Chủ động phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt

Tư duy chiến lược trong bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa

Đại biểu Bế Xuân Trường (đoàn Cao Bằng) nhấn mạnh, việc xây dựng và ban hành luật sẽ tạo hành lang pháp lý vững chắc, có ý nghĩa chính trị hết sức sâu sắc, không chỉ đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ quốc phòng, an ninh trong tình hình mới, đó là bảo vệ hòa bình, giữ vững ổn định chính trị, tạo môi trường, điều kiện thuận lợi để đất nước phát triển nhanh, bền vững, mà còn khẳng định sự cam kết của Việt Nam trong thực hiện các điều ước quốc tế. Qua quá trình tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện, dự thảo luật bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất cao trong hệ thống pháp luật, đặc biệt là tính khả thi và hiệu quả khi luật được ban hành.

Quang cảnh phiên họp. Ảnh: TRỌNG HẢI

Đại biểu Nguyễn Văn Lịch (đoàn Lạng Sơn) bày tỏ thống nhất cao về sự cần thiết ban hành Luật và cơ bản thống nhất với các nội dung của hồ sơ dự án Luật. Việc xây dựng và ban hành Luật không chỉ nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước trong lĩnh vực đặc thù này, mà còn thể hiện tư duy chiến lược trong bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, chủ động phòng ngừa, ngăn chặn các nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia ngay từ khi còn manh nha, đồng thời khẳng định Việt Nam là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.

Theo đại biểu Nguyễn Văn Lịch, phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt liên quan đến nhiều bộ, ngành và địa phương. Vì vậy, cần quy định rõ hơn cơ chế phối hợp, chia sẻ thông tin, xác định trách nhiệm của từng cơ quan và cơ chế xử lý khi phát hiện các nguy cơ. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, tăng cường phân tích và đánh giá rủi ro, kết nối thông tin giữa các lực lượng thực thi để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, giảm thủ tục hành chính nhưng vẫn bảo đảm kiểm soát chặt chẽ.

Kiểm soát dựa trên mức độ rủi ro

Đại biểu Lý Anh Thư (An Giang) bày tỏ tán thành với sự cần thiết ban hành Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt. Dự án Luật đã góp phần hoàn thiện cơ chế pháp lý thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam, chủ động phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn các hành vi phổ biến vũ khí hạt nhân, hóa học, sinh học và phương tiện vận chuyển có liên quan, qua đó, bảo đảm quốc phòng, an ninh và môi trường hòa bình để phát triển đất nước.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: TRỌNG HẢI

Về nguyên tắc kiểm soát và phạm vi áp dụng, đại biểu Lý Anh Thư cho rằng, nhiều vật liệu, thiết bị, công nghệ có tính lưỡng dụng, vừa dùng trong sản xuất, y tế, nông nghiệp, năng lượng, nghiên cứu khoa học, vừa có thể bị lợi dụng cho mục đích nguy hiểm. Vì vậy, đại biểu thống nhất với cách tiếp cận kiểm soát dựa trên mức độ rủi ro. Đại biểu đề nghị quan tâm đến căn cứ khi áp dụng biện pháp kiểm soát, bảo đảm đúng thẩm quyền, đúng đối tượng, cần thiết và tương xứng với mức độ rủi ro.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Hải Phòng) phát biểu thảo luận về dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt. Ảnh: TRỌNG HẢI

Liên quan đến vấn đề này, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Hải Phòng) nhấn mạnh, cần thiết kế cơ chế hỗ trợ tuân thủ theo hướng phòng ngừa vi phạm chứ không chỉ phát hiện và xử lý vi phạm. Đây là lĩnh vực rất chuyên sâu, có những hàng hóa, thiết bị, phần mềm hoặc công nghệ bản thân nó hoàn toàn hợp pháp và được sử dụng phổ biến trong nghiên cứu, sản xuất, y tế, công nghiệp, nhưng trong những điều kiện nhất định lại có thể trở thành đối tượng bị lợi dụng. Vì vậy, một doanh nghiệp hay một cơ sở nghiên cứu nhiều không thiếu ý thức tuân thủ, mà là không đủ khả năng tự xác định chính xác ranh giới pháp lý của một giao dịch hoặc là một công nghệ cụ thể.

Theo đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, trong báo cáo tiếp thu, giải trình dự án luật đã làm rõ lực lượng phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt được tổ chức trên cơ sở lực lượng hiện có, không làm phát sinh tổ chức, biên chế mới. Đại biểu bày tỏ đồng tình với chủ trương này và đề nghị ngoài việc đào tạo, huấn luyện định kỳ thì cần xây dựng một mạng lưới chuyên gia hỗ trợ liên ngành có thể tham vấn nhanh cho lực lượng tại cửa khẩu, cảng biển, cảng hàng không, trung tâm logistics hoặc các địa bàn trọng điểm.