Lời ru của mẹ
Chúng tôi đến thăm nhà mẹ Phạm Thị Thành, tại Tổ dân phố Đại Từ 1, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội trong một ngày mùa thu lịch sử của đất nước. Dáng mẹ còng, tần tảo như hình dáng quen thuộc của những người mẹ Việt Nam. Đã bước qua tuổi 90 và phải dùng đến gậy chống mỗi lần di chuyển, nhưng cách mẹ nhìn chúng tôi vẫn ánh lên khí phách của người phụ nữ Việt Nam kiên cường mặc cho thời gian đã phủ lên đôi mắt mẹ một màn sương mờ đục. Mẹ Thành đưa cánh tay gầy guộc chỉ cho chúng tôi di ảnh và tấm bằng Tổ quốc ghi công những người con của mẹ đã hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước và cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới.
Cựu chiến binh Vũ Trọng Hóa trò chuyện với mẹ Việt Nam Anh hùng Phạm Thị Thành.
Cách đây gần 50 năm, cả bốn người con trai đều lần lượt theo tiếng gọi non sông, tham gia các cuộc chiến giải phóng và bảo vệ Tổ quốc khi các anh mới 17, 18 tuổi và chưa lập gia đình. Hai lần nghe tin họng súng quân thù đã cướp đi hai người con trai là hai lần mẹ nén nỗi đau, kiên cường đứng vững, là chỗ dựa về kinh tế và tinh thần cho cả gia đình trong những năm đất nước còn nhiều khó khăn.
Mẹ trầm ngâm nhớ lại: “Thằng Nghị là đứa tình cảm, rất biết nghĩ cho gia đình và sống tốt với bạn bè. Ngày nó lên đường nhập ngũ, tôi cố chắt chiu từ tiền cắt lúa thuê, cho nó được vài chục đồng, để phòng thân. Thế rồi, nó đi không về nữa...”.
Liệt sĩ Nguyễn Xuân Nghị là con trai thứ hai của mẹ, anh hy sinh năm 1972 tại Thành cổ Quảng Trị. Năm 1977, khi đất nước ở những năm đầu sau thống nhất đất nước, mẹ Thành lặn lội vào Quảng Trị tìm con. Nhìn cảnh đổ nát hoang tàn của Thành cổ Quảng Trị, mẹ mới thực sự tin là con mình đã không còn nữa.
Những năm về sau, mẹ có nhiều lần quay trở lại nơi các anh cùng đồng đội đã nằm xuống, giữa núi rừng bạt ngàn của tỉnh Quảng Trị, mẹ lại cất lên lời ru con tha thiết: À a à à ời... à a à à ơi/ Tuổi thơ con ngủ ở trong nôi/ Đến khi không lớn, ngủ nơi chiến trường/ Hoa thơm, thơm khắp nẻo đường/ Tháng ngày nhập ngũ rừng nương ven đồi/ Cây quanh mộ, mộ hào hào cho thơm mát/ Quạt cho con không khác mẹ hôm xưa/ Gió lay cành lá du dương/ Như nôi con ngủ giữa trưa thủa nào/ À a à à ời... à a à à ơi. Những lời ru vang vọng núi rừng, như những lời cám ơn của những người con xa quê lại được nghe lời mẹ ru du dương, vỗ về yên giấc ngàn thu.
Sự chua xót còn chưa nguôi, 14 năm sau, vết thương trong lòng mẹ lại thêm nhức nhối khi nhận tin con trai út, Nguyễn Xuân Minh đã anh dũng hy sinh tại Vị Xuyên, Hà Giang năm 1986 trong cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới.
Những năm tháng nhớ nhung con, đi tìm con rồi cũng phải gác lại cho cuộc sống mưu sinh. Ông trời như hiểu thấu tấm lòng người mẹ, một cơ duyên thật bất ngờ đến với gia đình. Một buổi sáng mùa thu năm 1984, anh Long, một người đồng đội cùng chiến đấu trên chiến trường Quảng Trị với con trai Nguyễn Xuân Nghị của mẹ đã tìm đến tận nhà.
Vừa gặp mẹ Thành, anh Long nắm bàn tay mẹ, xúc động nói: “Con chiến đấu cùng với Nghị. Khi Nghị anh dũng hy sinh, con đã khóc hết nước mắt và chôn cất anh. Ngày trong quân ngũ, khi mẹ gửi cho Nghị mấy nghìn để tiêu pha, Nghị đã không ngần ngại cho con 10 đồng. Gia cảnh con nghèo khó, bố mẹ con chẳng cho con được gì, đồng tiền đó thật quý giá, bởi tình đồng chí, đồng đội sẻ chia”.
Sau khi cùng gia đình mẹ Thành đưa Liệt sĩ Nguyễn Xuân Nghị về với quê hương, anh Long vẫn thường xuyên qua nhà thắp nhang cho anh Nghị và coi mẹ như mẹ của mình.
Những “người con” trở lại
Lãnh đạo chính quyền địa phương và các cựu chiến binh tới thăm hỏi, và trò chuyện với mẹ Phạm Thị Thành.
Không chỉ có anh Long, mà còn có rất nhiều cựu chiến binh (CCB) đã từng chiến đấu trong chiến trường Quảng Trị vẫn thường xuyên đến thăm nom và chia sẻ những công việc, câu chuyện tình nghĩa mà những người CCB và những người trẻ đang làm để tri ân những gia đình chính sách và góp phần dựng xây đất nước.
CCB Vũ Trọng Hóa là một người như thế. Nguyên là tiểu đoàn trưởng, tiểu đoàn Đặc Công trong chiến dịch Quảng Trị năm 1972, CCB Hóa thường xuyên tới thăm mẹ Thành và chia sẻ với mẹ những câu chuyện của những người bộ đội cụ Hồ dũng cảm, kiên cường và một lòng chiến đấu để bảo vệ từng tấc đất của Thành cổ Quảng Trị. Lời tâm sự của CCB Vũ Trọng Hóa cũng như của những người chiến sĩ trở về từ cuộc chiến: “Trong lửa đạn chiến tranh, đồng chí, đồng đội ngã xuống là để chúng tôi được sống. Vì vậy, chúng tôi coi mẹ của đồng chí, đồng đội cũng chính là mẹ mình. Và báo hiếu với gia đình những người ngã xuống là trách nhiệm và nghĩa vụ của những người lính trận chúng tôi”.
Ở cái tuổi xưa nay hiếm, Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Phạm Thị Thành có một niềm vui mà như mẹ chia sẻ, niềm vui này giúp mẹ vui sống thêm vài tuổi. Đó là nhận được sự quan tâm của các cấp chính quyền địa phương, các cựu chiến binh, đồng đội với các con của mẹ và cán bộ CNV Công ty Cổ phần Thương mại dịch vụ xuất nhập khẩu Nam Á (trong đó CCB Vũ Trọng Hóa là bí thư chi bộ của Công ty).
Từ đây trở đi, từng bữa cơm, giấc ngủ của mẹ lại được “những người con” - là CCB, và cán bộ, nhân viên công ty săn sóc, chăm lo đến cuối đời. Trong gian nhà nhỏ thơm mùi hương trầm, ánh mắt mẹ ngời tia sáng hạnh phúc.
Bài, ảnh: THÙY DƯƠNG