Vùng đất linh thiêng (Tiếp theo và hết)

Cựu chiến binh và chính quyền địa phương thăm mẹ Việt Nam anh hùng Đào Thị Vui ở xã Hải Thượng, huyện Hải Lăng, Quảng Trị.

4 – Nghĩa cử cao đẹp

Kỷ niệm 60 năm, ngày thương binh-liệt sĩ, có lẽ không đâu như ở đây, tỉnh Quảng Trị, nơi thể hiện sâu sắc nhất, sinh động nhất đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, tấm lòng ân nghĩa, thủy chung của hàng chục triệu người Việt Nam qua các thế hệ, đối với những anh hùng, liệt sĩ, thương binh, Bà mẹ Việt Nam Anh hùng và những người có công với cách mạng.

Quảng Trị đã từng kiên cường, bất khuất trong những năm tháng máu lửa của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước; đã từng gồng mình lên trong bão lũ, thiên tai nghiệt ngã và chưa bao giờ lùi bước trước khó khăn, thử thách. Một vùng đất đầy cam go, gian khổ như Quảng Trị, mỗi khi nhắc đến, bất cứ một người dân yêu nước nào cũng thương cảm, tự hào và thấy phải có trách nhiệm, góp phần xây dựng địa phương này ngày càng giàu đẹp; quan tâm chăm sóc chu đáo hơn những đối tượng chính sách, người có công với cách mạng, thể hiện đạo lý thủy chung, ân nghĩa của dân tộc ta.

Sau ngày giải phóng miền Nam, đất nước thống nhất, các thân nhân liệt sĩ bắt đầu lên đường tìm phần mộ người thân của mình. Căn cứ vào giấy báo tử ghi: “… Hy sinh ở Mặt trận phía Nam…”, bà con cho rằng, Quảng Trị tập trung các trận đánh lớn, thương vong nhiều và do đó, cũng là nơi có nhiều mộ liệt sĩ nhất so với cả nước nên đến đây ngày càng đông. Đảng ủy, chính quyền và nhân dân địa phương nhìn thấy cảnh nhân dân đi tàu xe mệt mỏi, không đủ tiền thuê nhà trọ, phải nằm vạ vật ở bến xe, nhà ga, hè phố, chờ ô tô đưa đi thăm viếng các nghĩa trang mà ái ngại. Những bức xúc này, Sở LĐ-TBXH Quảng Trị chi 50 triệu đồng để sửa chữa khu trại thương binh nặng Đông Hà cho bà con nghỉ tạm qua đêm. Đồng thời, cơ quan còn tổ chức một đội xe máy có ba chiếc, chở thân nhân liệt sĩ đi thăm viếng, tìm mộ.

Song đó cũng chỉ là biện pháp tình thế. Những cố gắng trên không đáp ứng nổi yêu cầu ngày càng tăng của các gia đình thuộc đối tượng chính sách trong cả nước. Vì vậy, được sự nhất trí và hỗ trợ của Bộ LĐ-TBXH, đến tháng 7-1997, Quảng Trị đã có Nhà đón tiếp thân nhân liệt sĩ ở thị xã Đông Hà; với 19 phòng, gồm 56 giường đôi. Các phòng đều có máy điều hòa nhiệt độ, bình nóng lạnh và ti-vi. Trong những dịp cao điểm hằng năm, vào tháng 4, tháng 7 và tháng 12, có ngày lên tới 500 khách thì cơ quan phải tăng cường giường gấp, trải chiếu xuống sàn nhà ở, nhà ăn, bàn ăn để bà con ngủ qua đêm. Bếp ăn cũng quá tải. Đơn vị thuê thêm người phục vụ và bố trí khách ăn trưa, ăn chiều theo ca kíp.

Quyền giám đốc Hoàng Chí cho biết, cơ quan có 3 xe ô tô nhưng chỉ được biên chế hai lái xe. Bởi vậy, hai anh tài xế Lương và Hùng có lúc phải chạy tới 12 chuyến trong một ngày, đưa thân nhân liệt sĩ đến các nghĩa trang. Hiện nay, nhà đón tiếp chỉ có 18 cán bộ, nhân viên, nhưng phải bố trí đủ các khâu: lái xe, bếp ăn, phụ trách buồng, nhân viên văn phòng và đặc biệt là phòng vi tính lưu trữ hồ sơ hàng chục vạn liệt sĩ… Vì số người phục vụ có hạn nên đơn vị phải chia làm 3 ca trực: Từ 6 giờ sáng hôm trước đến 6 giờ sáng hôm sau. Anh chị em làm việc cả ngày nghỉ, ngày lễ. Cường độ lao động bỏ ra như vậy nhưng tiền lương hằng tháng hiện nay, người cao nhất là quyền giám đốc Hoàng Chí, cũng chỉ được 1 triệu 800 nghìn đồng; người thấp nhất được sáu trăm nghìn đồng. Thế nhưng đã 10 năm nay, cán bộ, nhân viên ở Nhà đón tiếp thân nhân liệt sĩ luôn xác định được trách nhiệm, làm việc tận tình, chu đáo, xuất phát từ tình cảm yêu thương, kính trọng và biết ơn các gia đình thuộc đối tượng chính sách. Tại đây, chúng tôi được gặp gỡ, được nghe những giọng nói của bà con từ mọi miền đất nước. Ai nấy đều cảm kích trước sự đón tiếp thịnh tình của anh chị em Nhà đón tiếp thân nhân liệt sĩ. Bà Võ Thị Thìn, quê huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An đi cùng con gái và cháu ngoại, vào thăm viếng liệt sĩ, xúc động nói: “Chúng tôi ở Nhà đón tiếp cảm thấy như đang ở nhà mình. Các anh, các chị phục vụ tận tình làm cho nỗi đau của mẹ con tôi vơi nhẹ đi rất nhiều…”. Anh Nguyễn Văn Trung, quê Thái Bình tâm sự: “Từ khi có địa chỉ tình nghĩa này, chúng tôi chỉ việc đi xe, tàu từ quê vào Quảng Trị. Còn mọi việc ăn, ở, viếng thăm mộ liệt sĩ đã có Nhà đón tiếp lo toan và miễn phí hoàn toàn, theo chính sách quy định. Chúng tôi rất cám ơn những việc làm ân nghĩa của cán bộ, nhân viên Nhà đón tiếp…”.

Nhà đón tiếp thân nhân liệt sĩ ở thị xã Đông Hà, Quảng Trị.

Quyền giám đốc Hoàng Chí cũng như anh chị em trong cơ quan coi đây là những lời động viên khích lệ, một phần thưởng tinh thần đối với mình, của gần 10 vạn lượt thân nhân liệt sĩ đến nghỉ ở Nhà đón tiếp trong thời gian qua. Tuy nhiên, mọi người còn băn khoăn: Một thân nhân đi thăm liệt sĩ trong nghĩa trang đỡ vất vả hơn người đang đi tìm mộ. Nhưng người đến viếng thì có tiền tàu xe, tiền ăn nghỉ không quá bốn ngày và có xe đưa đi nghĩa trang. Còn người đi tìm mộ thì chưa có chế độ nào trong Nhà đón tiếp. Song cơ quan thường linh động, bố trí cho số bà con này có chỗ nghỉ và nếu tiện thì đi nhờ ô tô đến các nghĩa trang. Từ thực tế đó, anh chị em Nhà đón tiếp đề nghị Nhà nước và cơ quan chức năng hãy nghiên cứu, cho các thân nhân đi tìm mộ cũng được hưởng chế độ, chính sách như người đi thăm viếng ở các nghĩa trang liệt sĩ. Hơn nữa, cơ sở trên cần đầu tư kinh phí để nâng cấp và mở rộng mới có thể đáp ứng được nhu cầu của các thân nhân liệt sĩ. Hiện nay cả nước chỉ có Quảng Trị và Kon Tum có Nhà đón tiếp này. Mới đây, Công ty trách nhiệm hữu hạn Hòa Bình, có trụ sở ở phố Đội Cấn, quận Ba Đình, Hà Nội đã ủng hộ Nhà đón tiếp các thân nhân liệt sĩ tại Quảng Trị 3,1 tỷ đồng để xây dựng thêm một ngôi nhà ba tầng với 20 phòng nghỉ, nhằm phục vụ tốt hơn các gia đình chính sách từ mọi miền Tổ quốc khi đến viếng liệt sĩ tại các nghĩa trang địa phương.

Trong những năm qua và đặc biệt là năm 2007 này, Sở LĐ-TBXH tỉnh Quảng Trị đã phối hợp với các ban ngành, đoàn thể, kêu gọi địa phương cùng các tỉnh, thành phố trong cả nước quyên góp, ủng hộ kinh phí để nâng cấp, xây dựng Nhà tình nghĩa cho các đối tượng chính sách. Ban quản lý được thành lập do đồng chí Nguyễn Đức Chính, Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị làm trưởng ban. Nhằm bảo đảm sự công bằng, công khai, dân chủ, Ban đề ra các tiêu chí, công bố trên phương tiện thông tin đại chúng để nhân dân đóng góp ý kiến và đi đến kết luận, ưu tiên xây dựng Nhà tình nghĩa cho các đối tượng: Bà mẹ Việt Nam anh hùng, thương binh hạng 1/4, các lão thành cách mạng, gia đình liệt sĩ cô đơn, có từ hai liệt sĩ trở lên. Sau đó sẽ giải quyết cho thương binh hạng 2/4.

Cũng như cuộc vận động “Chung tay chăm sóc nghĩa trang liệt sĩ”, cuộc vận động quyên góp kinh phí xây nhà tình nghĩa ở Quảng Trị được các cơ quan, đoàn thể, tổ chức xã hội trong và ngoài tỉnh nhiệt liệt hưởng ứng. Các em học sinh tại TP Hồ Chí Minh ủng hộ xây dựng 10 nhà. Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Hà Nội ủng hộ xây dựng 35 nhà, mỗi nhà trị giá 20 triệu đồng. Trong những ngày này, đại tá Hồ Thanh Tự, Phó chính ủy Bộ CHQS tỉnh Quảng Trị cho biết: Đơn vị liên tục được đón tiếp nhiều đoàn thuộc các quân khu, quân đoàn, quân chủng, binh chủng, trước đây từng chiến đấu trên địa bàn Quảng Trị, đến để ủng hộ địa phương xây nhà tình nghĩa. Đó là các đơn vị: Quân chủng Hải quân - 16 nhà; Binh đoàn Quyết Thắng – 11 nhà; Binh chủng Công binh – 2 nhà; Binh chủng Hóa học - 2 nhà; Đoàn Không quân B37 - 1 nhà… Mỗi ngôi nhà trên trị giá 30 triệu đồng. Từ năm 1997 đến nay, Bộ CHQS tỉnh Quảng Trị đã cùng với các đơn vị trong toàn quân xây dựng được gần 100 nhà tình nghĩa tại Quảng Trị cho các gia đình thuộc diện chính sách. Mở rộng ra, toàn tỉnh đã xây dựng được 2.150 ngôi nhà cho các đối tượng chính sách, trong hơn 30 năm qua…

Trong dịp kỷ niệm 60 năm Ngày thương binh-liệt sĩ, có lẽ không đâu như ở đây, tỉnh Quảng Trị, nơi thể hiện sâu sắc nhất và sinh động nhất đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, tấm lòng ân nghĩa, thủy chung của hàng chục triệu người Việt Nam qua các thế hệ đối với những anh hùng liệt sĩ, thương binh, Bà mẹ Việt Nam Anh hùng và những người có công với cách mạng. Quảng Trị-nơi đang thể hiện những nghĩa cử cao đẹp, đậm nét nhân văn, thấm đậm tình đồng chí, đồng đội, nghĩa đồng bào đối với những người con đã hiến dâng cả cuộc đời mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc. Từ đó, chúng ta càng trân trọng hơn giá trị của cuộc sống hôm nay; mọi người biết mình phải làm gì để sống đẹp hơn, có ý nghĩa hơn, cống hiến cho sự nghiệp đổi mới đất nước.

Bài và ảnh: CHI PHAN