QĐND - Sáng 22-9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) cho ý kiến vào Báo cáo Giám sát về việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý, sử dụng đất đai tại các nông-lâm trường quốc doanh, giai đoạn 2004-2014.

Báo cáo Giám sát do Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội, Trưởng đoàn Giám sát K’sor Phước trình bày cho thấy, đến năm 2012, cả nước có 387 nông, lâm trường, gồm 145 nông trường, 151 lâm trường, 91 ban quản lý. Tính đến hết năm 2000, diện tích nông trường đưa vào khai thác sử dụng là 545.995ha, chiếm 85,8% diện tích đất được giao quản lý. Diện tích đất các lâm trường quản lý là 5.000.794ha, diện tích đất đã đưa vào sản xuất là 4.425.792ha.

Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính, Ngân sách của Quốc hội Phùng Quốc Hiển cho rằng, các nông, lâm trường có vai trò rất lớn và có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong giai đoạn đầu, làm thay đổi toàn bộ bộ mặt của nông thôn các tỉnh miền núi, trung du. Tuy nhiên, từ năm 1987, đặc biệt là từ năm 1993, khi có Luật Đất đai, các nông, lâm trường không bắt kịp với quá trình chuyển đổi quản lý đất đai, bộc lộ những hạn chế, yếu kém trong quản lý dẫn tới quản lý, sử dụng đất đai kém hiệu quả. Một số nơi xuất hiện tình trạng “phát canh, thu tô” hoặc giao, khoán đất tùy tiện, không đúng quy định, dẫn tới tình trạng phức tạp, khó xử lý như hiện nay. Với các nông, lâm trường có hiệu quả sử dụng đất rất kém như vậy, ông cho rằng cần kiên quyết giải thể, thu hồi đất để giao cho nhân dân, gắn với trách nhiệm của nhân dân để thực hiện được mục tiêu phủ xanh đất trống, đồi núi trọc, góp phần nâng cao đời sống người dân. Các nông, lâm trường còn được tồn tại thì phải tổ chức lại quan hệ sản xuất và phương thức sản xuất cho phù hợp.

Phó chủ tịch Quốc hội Huỳnh Ngọc Sơn phát biểu, Bộ Quốc phòng hiện đang có 22 đầu mối là các binh đoàn, tổng công ty quản lý đất nông, lâm trường rất hiệu quả, đứng chân trên những địa bàn chiến lược, góp phần giữ vững an ninh biên giới, phát triển đời sống cho đồng bào dân tộc, nhưng chưa được đề cập trong Báo cáo Giám sát. Vì vậy, Phó chủ tịch Quốc hội Huỳnh Ngọc Sơn đề nghị Đoàn Giám sát bổ sung nội dung này trong Báo cáo Giám sát. Đánh giá về tình hình các nông, lâm trường không do quân đội quản lý, Phó chủ tịch Quốc hội Huỳnh Ngọc Sơn cho rằng, về cơ bản là các nông, lâm trường làm ăn không hiệu quả và công tác quản lý về cơ bản cũng chưa tốt. Vì vậy, ông đề nghị các địa phương phải có trách nhiệm cùng Chính phủ cương quyết thu hồi đất ở những nơi làm không hiệu quả, giao cho dân trồng rừng, trồng lúa.

Nói về vấn đề trách nhiệm quản lý Nhà nước trong quản lý các nông, lâm trường, cả Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Nguyễn Minh Quang và Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Công Tuấn đều nhắc tới lỗi do cơ chế. Bộ trưởng Nguyễn Minh Quang cho rằng, nói về trách nhiệm trong việc quản lý các nông, lâm trường là “rất khó” vì đất nông, lâm nghiệp đã qua nhiều thời kỳ, nguyên nhân khách quan rất lớn là cơ chế quản lý thay đổi. Còn Thứ trưởng Hà Công Tuấn giải thích, các nông, lâm trường “phát canh, thu tô” có trách nhiệm của chính quyền và của các công ty, nhưng cũng một phần do cơ chế giao, khoán đất thay đổi qua các thời kỳ, chính sách ưu đãi đất trong nông, lâm trường và đất ngoài nông, lâm trường có sự khác biệt dẫn tới tâm lý so bì của người dân…

Chiều cùng ngày, UBTVQH cho ý kiến về việc thực hiện các nghị quyết của Quốc hội, UBTVQH về hoạt động giám sát chuyên đề, hoạt động chất vấn từ đầu nhiệm kỳ khóa XIII đến năm 2015.

Ngày 23-9, UBTVQH tiếp tục làm việc.

CHIẾN THẮNG