Mẹ Lục lau nước mắt, nghẹn ngào nói với chúng tôi: “Đời mẹ đã mất mát nhiều, có lúc tưởng như đã hết. Những ngày cô đơn sau khi đứa con duy nhất hy sinh, mẹ lại được đón những đứa con là đồng đội, được địa phương, làng xóm giúp đỡ, chăm sóc sớm khuya…Hôm nay được nhận ngôi nhà tình nghĩa mà người trao là đồng chí Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, mẹ như được sống trong ngôi nhà ấm tình đồng đội”…

Đồng chí Phùng Quang Thanh, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng tặng quà mẹ Phạm Thị Lục bên ngôi nhà tình nghĩa mới

Nhân kỷ niệm 60 năm Ngày thương binh - liệt sĩ (27-7-1947/27-7-2007), Bộ Quốc phòng, Bộ tư lệnh Quân khu 3 đã tổ chức trao nhà tình nghĩa và tặng quà cho các gia đình chính sách. Đồng chí Thượng tướng Phùng Quang Thanh, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó bí thư Đảng ủy Quân sự Trung ương, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đã đến cắt băng khánh thành, trao tặng nhà tình nghĩa cho 2 gia đình chính sách; tặng quà 2 gia đình thương binh nặng trên địa bàn Quân khu 3.

Địa chỉ đầu tiên mà đoàn cán bộ Bộ Quốc phòng do Thượng tướng Phùng Quang Thanh dẫn đầu đến thăm và trao tặng nhà tình nghĩa là nhà mẹ Việt Nam Anh hùng Phạm Thị Lục ở thôn Long Đằng, xã Phùng Chí Kiên, huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên.

Chúng tôi đến thăm ngôi nhà mới của mẹ trước khi Lễ cắt băng khánh thành diễn ra vài giờ. Hàng chục cán bộ, chiến sĩ và đại diện chính quyền địa phương đang hoàn tất những phần việc cuối cùng. Trong ngôi nhà rộng hơn 40 m2, hiên tây, có bếp, công trình phụ khép kín, mẹ Lục ngồi lặng lẽ bên góc giường. Mãi đến khi đồng chí Thượng tá Lê Hồng Dư – Chính trị viên Ban CHQS huyện Mỹ Hào-hỏi: “Mẹ ơi! Tấm bằng Tổ quốc ghi công của bác Hùng mẹ thấy treo chỗ nào hợp nhất!”, mẹ Lục như choàng tỉnh, nói: “Các con treo ở bên phải bàn thờ, cạnh tấm ảnh của Hùng và bố nó cho mẹ, để thỉnh thoảng nằm đây mẹ có thể nhìn thấy 2 bố con”.

Trao đổi với Thượng tá Nguyễn Ngọc Hậu, Chỉ huy trưởng Ban CHQS huyện Mỹ Hào, chúng tôi được biết: Mỹ Hào là huyện có truyền thống thực hiện công tác hậu phương quân đội. Nhờ phong trào “Đền ơn đáp nghĩa”, cho đến nay 100% gia đình chính sách trong huyện đã có mức sống từ khá trở lên so với dân cư trong địa bàn. Đặc biệt, tại xã Dị Sử 100% gia đình chính sách được tặng sổ tiết kiệm, tạo công ăn việc làm, ưu tiên đất làm nông nghiệp… Chuẩn bị cho kỷ niệm 60 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, huyện đã đầu tư hơn một tỷ đồng nâng cấp nghĩa trang liệt sĩ. Mới cách đây ít hôm, huyện tổ chức lễ đón hài cốt liệt sĩ Đào Hữu Diễm, hy sinh khi làm nhiệm vụ quốc tế trên đất bạn Lào. Anh Hậu cho biết:

- Trước khi khởi công làm ngôi nhà tình nghĩa tặng mẹ Lục, chúng tôi đã bàn bạc, thiết kế sao cho tiện nhất, bậc thềm không cao quá, công trình phụ và gian bếp khép kín sao cho hợp lý… để mẹ đi lại, sinh hoạt được dễ dàng.

Mẹ Việt Nam Anh hùng Phạm Thị Lục, năm nay đã ngoài 90 tuổi, vẫn còn minh mẫn. Đứng trước ngôi nhà mới, mẹ kể:

- Năm 1955, chồng tôi bị bệnh hiểm nghèo mất sớm. Khi ấy tôi chỉ có một con duy nhất là Nguyễn Văn Hùng mới 14 tuổi. Tôi ở vậy nuôi con. Tròn 18 tuổi nó viết đơn xin nhập ngũ, nhưng các anh bên xã đội bảo, theo chính sách, nhà mẹ chỉ có mình Hùng nên không được nhập ngũ đợt này. Sau đó, Hùng xin vào làm việc ở Công ty Thương mại tỉnh Hải Hưng. Ngày ấy, cứ mỗi chiều thứ 7 về thăm nhà, nó lại rủ rỉ vào tai tôi xin mẹ ký vào đơn nhập ngũ. Một buổi chiều năm 1967, không phải ngày nghỉ nhưng Hùng bất ngờ về thăm nhà, sau bữa cơm chiều nó mới nói “Mai con nhập ngũ mẹ ạ!”. Tôi lặng người không nói được câu gì, chỉ nhìn con nước mắt lưng tròng. Sáng hôm sau, trước khi chia tay, nó giúi vào túi tôi mấy chục đồng bạc rồi nói rất nhanh “Mẹ cầm số tiền này, thuê người lợp lại mái nhà cho khỏi dột. Con đi chiến đấu, thắng lợi sẽ về với mẹ. Lúc ấy con sẽ xây cho mẹ một ngôi nhà thật to để mẹ không phải ở vất vả như bây giờ”.

Mẹ Lục nghẹn lại:

- Một năm sau thì mẹ nhận được giấy báo tử Hùng hy sinh. Lúc ấy mẹ tưởng không sống được. Cũng may, bà con láng giềng, cán bộ, chính quyền xã thay nhau đến động viên an ủi. Và từ đó đến nay, bất cứ công to việc lớn gì, hễ cần là các anh bộ đội ở huyện, các cháu học sinh, hội phụ nữ xã… có mặt ngay để giúp đỡ.

Trong lúc mẹ kể, ngồi cạnh mẹ là 3 cô gái còn rất trẻ đứng quạt cho mẹ. Em Nguyễn Thu Hương nói:

- Chúng cháu là những đoàn viên ở Trường THPT Nguyễn Thiện Thuật, cùng thôn với cụ. Hàng ngày chúng cháu phân công nhau sang giúp cụ nấu cơm, tắm giặt và nói chuyện để cụ thêm vui…

*

* *

Đúng 14 giờ Thượng tướng Phùng Quang Thanh tới ngôi nhà tình nghĩa, chào bà con, rồi Bộ trưởng nắm tay mẹ Lục ân cần thăm hỏi:

- Năm nay mẹ bao nhiêu tuổi? Mỗi bữa mẹ ăn được mấy bát cơm? Những ngày trái gió trở trời lưng mẹ có bị đau nhiều không?…

Nghe mẹ Lục trả lời, tuy tuổi cao nhưng mẹ vẫn đi lại nhanh nhẹn, ít bị ốm vặt; những hôm trái gió trở trời, ngày lễ, ngày Tết luôn có những anh bộ đội ở huyện đội đến thăm nom, cấp thuốc, khám bệnh… Bộ trưởng rất vui, thưa tiếp với mẹ:

- Ngôi nhà hôm nay trao tặng mẹ có công đóng góp kinh phí của anh em bộ đội, nhân dân và chính quyền địa phương. Ở các địa phương khác trong cả nước cũng có nhiều mẹ liệt sĩ, mẹ Việt Nam Anh hùng nhận những “món quà” do chính bộ đội trong toàn quân đóng góp xây dựng…

Lễ bàn giao nhà cho mẹ Lục diễn ra trong không khí đầm ấm, nghĩa tình và cảm động. Đồng chí Bộ trưởng dìu mẹ Lục bước lên hiên nhà, trân trọng trao cho mẹ chiếc chìa khoá ngôi nhà mới và cùng mẹ đi thăm phòng khách, phòng nghỉ, bếp, khu vệ sinh. Nhìn ngôi nhà khang trang sạch sẽ, thoáng mát, có quạt, đủ đồ dùng sinh hoạt mới do các cơ quan, đoàn thể của huyện, tỉnh tặng, mẹ Lục rưng rưng:

- Thằng Hùng nó không về được với mẹ để thực hiện lời hứa trước khi lên đường làm cho mẹ ngôi nhà vững chắc, nhưng hôm nay đã có nhiều đồng đội của Hùng về làm thay. Ngôi nhà đẹp, thoáng mát quá! Mẹ cám ơn các con, cám ơn đồng đội của con mẹ.

Trên chiếc tủ thờ, có đặt di ảnh và bát hương thờ liệt sĩ Nguyễn Văn Hùng. Các đồng chí: Bộ trưởng Bộ Quốc phòng; Bí thư tỉnh ủy Hưng Yên; Tư lệnh Quân khu 3; Chính ủy Quân khu 3… lần lượt thắp hương tưởng niệm trước vong linh liệt sĩ.

Trước khi chia tay, mẹ Lục hỏi đồng chí Bộ trưởng:

- Lần này có bao nhiêu mẹ liệt sĩ được hạnh phúc nhận nhà tình nghĩa như mẹ?

Đồng chí Bộ trưởng ân cần thưa với mẹ:

- Thưa mẹ! Chỉ tính riêng trong 2 năm 2006 và 2007, toàn quân đã xây dựng được 1.200 ngôi nhà tình nghĩa, tặng mẹ Việt Nam Anh hùng và các gia đình chính sách; Quỹ “Đền ơn đáp nghĩa” do cán bộ, chiến sĩ tình nguyện đóng góp lên tới hơn 100 tỷ đồng… Cũng trong ngày hôm nay, đoàn công tác của Bộ Quốc phòng còn tặng quà cho 2 thương binh và tặng nhà tình nghĩa cho mẹ liệt sĩ ở Hải Phòng…

Nghe Bộ trưởng nói, mẹ Lục giục:

- Đường còn xa, mẹ chúc đoàn lên đường thượng lộ bình an. Ở đó còn những người mẹ, những người thương binh nặng đang mong chờ các con…

Rời nhà mẹ Lục, trong nắng hè gay gắt, tuy mẹ không nói ra nhưng ai cũng cảm nhận được rằng, nỗi đau trong lòng mẹ như dịu lại. Đoàn lại tiếp tục lên đường đem theo những món quà chứa đầy tình, đầy nghĩa đến với những gia đình chính sách còn khó khăn.

Bài và ảnh: VŨ ĐẠT - PHÚ SƠN