Việt Nam và Azerbaijan thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1992, nhưng trên thực tế, quan hệ hai nước đã được đặt nền móng từ chuyến thăm lịch sử của Chủ tịch Hồ Chí Minh đến Azerbaijan năm 1959 và được các thế hệ lãnh đạo, nhân dân hai nước không ngừng vun đắp, xây dựng suốt nhiều thập kỷ, trong đó có chuyến thăm của lãnh tụ dân tộc Azerbaijan Heydar Aliyev đến Việt Nam năm 1983. Những di sản tinh thần, tư tưởng và tầm cao văn hóa của Chủ tịch Hồ Chí Minh và lãnh tụ Heydar Aliyev đến nay vẫn tiếp tục soi đường chỉ lối để hai đất nước ngày càng thắt chặt và phát triển quan hệ hữu nghị, hợp tác, vì hòa bình, phồn vinh của mỗi nước, khu vực và thế giới. Việc hai nước nâng cấp quan hệ lên đối tác chiến lược nhân chuyến thăm cấp nhà nước tới Azerbaijan hồi tháng 5-2025 của Tổng Bí thư (nay là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước) Tô Lâm trở thành dấu mốc có ý nghĩa lịch sử, mở ra giai đoạn phát triển mới trong quan hệ song phương, thể hiện quyết tâm chính trị và tầm nhìn chung của lãnh đạo hai nước về triển vọng quan hệ song phương.

 Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev. Ảnh: THX/TTXVN

34 năm qua kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao, Việt Nam và Azerbaijan đã cùng đi qua nhiều biến động của thời cuộc. Hai đất nước đã đổi thay, thế giới đã đổi thay, nhưng sự trân trọng và tình cảm dành cho nhau vẫn là sợi dây gắn kết bền chặt. Hành trình khởi nguồn từ tình hữu nghị, được bồi đắp bằng lòng tin đã mở ra những cơ hội hợp tác trên nhiều lĩnh vực. Về hợp tác kinh tế-thương mại, kim ngạch thương mại song phương có xu hướng tăng trưởng trong những năm gần đây. Năm 2023, kim ngạch thương mại song phương đạt gần 150 triệu USD; 9 tháng năm 2026 đạt gần 60 triệu USD. Để tạo điều kiện thuận lợi cho cộng đồng doanh nghiệp hai nước khai thác hiệu quả tiềm năng và lợi thế của mỗi bên, hai nước đã thành lập Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam-Azerbaijan về hợp tác kinh tế-thương mại và khoa học-kỹ thuật ở cấp Bộ trưởng, đến nay đã tiến hành được 3 khóa họp, góp phần làm sâu sắc hơn nữa mối quan hệ hợp tác Việt Nam-Azerbaijan trên tất cả lĩnh vực.

Trong lĩnh vực quốc phòng, hai bên quan tâm thúc đẩy hợp tác, phù hợp với quan hệ cấp nhà nước, nổi bật trên các lĩnh vực như: Trao đổi đoàn, công nghiệp quốc phòng, rà phá bom, mìn nhân đạo, ủng hộ và tham gia các hoạt động đa phương quốc tế do mỗi bên tổ chức. Nhân chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng Bí thư Tô Lâm hồi tháng 5-2025, hai bên đã ký Bản ghi nhớ về hợp tác quốc phòng, góp phần quan trọng trong việc thúc đẩy hợp tác quốc phòng song phương ngày càng thiết thực, hiệu quả.

Hợp tác trên các lĩnh vực khác như khoa học, công nghệ, giáo dục-đào tạo, văn hóa-du lịch cũng từng bước được thúc đẩy và còn nhiều tiềm năng, dư địa để phát triển. Trong đó, hợp tác giáo dục-đào tạo là lĩnh vực truyền thống (Azerbaijan từng giúp đào tạo nhiều sinh viên và chuyên gia cho Việt Nam dưới thời Liên Xô) và dần được khôi phục, với một số sinh viên ngành dầu khí và quan hệ quốc tế theo học tại Azerbaijan thời gian gần đây. Hằng năm, Azerbaijan đào tạo cho Việt Nam nhiều sĩ quan hải quân và chuyên gia trong ngành dầu khí, tư pháp.

Đồng thời, hai bên tiếp tục phối hợp chặt chẽ, ủng hộ lẫn nhau tại các tổ chức quốc tế và các diễn đàn đa phương, nhất là Liên hợp quốc, Phong trào Không liên kết, tổ chức Phối hợp hành động và các biện pháp xây dựng lòng tin ở châu Á (CICA) và các cơ chế quốc tế mà hai nước cùng tham gia, đóng góp tích cực cho hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở mỗi khu vực và trên thế giới.

Trên nền tảng quan hệ hữu nghị truyền thống tốt đẹp đó, chuyến thăm chính thức Việt Nam lần này của Tổng thống Cộng hòa Azerbaijan Ilham Aliyev và phu nhân không chỉ tạo dấu ấn về chính trị, ngoại giao mà còn mở ra những cơ hội quan trọng để hai bên cụ thể hóa tầm nhìn chiến lược, tạo thêm động lực và mở rộng không gian hợp tác, vì lợi ích của nhân dân hai nước. Chúng ta tin tưởng rằng, chuyến thăm chính thức Việt Nam lần này của Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev và phu nhân sẽ tạo xung lực mới, góp phần tăng cường hợp tác song phương trên các lĩnh vực, từ chính trị, ngoại giao, kinh tế, thương mại, đầu tư đến năng lượng, giáo dục, khoa học, công nghệ và giao lưu nhân dân.