Min-xcơ, thành phố ngàn năm tuổi bên con sông Svít-lốc (Svisloch) tắm trong không khí thanh bình. Chuyến thăm chính thức Bê-la-rút của Chủ tịch nước Trần Đại Quang, Phu nhân cùng đoàn đại biểu Việt Nam đã khuấy động bầu không khí yên ả của thành phố.
Sự tương đồng trong lịch sử
Đối với nhiều người dân Việt, đất nước Bê-la-rút đã quen thuộc từ lâu qua những chỉ dấu không thể nhầm lẫn. Quen từ cái tên hiền lành Bạch Nga trở đi. Qua những chiếc xe mô tô 125 phân khối mang đúng tên thủ đô của Bê-la-rút - Min-xcơ, mà người Việt trìu mến gọi bằng cái tên "Min khù khờ". Những chiếc mô tô dã chiến này đã từng cùng nhiều người dân lao động Việt Nam "chinh chiến" trên các cung đường hiểm trở ở miền Bắc Việt Nam trong những năm khó khăn sau chiến tranh, bây giờ vẫn được dân chơi xe cổ săn tìm hoặc các thành viên câu lạc bộ du lịch bụi quan tâm sử dụng.
Các bạn Bê-la-rút đón Chủ tịch nước Trần Đại Quang bằng bánh mì và muối.
Và làm sao quên được Kha-tin (Khatyn)! Ngôi làng này đã bị quân Đức Quốc xã thảm sát hầu hết người dân trong thời kỳ Chiến tranh thế giới lần thứ 2. Sẽ không thể tìm được ngôi làng này trên bản đồ bởi nó đã bị phát xít Đức vĩnh viễn thiêu trụi hoàn toàn từ hồi năm 1943, trong những ngày chiến tranh. Mà di tích Kha-tin không chỉ là Kha-tin! Nó đại diện cho hơn 600 ngôi làng của Bê-la-rút đã bị đốt cháy trong Chiến tranh thế giới thứ 2.
Giờ đây, ở đó chỉ còn tượng đài người đàn ông sống sót trong vụ thảm sát đang nâng trên tay đứa con trai đã chết, cùng 26 ống khói bằng gạch-thứ còn lại duy nhất ở Kha-tin sau ngọn lửa của quân Đức Quốc xã. Hằng ngày, những tiếng chuông từ 26 ống khói vẫn vang lên mỗi giờ, như lời nhắc nhở về nỗi đau hơn 7 thập niên trước. Trong chiến tranh, Việt Nam cũng có những ngôi làng bị thảm sát như ở Kha-tin và hơn ai hết, người dân Việt Nam hiểu rõ về sự ghê rợn của chiến tranh.
Những dấu vết của chiến tranh vẫn hiển hiện đây đó ở Bê-la-rút. Khi phát xít Đức bất thần gây chiến với Liên Xô, những người con của Bê-la-rút trở thành những chiến sĩ trên tuyến đầu chống lại làn sóng tấn công hung hãn của kẻ thù. Cuộc kháng cự anh dũng ở pháo đài Brét (Brest), những chiến sĩ phòng thủ ở Mô-gi-lép (Mogilev), các cuộc chiến đấu dưới những đường hầm ở Min-xcơ, Ô-sa (Orsha) hay các chiến sĩ từng tham gia chiến dịch huyền thoại Bagration mãi mãi được khắc ghi trong tâm khảm những người dân Bê-la-rút, trên những tượng đài. Ngay ở Quảng trường Chiến thắng, nơi Chủ tịch nước Trần Đại Quang tới đặt vòng hoa tưởng niệm những người đã hy sinh, có đất lấy từ các thành phố anh hùng của Liên bang Xô viết trước đây: Mát-xcơ-va (Moscow), Lê-nin-grát (Leningrad), Xmô-len-xcơ (Smolensk), Tu-la (Tula), Xta-lin-grát (Stalingrad), Ki-ép (Kiev), Xê-va-xtô-pôn (Sevastopol), Cớt (Kerch), Ô-đê-xa (Odessa), Mu-man-xcơ (Murmansk), Nô-vô-rô-xích-xcơ (Novorossiysk).
Khi nhân dân Việt Nam đang gồng mình chống lại kẻ thù xâm lược thì người dân Bê-la-rút đã không chỉ chi viện của cải, vật chất, mà còn gửi cả những người con sang sát cánh cùng nhân dân Việt Nam trong cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước. Cả hai dân tộc đều từng trải qua chiến tranh nên hiểu rõ hòa bình quý giá đến nhường nào. Để bây giờ, cả hai nước cùng nhau làm ăn, hợp tác hữu nghị, cùng duy trì hòa bình để bóng ma chiến tranh không bao giờ được phép tái hiện.
Những chiếc xe chạy từ quá khứ đến tương lai
Nhưng giữa hai nước Việt Nam - Bê-la-rút không chỉ có sự gắn bó, tương đồng trong quá khứ. Trong chuyến thăm chính thức Bê-la-rút của Chủ tịch nước Trần Đại Quang, hàng loạt văn bản hợp tác đã được ký kết. Mối quan hệ hữu nghị hợp tác truyền thống trong quá khứ giờ đây cần được nâng tầm lên để làm giàu cho hiện tại và hướng tới một tương lai phồn thịnh cho cả hai nước, hai dân tộc.
Buổi chiều 27-6, hai nguyên thủ hai nước đã tham dự khai mạc Tọa đàm kinh tế Việt Nam - Bê-la-rút, tổ chức trong phòng lớn tại Cung Cộng hòa. Các bạn Bê-la-rút nói rằng, hiếm khi Tổng thống Bê-la-rút A. Lu-ca-sen-cô (A.Lukasenko) dự một cuộc tọa đàm như vậy. Trong phát biểu tại tọa đàm, bằng một phong cách hùng biện hiếm có, Tổng thống A. Lu-ca-sen-cô đã kêu gọi: “Các bạn Việt Nam hãy tới đây! Các bạn hãy tới đây sản xuất ra những sản phẩm để thâm nhập vào thị trường châu Âu cũng như không gian kinh tế Á-Âu với hơn 200 triệu khách hàng! Khi các bạn tới đây, chúng tôi bảo đảm sẽ có các điều kiện ưu đãi cho các bạn!”.
Đáp lời Tổng thống A. Lu-ca-sen-cô, Chủ tịch nước Trần Đại Quang cho rằng, Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh kinh tế Á-Âu chính thức có hiệu lực từ cuối năm 2016 đã xóa bỏ 90% thuế quan trong thương mại giữa hai nước, mở ra triển vọng mới trong quan hệ hợp tác kinh tế-thương mại Việt Nam - Bê-la-rút. Đồng ý với ý kiến của Tổng thống A. Lu-ca-sen-cô, Chủ tịch nước Trần Đại Quang cho rằng với tính bổ sung, bổ trợ cao trong cơ cấu nền kinh tế, Việt Nam và Bê-la-rút có thể tăng cường liên kết trong chuỗi giá trị, cùng hợp tác, xuất khẩu hơn là đơn thuần xây dựng quan hệ thương mại hai chiều. Bê-la-rút là đối tác ưu tiên trong chiến lược đối ngoại của Việt Nam trong khu vực kinh tế Á-Âu. Trong quá trình đó, cộng đồng doanh nghiệp hai nước không chỉ là chủ thể của tiến trình hợp tác kinh tế, mà còn đóng vai trò khởi xướng các ý tưởng, tạo động lực mới trong thương mại và đầu tư, góp phần củng cố, làm phong phú hơn mối quan hệ hữu nghị truyền thống giữa Việt Nam và Bê-la-rút.
Như vậy, hai nhà lãnh đạo đều gặp nhau ở một điểm: Hai nước cần vượt qua giai đoạn đơn thuần trao đổi thương mại song phương để bước sang giai đoạn mới, hợp tác cùng nhau sản xuất thông qua các liên doanh. Những liên doanh này sản xuất ra các sản phẩm không chỉ ở hai nước Việt Nam hay Bê-la-rút, mà còn có thể xuất khẩu sang các nước trong không gian kinh tế chung với đối tác, như với Việt Nam là các nước ASEAN, còn với Bê-la-rút là các nước châu Âu, đặc biệt là trong liên minh kinh tế Á-Âu.
Minh chứng cho khuynh hướng này là Liên doanh sản xuất và lắp ráp ô tô MAZ Asia tại Hưng Yên giữa Công ty Cổ phần công nghiệp Âu Việt và Công ty Cổ phần “Nhà máy ô tô Minsk” (MAZ), nhận giấy chứng nhận đăng ký đầu tư và giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp tháng 12-2016, dự kiến chính thức đi vào hoạt động cuối năm nay với công suất giai đoạn 1 là 1.500 xe/năm. Liên doanh sản xuất hai bên rồi đây sẽ cho ra các sản phẩm xe chở khách và xe tải "MAZ" tại Việt Nam. Hai bên cũng khởi động sản xuất chung loại xe buýt sàn thấp, rồi các xe MAZ, xe tải tự trút phục vụ cho nhu cầu của Công ty Apatit Việt Nam tại Lào Cai...
Vậy là sau những chiếc xe mô tô Min-xcơ nổi tiếng một thời, những chiếc xe Bê-la-rút sẽ lại tiếp tục lăn bánh trên những con đường ở Việt Nam, như để tiếp nối cho một mối quan hệ hợp tác bền vững, lâu dài từ quá khứ đến tương lai giữa Việt Nam và Bê-la-rút.
***
Hôm 26-6, khi đón khách ở chân cầu thang máy bay tại sân bay quốc tế Min-xcơ, các bạn chủ nhà đã tiếp đãi Chủ tịch nước Trần Đại Quang và Phu nhân món ăn dành cho những người thân thiết: Bánh mì và muối. Khi ăn món ăn truyền thống này, có nghĩa là cả chủ và khách đã cam kết sẵn sàng cùng nhau ăn cả pút (hơn 16kg) muối! Một biểu tượng của sự đồng cam cộng khổ, chia sẻ khó khăn, hoạn nạn cùng nhau.
Nhưng bánh mì cũng là biểu tượng ấm no của người dân Bạch Nga. Sự hợp tác nhiều mặt giữa Việt Nam và Bê-la-rút chắc chắn sẽ mang lại thịnh vượng chung cho nhân dân hai nước. Hàng loạt văn kiện hợp tác được ký kết trong chuyến thăm cùng những nội dung hội đàm của Chủ tịch nước Trần Đại Quang và Tổng thống A. Lu-ca-sen-cô đã chứng minh điều đó.
Chuyến thăm chính thức Bê-la-rút của Chủ tịch nước Trần Đại Quang và Phu nhân như một lời khẳng định của bánh mì và muối, rằng hai bên sẽ làm tất cả những gì để chia sẻ cùng nhau vượt qua khó khăn, vươn tới một tương lai phồn thịnh cho cả hai nước Việt Nam và Bê-la-rút.
Bài và ảnh: YÊN BA (từ Min-xcơ, Bê-la-rút)
(Ghi chép của phóng viên báo Quân đội nhân dân)