Ban chỉ đạo sẽ tiếp tục đẩy mạnh huy động các nguồn vốn, hoàn thiện cơ chế phối hợp để phát triển toàn diện địa bàn biên giới, nâng cao mối quan hệ giữa chính quyền, nhân dân Kiên Giang với các địa phương nước bạn Cam-pu-chia, góp phần xây dựng đường biên hòa bình, hữu nghị.

Bài: Đặng Trung Kiên