QĐND - Đánh giá những thành tựu của công tác tư tưởng, lý luận, dự thảo Báo cáo Chính trị trình Đại hội XII của Đảng khẳng định: “Chất lượng và hiệu quả công tác tư tưởng, lý luận có bước được nâng lên. Công tác tư tưởng được coi trọng và tăng cường, góp phần tạo sự thống nhất trong Đảng, sự đồng thuận trong xã hội”. Đây là sự nhìn nhận khách quan, đúng mực, có cơ sở thực tiễn.

Thời gian qua, công tác tư tưởng, lý luận đã được triển khai đồng bộ và đạt những thành tựu quan trọng trên nhiều mặt, như: Công tác nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn được đẩy mạnh; chủ động nghiên cứu nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn của công cuộc đổi mới, diễn biến mới của tình hình thế giới; giá trị khoa học, cách mạng của Chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh… Công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng có sự đổi mới nhất định, coi trọng hơn nhiệm vụ giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng trong cán bộ, đảng viên và nhân dân. Đặc biệt, việc đẩy mạnh học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh theo Chỉ thị 03 của Bộ Chính trị được triển khai thường xuyên, sâu rộng gắn với thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI): “Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay”. Nhiệm vụ đấu tranh chống “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch, ngăn chặn những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ bước đầu có kết quả.

Thực tiễn cho thấy, 5 năm qua, công tác tư tưởng đã góp phần khẳng định và bảo vệ lập trường chính trị đúng đắn của Đảng trước những vấn đề phức tạp trong nước và trên thế giới, tiếp tục củng cố nhận thức chính trị, tạo được sự thống nhất trong Đảng, sự đồng thuận trong xã hội, giữ được ổn định chính trị… Tuy nhiên, dự thảo Báo cáo Chính trị cũng chỉ ra hạn chế của công tác tư tưởng, lý luận 5 năm qua là: “Chậm khắc phục có hiệu quả những hạn chế của công tác tư tưởng như thiếu sắc bén, chưa thuyết phục. Đấu tranh chống âm mưu, hoạt động “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch, phòng, chống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” còn bị động, hiệu quả chưa cao…”. Đáng chú ý là, công tác giáo dục chính trị, tư tưởng của nhiều cấp ủy, tổ chức Đảng còn hạn chế, bất cập cả về nội dung, hình thức và phương pháp tiến hành. Một số cán bộ, đảng viên nhận thức lý luận chưa đầy đủ, có biểu hiện phai nhạt lý tưởng cách mạng, hoài nghi về con đường đi lên CNXH ở nước ta; ca tụng một chiều kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa và tự do dân chủ tư sản. Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống; quan liêu, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và tệ nạn xã hội diễn biến phức tạp… làm giảm lòng tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.

Cùng với đó là sự chống phá của các thế lực thù địch trên mặt trận tư tưởng, lý luận. Gần đây, lợi dụng đợt sinh hoạt chính trị rộng rãi trong toàn dân về việc góp ý kiến vào dự thảo Báo cáo Chính trị trình Đại hội XII của Đảng, các phần tử cơ hội trong nước, bọn phản động lưu vong ở nước ngoài ráo riết xuyên tạc, kích động, đả phá, lên án Chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, phủ nhận sự lãnh đạo của Đảng, đòi thay đổi đường lối xây dựng CNXH ở nước ta…

Trước tình hình trên, dự thảo Báo cáo Chính trị tại Đại hội XII xác định: “Tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức, nâng cao hơn nữa tính chiến đấu, tính thuyết phục, hiệu quả của công tác tư tưởng”.

Nhìn lại lịch sử, ngay từ những ngày đầu thành lập, Đảng ta đã nhận thức rằng: Công tác tư tưởng có tầm quan trọng hàng đầu, là một bộ phận hợp thành chủ yếu trong toàn bộ hoạt động của Đảng. Trải qua 85 năm lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn coi trọng công tác tư tưởng, cùng với công tác tổ chức góp phần xây dựng Đảng thành đội tiền phong, bộ tham mưu chiến đấu của giai cấp công nhân và nhân dân lao động. Công tác tư tưởng đã góp phần quan trọng vào việc hình thành cương lĩnh, đường lối chính trị đúng đắn của Đảng, đề ra những khẩu hiệu hành động sát đúng, phù hợp với nhiệm vụ chính trị của từng giai đoạn cách mạng, biến ý chí thành sức mạnh, đưa cách mạng Việt Nam từ thắng lợi này đến thắng lợi khác. Thành công ấy là kết quả của nhiều yếu tố, trong đó phải kể tới vai trò, hiệu quả của công tác tư tưởng.

Cho nên, vấn đề đổi mới công tác tư tưởng, lý luận bảo đảm tính chủ động, nhạy bén, hiệu quả là thực sự cần thiết, nhất là trong điều kiện hiện nay. Để thực hiện thắng lợi chủ trương đó, trước hết cần tăng cường công tác quản lý, nắm chắc diễn biến tư tưởng, dư luận trong Đảng và toàn xã hội để xác định những mục tiêu, biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo tiến hành công tác tư tưởng, lý luận. Tôi cho rằng, cùng với thực hiện chế độ báo cáo trong Đảng, các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị-xã hội, cần chủ động tổ chức nghiên cứu, tiến hành điều tra dư luận xã hội một cách tổng thể, nghiêm túc, khách quan, khoa học để nhận diện, nắm bắt tâm tư, tình cảm, tâm trạng, tư tưởng của cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân. Từ đó, đưa ra những dự báo đúng đắn về diễn biến tư tưởng và xác định những giải pháp tiến hành công tác tư tưởng, lý luận một cách hợp lý, hiệu quả. Hai là, tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống trong toàn xã hội. Rà soát, xây dựng hệ thống chương trình đào tạo trong các nhà trường, tổ chức tốt việc nghiên cứu, học tập lý luận Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước phù hợp với từng đối tượng cụ thể, thiết thực. Kiên quyết khắc phục sự lạc hậu, thiếu hiểu biết hoặc nhận thức chưa đầy đủ về lý luận chính trị, những khác biệt, lúng túng, thiếu thống nhất trong tư tưởng, nhận thức và hành động thực tiễn.

Công tác tư tưởng trước hết phải tiến hành ngay trong từng tập thể, cá nhân; tăng cường tuyên truyền, giáo dục nhiệm vụ chính trị của địa phương, cơ quan, đơn vị cho mọi cán bộ, đảng viên, quần chúng theo đúng chức năng, nhiệm vụ; đẩy mạnh giáo dục những yêu cầu, chuẩn mực đạo đức cách mạng, lối sống trong sạch, lành mạnh gắn với thực hiện Chỉ thị 03 của Bộ Chính trị và giải quyết vấn đề cấp bách trong công tác xây dựng Đảng. Mỗi cán bộ, đảng viên cần biến quá trình giáo dục chính trị, tư tưởng của tổ chức Đảng thành quá trình tự giáo dục, tự bồi dưỡng, gắn với việc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, chống sự suy thoái về tư tưởng, chính trị, đạo đức, lối sống và những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” từ trong nội bộ. Ba là, đẩy mạnh công tác nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, cung cấp những luận cứ khoa học cho việc hoạch định đường lối lãnh đạo đúng đắn. Thực tiễn 30 năm đổi mới là “kho” tư liệu vô cùng phong phú để công tác tư tưởng, lý luận nghiên cứu, đúc rút kinh nghiệm; trong đó, cần xác định rõ những vấn đề nghiên cứu cơ bản và ứng dụng, nghiên cứu trước mắt và lâu dài, tập trung làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn, hoàn thiện hệ thống các quan điểm về CNXH và con đường đi lên CNXH ở nước ta trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Bốn là, đổi mới phương thức đấu tranh trên mặt trận tư tưởng, lý luận, phản bác những quan điểm, tư tưởng sai trái, làm thất bại âm mưu, thủ đoạn “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch. Hơn lúc nào hết, nhiệm vụ đấu tranh trên mặt trận tư tưởng, lý luận đang diễn ra gay go, phức tạp, đòi hỏi chúng ta phải kiên quyết, chủ động, kịp thời với sức mạnh và lực lượng tổng hợp để phê phán, bác bỏ những luận điệu xuyên tạc, sai trái, bảo vệ Đảng và nền tảng tư tưởng của Đảng, củng cố lòng tin của nhân dân. Bởi vậy, công tác tư tưởng phải đổi mới cả về nội dung, phương thức, phương tiện đấu tranh; coi trọng sử dụng các phương tiện thông tin đại chúng, có phương pháp chọn lọc, xử lý thông tin chính xác. Trong đó, việc cung cấp thông tin chính thống, đa chiều, hoạt động đối thoại, tương tác, trực tuyến cần được quan tâm, tăng cường và cập nhật; tránh mập mờ, chậm trễ gây dư luận không tốt trong xã hội. Đồng thời, phải coi trọng tính phản biện xã hội, vai trò giám sát xã hội của các phương tiện truyền thông đại chúng và các tổ chức xã hội.

Tính chủ động, nhạy bén của công tác tư tưởng, lý luận còn được thể hiện ở sự nhanh nhạy, kịp thời của các cơ quan báo chí trên cơ sở bảo đảm sự trung thực, tin cậy, có định hướng rõ ràng, giúp nhân dân và bạn bè quốc tế hiểu hơn về nền văn hóa, con người Việt Nam, về những thành tựu to lớn của công cuộc đổi mới đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng. Năm là, xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác tư tưởng, lý luận có chất lượng cao. Người làm công tác tư tưởng, lý luận cần có bản lĩnh chính trị kiên định, vững vàng, tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc và nhân dân; phẩm chất đạo đức, lối sống trong sạch, lành mạnh; có năng lực tư duy nhạy bén, sắc sảo trên mặt trận tư tưởng, lý luận; bám sát thực tiễn, gắn bó mật thiết với nhân dân, được quần chúng tín nhiệm. Để xây dựng được đội ngũ cán bộ làm công tác tư tưởng có chất lượng cao cần có quy hoạch tổng thể và cụ thể về cơ cấu đội ngũ, loại hình, độ tuổi; có chương trình, nội dung, phương thức đào tạo, bồi dưỡng phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ, tạo nguồn từ cơ sở để phục vụ cơ sở, hoàn thành tốt trọng trách trước Đảng, trước dân.

Đó là những vấn đề cơ bản để đổi mới, nâng cao tính chiến đấu, tính thuyết phục và hiệu quả công tác tư tưởng, như dự thảo Báo cáo Chính trị trình Đại hội XII của Đảng đã nêu.

Đại tá, TS NGUYỄN NHƯ TRÚC, Cục Tuyên huấn, Tổng cục Chính trị