Biến đổi khí hậu-“Nước đã đến chân”...

Mới đây, lên công tác tại xã miền núi Trịnh Tường, huyện Bát Xát (Lào Cai), chúng tôi đã nghe người dân phàn nàn về chuyện thiếu nước sinh hoạt. Nguyên nhân là từ khi xảy ra trận lũ quét lịch sử hồi đầu tháng 8-2008, số hộ sống gần suối phải di dời tới nơi ở mới, xa nguồn nước. Có hôm họ phải mang xô, thùng đi nửa cây số mới lấy được nước về dùng.

Nông dân lấy nước từ hồ gần khô cạn vì hạn hán - (Ảnh: Reuters)

Rõ ràng, biến đổi khí hậu không còn là chuyện “vĩ mô” hay diễn ra ở những phương trời xa xôi, mà thực sự trở thành nỗi lo đối với nhiều vùng nông thôn nước ta. Trong những năm qua, nhiều chương trình, dự án nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu đã được đề ra. Tuy nhiên, nhiều người lo ngại, khi những ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đang ngày càng tác động rõ rệt lên đời sống của người dân, thì các dự án này hầu hết đều chưa vạch ra được những hành động và bước đi cụ thể, sát với đặc điểm, khu vực, vùng miền.

Bao đời nay, người dân miền núi, vùng xa vẫn quen sống gần sông, gần suối, tiện nguồn nước, khi cần chỉ việc ra “múc” về dùng. Nhiều nơi người dân tự bắc ống nứa từ trên núi dẫn về nhà, nước dùng không hết chảy lênh láng suốt cả ngày đêm. Nay, để tránh nguy hiểm do lũ ống, lũ quét, họ buộc phải di dời lên những nơi an toàn. Nếu vẫn giữ nếp sinh hoạt “ra suối lấy nước”, “mỗi nhà một ống” thì sẽ rất khó khăn, bởi những khu vực di dời thường xa nguồn nước hơn trước. Nhà nước cần đầu tư, hỗ trợ, xây dựng hệ thống cung cấp nước cho những khu vực dân cư mới, những nơi bị nước biển xâm mặn. Cần đầu tư xây dựng hệ thống nước sạch, bảo đảm sinh hoạt cho người dân. Công tác tuyên truyền, vận động đồng bào từng bước thay đổi tập quán sử dụng nước là điều rất cần thiết. Mỗi gia đình cần xây bể, mua thùng chứa nước, nâng cao ý thức tiết kiệm trong sinh hoạt, tận dụng, “tái sinh” nước để tưới cây, chăn nuôi... Đó là chuyện “lo gần”.

Tại hội thảo “Biến đổi khí hậu đến nông nghiệp và an ninh lương thực” mới đây, có chuyên gia nêu ý kiến, đối với sản xuất nông nghiệp, có lẽ ngay từ bây giờ các ngành hữu quan phải nghiên cứu, rà soát một cách tổng thể về giống loài, chủng loại cây trồng. Theo đó, cần xác lập những luận cứ khoa học xem những loại cây đang trồng, cây nào bị ảnh hưởng nhiều, cây nào bị ảnh hưởng ít do sự biến đổi khí hậu. Thậm chí cây nào được hưởng lợi, tức là có khả năng thích ứng tốt với sự biến đổi khí hậu, để có kế hoạch phát triển lâu dài, phù hợp với mức độ bị ảnh hưởng khác nhau tại các khu vực trên cả nước.

Có lẽ, khuyến nghị trên cũng không hẳn là chuyện… “lo xa”.

LÊ THIẾT HÙNG