Thời gian vừa qua, dư luận ở tỉnh Cà Mau rất quan tâm vụ phá rừng phòng hộ ở huyện Đầm Dơi, liên quan đến một số cán bộ địa phương. Thực tế cho thấy, công tác bảo vệ và quản lý rừng ở Cà Mau đang phải đối mặt với nhiều thách thức.

Hơn 63ha rừng phòng hộ bị phá “hợp pháp”

Theo tìm hiểu của chúng tôi, những sai phạm liên quan đến việc phá 63ha rừng ở huyện Đầm Dơi bắt đầu từ sự thiếu trách nhiệm, tiêu cực của các cán bộ có trách nhiệm ở địa phương và những vi phạm là có tổ chức, gây thiệt hại nghiêm trọng tài nguyên rừng.

Ngày 20-7-2008, Ban quản lý Rừng phòng hộ huyện Đầm Dơi có tờ trình phương án giao khoán 63ha đất lâm nghiệp nằm tại các tiểu khu 221 và 224 (Ban quản lý Rừng phòng hộ Đầm Dơi), thuộc xã Nguyễn Huân, gửi UBND và một số ngành chức năng của huyện với mục đích để cho các cán bộ thuộc Ban quản lý Rừng phòng hộ Đầm Dơi sử dụng sản xuất, giúp ổn định cuộc sống. Trong số 63ha rừng được giao khoán có hơn 62ha là rừng dày, mật độ hơn 10.000 cây/ha, vươn cao gần 10m. Đây là khu vực rừng phòng hộ xung yếu, sát biển có giá trị bảo vệ, phòng hộ khu vực ven biển.

Cây rừng được khai thác và bán công khai tại một điểm thu mua trong rừng ở Cà Mau

Khi tiếp nhận tờ trình, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN-PTNT) huyện Đầm Dơi đã có ý kiến thẩm định và ngày 27-8-2008, ông Trần Xuân Khuya, Phó chủ tịch UBND huyện Đầm Dơi ký hai Quyết định số 419/QĐ-UBND và 289/QĐ-UBND cho phép chuyển đổi mục đích sử dụng rừng phòng hộ xung yếu và chỉ đạo cho phép giao khoán khai thác rừng diện tích đất rừng 63,8ha. Ý nghĩa, chủ trương của việc giao khoán này là nhằm giúp đỡ, cải thiện đời sống của cán bộ giữ rừng có hoàn cảnh khó khăn, nhưng trên thực tế, hoàn toàn ngược lại. Trong 14 hộ được nhận khoán đất rừng này chỉ có 7 hộ là cán bộ thuộc Ban quản lý Rừng phòng hộ Đầm Dơi, 7 hộ còn lại là con em, thân nhân của cán bộ huyện, xã - những người có thẩm quyền liên quan đến việc lập, phê duyệt phương án giao khoán đất rừng nêu trên. Trung bình diện tích được giao khoán cho mỗi hộ từ 4 đến 5ha. Các cán bộ và thân nhân được giao khoán đất rừng gồm có: Ông Trần Hải Đăng, cán bộ Phòng NN- PTNT Đầm Dơi (con ông Trần Xuân Khuya, Phó chủ tịch UBND huyện Đầm Dơi, người phê duyệt phương án); bà Phạm Kiều Nghi, cán bộ Văn phòng UBND huyện Đầm Dơi; ông Dương Thanh Thạnh, Hạt trưởng Hạt kiểm lâm Đầm Dơi; bà Phạm Thị Hận (vợ ông Trưởng phòng NN- PTNT huyện Đầm Dơi); bà Nguyễn Thị Hồng Cúc (vợ ông Huỳnh Anh Kiệt, Phó giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Cà Mau); bà Trương Ánh Nguyệt (vợ của ông Tạ An Khương, Bí thư Đảng ủy xã Nguyễn Huân); bà Trần Cẩm Nhung (vợ ông Nguyễn Bình Nguyên, Chánh văn phòng HĐND-UBND huyện Đầm Dơi).

Sau khi được giao khoán, các hộ đã đưa phương tiện, máy móc đến khu vực rừng chặt phá cây, đào kênh, đắp bờ, xây dựng cống, nhà ở để chuẩn bị nuôi trồng thủy sản. Sự việc sau đó được phát hiện và ngành chức năng đã vào cuộc.

Cần xử lý nghiêm sai phạm

Theo ông Đoàn Quốc Khởi, Chủ tịch UBND huyện Đầm Dơi, sai phạm liên quan đến việc giao khoán rừng, bước đầu đã được xác định sau khi UBND huyện Đầm Dơi tiến hành rà soát lại quá trình phê duyệt phương án. Việc ký các quyết định giao khoán đất rừng nêu trên là sai thẩm quyền. UBND huyện đã ra quyết định thu hồi các quyết định sai trái nêu trên và đình chỉ các hoạt động khai thác, cải tạo trên diện tích rừng được giao. Đồng thời, UBND huyện Đầm Dơi đã ra quyết định đình chỉ công tác đối với ông Dương Văn Thạnh, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Đầm Dơi và ông Mai Thanh Trúc, Trưởng Ban quản lý Rừng phòng hộ Đầm Dơi kể từ ngày 1-3-2009. Hiện nay, UBND huyện Đầm Dơi báo cáo sự việc lên UBND tỉnh và ngành chức năng để chờ ý kiến xử lý.

Vụ việc được phát hiện kịp thời và đầu tháng 3 vừa qua, UBND tỉnh Cà Mau đã chỉ đạo các ngành liên quan xử lý dứt điểm. Nhưng qua đó cho thấy, công tác bảo vệ, quản lý rừng còn quá lỏng lẻo; ý thức của lãnh đạo, cán bộ chính quyền địa phương quá yếu, dẫn đến những quyết định sai trái. Trong thời gian qua, tình trạng phá rừng phòng hộ ở Cà Mau vẫn luôn nóng bỏng, nhất là đối với các khu vực rừng phòng hộ ven biển. Ở không ít nơi, nhìn bề ngoài vẫn thấy rừng nguyên trạng, nhưng bên trong đã bị san bằng thành ao tôm.

Cà Mau có hơn 97.000ha rừng, lớn nhất khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, chủ yếu nằm ở ven biển và có hệ sinh thái đặc biệt cần được bảo vệ nghiêm ngặt. Tuy nhiên, toàn tỉnh có khoảng 200.000 người dân sống bằng nghề rừng, trong phần đất rừng, tạo nên sức ép không nhỏ đối với công tác bảo vệ, quản lý rừng. Nhiều người dân chưa nhận thức đầy đủ về công tác bảo vệ rừng, trong khi những người có trách nhiệm trong quản lý rừng lại không nêu gương, mà còn có những sai phạm vì lợi ích cá nhân. Từ vụ việc trên cho thấy, công tác tuyên truyền ý thức bảo vệ rừng và quản lý rừng cần được tăng cường hơn nữa trong cán bộ và nhân dân, nhất là đội ngũ cán bộ ở cơ sở. Đồng thời thường xuyên kiểm tra, nhắc nhở và kịp thời phát hiện xử lý nghiêm minh những sai phạm.

Bài và ảnh: HOÀNG VINH