Củng cố và làm sâu sắc thêm quan hệ Đối tác toàn diện với Ô-xtrây-li-a và Niu Di-lân

QĐND - Nhận lời mời của Thủ tướng Ô-xtrây-li-a Tô-ni A-bót (Tony Abbott) cùng Phu nhân và nhận lời mời của Thủ tướng Niu Di-lân Giôn Ki (John Key), Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng và Phu nhân thực hiện chuyến thăm chính thức Ô-xtrây-li-a từ ngày 17 đến 18-3 và Niu Di-lân từ ngày 19 đến 20-3.

Trong thời gian qua, quan hệ hữu nghị hợp tác giữa Việt Nam và Ô-xtrây-li-a đã có những bước phát triển tích cực, thuận lợi trên hầu hết các lĩnh vực. Năm 2013, hai bên đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực kỷ niệm 40 năm thiết lập quan hệ ngoại giao.

Hai bên tiếp tục duy trì các trao đổi đoàn và tiếp xúc cấp cao. Các cơ chế hợp tác song phương được duy trì thường xuyên như: Đối thoại chiến lược cấp thứ trưởng ngoại giao-quốc phòng lần thứ 3 vào tháng 11-2014 tại Can-bơ-rơ (Canberra), Đối thoại nhân quyền lần thứ 11 vào tháng 7-2014 tại Hà Nội, Tư vấn Lãnh sự lần 10 vào 12-2014 tại Pớt (Perth), Tham vấn cấp cao về viện trợ phát triển vào tháng 3-2013, UB Hợp tác kinh tế thương mại-JTEC vào tháng 11-2011.

Về hợp tác thương mại, Việt Nam là bạn hàng thứ 15 của Ô-xtrây-li-a trong khi Ô-xtrây-li-a là bạn hàng thứ 8 của Việt Nam. Kim ngạch thương mại giữa hai nước luôn tăng đều và khá cao, từ mức 32,3 triệu USD năm 1990 lên 5,1 tỷ USD năm 2013 và đạt xấp xỉ 6 tỷ USD năm 2014, (tỉ lệ tăng 10% liên tục trong 10 năm qua, Việt Nam luôn xuất siêu). Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam là dầu thô, điện thoại và các loại linh kiện... Tại Hội nghị cấp cao ASEAN 14 tháng 3-2009, Ô-xtrây-li-a chính thức công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường.

Về hợp tác đầu tư, tính đến nay, Ô-xtrây-li-a có 320 dự án đầu tư tại Việt Nam với tổng vốn đầu tư 1,651 tỷ USD, đứng thứ 19 trong số 101 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam. Các dự án FDI của Ô-xtrây-li-a tập trung vào lĩnh vực công nghiệp và xây dựng, dịch vụ, giáo dục, công nghiệp chế biến, nông lâm nghiệp, thủy sản... Việt Nam hiện có 17 dự án đầu tư trực tiếp vào Ô-xtrây-li-a với tổng giá trị đạt 137 triệu USD, nổi bật là các dự án ở các lĩnh vực: Công nghiệp chế biến, chế tạo, dịch vụ lưu trú và ăn uống.

Trong lĩnh vực viện trợ phát triển chính thức ODA, Ô-xtrây-li-a duy trì đều viện trợ ODA cho Việt Nam, đạt trên 130 triệu AUD/năm (đạt kỷ lục 150 triệu AUD năm 2012-2013). Trong năm tài khóa 2013-2014, ODA của Ô-xtrây-li-a cam kết dành cho Việt Nam đạt mức trên 138,9 triệu AUD và kế hoạch năm 2014-2015 là 141,3 triệu AUD. Ô-xtrây-li-a viện trợ không hoàn lại cho Việt Nam 160 triệu AUD để xây cầu Cao Lãnh (lễ khởi công xây cầu diễn ra ngày 19-10-2013 và dự kiến hoàn thành vào tháng 10-2017).

Hai bên hợp tác tốt trong lĩnh vực an ninh, quốc phòng thông qua việc trao đổi đoàn, ký thỏa thuận hợp tác, hợp tác phòng chống tội phạm, quản lý xuất nhập cảnh, chống di cư bất hợp pháp, trao đổi thông tin, kinh nghiệm, đào tạo tiếng Anh...

Trong 40 năm qua, Ô-xtrây-li-a đã cung cấp cho Việt Nam 4000 học bổng các loại. Việt Nam đứng thứ 7 trong số các nước nhận học bổng về kinh tế của Ô-xtrây-li-a. Ô-xtrây-li-a cam kết cung cấp 1.380 suất học bổng trong giai đoạn 2012-2015, trong đó có 272 suất học bổng dài hạn và 88 suất học bổng ngắn hạn trong năm 2013. Hiện có 30.000 sinh viên và nghiên cứu sinh Việt Nam đang học tập tại Ô-xtrây-li-a. Nhiều trường đại học của Việt Nam có những chương trình liên kết đào tạo ở bậc đại học và sau đại học với các trường của Ô-xtrây-li-a. Hai nước đã ký Thoả thuận Hợp tác Giáo dục giai đoạn 2013-2018 (tháng 6-2013) và thành lập Nhóm Công tác chung Việt Nam - Ô-xtrây-li-a về giáo dục (năm 2011).

Hợp tác hai nước trên các lĩnh vực lao động, nông nghiệp, du lịch, giao lưu nhân dân đang phát triển tích cực.

Ngày 19-6-1975, Việt Nam và Niu Di-lân thiết lập quan hệ ngoại giao. Tháng 11-1995, Niu Di-lân mở Đại sứ quán tại Hà Nội và Tổng Lãnh sự quán tại TP Hồ Chí Minh. Việt Nam lập Đại sứ quán tại Niu Di-lân tháng 5-2003 và mở Văn phòng Thương vụ năm 2005 tại thành phố Ô-clan (Auckland), đến cuối năm 2007 chuyển về thủ đô Oen-linh-tơn (Wellington).

Từ năm 2009 đến nay, quan hệ hai nước được nâng cấp thành “Quan hệ đối tác toàn diện” và hai bên thường xuyên duy trì các cuộc tiếp xúc và trao đổi đoàn cấp cao.

Quan hệ hợp tác thương mại giữa hai nước đã được đẩy mạnh trong thời gian gần đây. Kim ngạch thương mại hai chiều hiện còn khiêm tốn, nhưng tăng dần qua các năm (320 triệu USD năm 2009, 475 triệu USD năm 2010, 525 triệu USD năm 2011, 569 triệu USD năm 2012, 724 triệu USD năm 2013). Tính đến hết tháng 10-2014, kim ngạch thương mại hàng hóa giữa hai nước đạt 861 triệu NZ$, tăng 12,76% so với cùng kỳ năm 2013. Niu Di-lân là đối tác thương mại lớn thứ 31 của Việt Nam trong khi Việt Nam là đối tác lớn thứ 20 của Niu Di-lân, chiếm 1% tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu của Niu Di-lân.

Về hợp tác đầu tư, tính đến hết tháng 11-2014, Niu Di-lân có 25 dự án đầu tư còn hiệu lực ở Việt Nam với tổng số vốn đăng ký là 81,96 triệu USD, vốn thực hiện đạt 44,23 triệu USD, đứng thứ 42 trong số 101 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư tại Việt Nam; tập trung chủ yếu trong các lĩnh vực giáo dục-đào tạo, công nghiệp, chế biến, chế tạo, tài chính-ngân hàng, bảo hiểm, nông-lâm nghiệp và thủy sản tại 6 tỉnh/thành phố trong cả nước, chủ yếu tại Bình Định và TP Hồ Chí Minh. Việt Nam có 1 dự án liên doanh đầu tư tại Niu Di-lân (của Công ty Sữa Vinamilk) với tổng vốn đầu tư là 87 triệu USD, trong đó vốn của Việt Nam là 8,4 triệu USD, tập trung vào thu mua và sản xuất sữa chất lượng cao.

Niu Di-lân bắt đầu cấp ODA cho Việt Nam từ năm 1995; và tăng dần đều qua các năm: 3,2 triệu NZ$ năm 2003/2004; 3,1 triệu NZ$ năm 2004/2005; 4,7 triệu NZ$ năm 2005-2006; 6,7 triệu NZ$ năm 2006-2007; 10,5 triệu NZ$ năm 2007-2008; 10,9 triệu NZ$ năm 2009-2010; 10,4 triệu NZ$ năm 2010-2011 và 10,5 triệu NZ$ trong năm tài khóa 2012 - 2013. Vốn ODA không hoàn lại cung cấp cho Việt Nam luôn giữ ổn định ở mức 10 triệu NZ$/năm. ODA của Niu Di-lân có hiệu quả, chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực như phát triển nguồn nhân lực (giáo dục-đào tạo), phát triển nông nghiệp-nông thôn, quản lý rủi ro thiên tai. Niu Di-lân đã hỗ trợ Việt Nam khắc phục hậu quả thiên tai hai lần trong năm 2009 thông qua Hội chữ thập đỏ (tháng 9 và tháng 11-2009) với tổng giá trị đạt 370.000USD.

Về hợp tác giáo dục-đào tạo, hai nước đã ký thỏa thuận Hợp tác về giáo dục và đào tạo cấp Chính phủ (tháng 2-2008) và ký Thỏa thuận hợp tác mới để thay thế (tháng 4-2012). Năm 2009, Niu Di-lân nối lại tài trợ giai đoạn 3 Chương trình đào tạo tiếng Anh cho cán bộ Việt Nam (ELTO) với 18 suất học bổng/năm. Chính phủ Niu Di-lân đã quyết định tăng suất học bổng dành cho Việt Nam từ 18 lên 30 từ năm 2011. Hiện có khoảng 2000 sinh viên Việt Nam đang theo học theo chương trình học bổng Chính phủ hoặc tự túc tại Niu Di-lân. Ngoài ra khá đông sinh viên theo học các khóa đào tạo tiếng Anh (ELTO) và gần đây là học bổng ASEAN, do Chính phủ Niu Di-lân tài trợ.

Hoạt động hợp tác về khoa học-công nghệ giữa Việt Nam và Niu Di-lân so với các lĩnh vực khác có tiềm năng phát triển. Hai bên đã ký Bản ghi nhớ về Hợp tác khoa học và công nghệ vào tháng 1-2010.

Chuyến thăm chính thức Ô-xtrây-li-a và Niu Di-lân của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng và Phu nhân nhằm tiếp tục củng cố và làm sâu sắc thêm quan hệ Đối tác toàn diện với Ô-xtrây-li-a và Niu Di-lân trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực đang có nhiều biến chuyển. Cũng trong năm 2015, Việt Nam và Niu Di-lân kỷ niệm 40 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Chuyến thăm sẽ tích cực mở rộng quan hệ hợp tác trong các lĩnh vực các bên có nhu cầu, đi vào chiều sâu, có hiệu quả, vì lợi ích của mỗi bên.

Chúng ta tin tưởng chắc chắn rằng chuyến thăm chính thức Ô-xtrây-li-a và Niu Di-lân của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng và Phu nhân sẽ thành công tốt đẹp, góp phần thúc đẩy quan hệ hợp tác hữu nghị giữa Việt Nam với Ô-xtrây-li-a và Niu Di-lân lên một tầm cao mới. 

QĐND