Thích ứng trong thời đại công nghệ số

Từ sau đại dịch Covid-19, việc dạy và học trực tuyến trở nên quen thuộc với cả giáo viên và học sinh. Cùng với đó, các phần mềm giảng dạy, lớp học ảo, bài tập tương tác được đưa vào giảng dạy thường xuyên hơn. Tuy nhiên, để thích ứng với làn sóng công nghệ ấy, giáo viên, đặc biệt là những người lớn tuổi phải đối mặt với không ít khó khăn. “Công nghệ mở ra nhiều cách dạy mới, nhưng cũng đòi hỏi giáo viên phải liên tục học hỏi, cập nhật. Với những thầy cô quen dạy theo cách truyền thống, việc sử dụng phần mềm hay thiết kế học liệu số là một thử thách thực sự”, cô giáo Nguyễn Thị Hạnh, Trường THPT Phan Bội Châu (Hà Nội) chia sẻ.

Không chỉ là một công cụ, công nghệ đã trở thành một phần tất yếu trong đổi mới giáo dục. Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã nhấn mạnh nhiệm vụ ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin trong dạy và học. Nhờ đó, nhiều trường học đã chủ động đầu tư hệ thống quản lý học tập (LMS), thư viện số, bài giảng điện tử. Bài học được minh họa bằng video, mô phỏng thí nghiệm, hình ảnh 3D, giúp học sinh không chỉ hiểu kiến thức mà còn hứng thú học tập hơn. Cô giáo Lê Thị Hương Mai, Phó hiệu trưởng Trường THCS Đống Đa (Hà Nội) cho biết: “Những nội dung trừu tượng trước đây giờ có thể được minh họa trực quan, sinh động. Học sinh tiếp thu nhanh, chủ động hơn, dám đặt câu hỏi và sáng tạo nhiều hơn. Nhưng để có được tiết học như vậy, giáo viên phải đầu tư gấp đôi công sức để soạn bài, xử lý kỹ thuật, tìm tài nguyên học liệu phù hợp”.

Học sinh Trường THCS Ngọc Lâm (Hà Nội) tham quan phòng truyền thống. Ảnh do đơn vị cung cấp

Thực tế cho thấy, nhiều giáo viên đang tự học kỹ năng số để thích ứng với sự thay đổi. Không ít thầy cô lớn tuổi, sau giờ lên lớp lại kiên trì học cách dựng video, tạo đề trắc nghiệm trực tuyến hay tham gia khóa bồi dưỡng về giảng dạy số. Những “người thầy thời 4.0” không chỉ truyền dạy tri thức mà còn là tấm gương về tinh thần học tập suốt đời cho chính học trò của mình.

Người truyền cảm hứng học tập suốt đời

Trong thời đại ngày nay, “học tập suốt đời” trở thành kỹ năng sống còn. Người thầy không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn khơi gợi khát vọng học hỏi, điều mà không một cỗ máy nào có thể thay thế. Cô giáo Nguyễn Thị Minh Uyên, Hiệu trưởng Trường THCS Tân Sơn (Ninh Bình) khẳng định: “Mặc dù công nghệ mang lại rất nhiều lợi ích nhưng không gì thay thế được vai trò của giáo viên. Công nghệ có thể cung cấp nhiều thông tin đa dạng, nhưng không thể truyền cảm xúc, dạy đạo đức hay nuôi dưỡng ước mơ. Chỉ có người thầy, bằng trải nghiệm và tình cảm của mình, mới có thể khơi dậy hứng thú học tập và giúp học sinh định hình nhân cách”.

Vai trò ấy càng trở nên quan trọng khi thế giới số mở ra vô vàn cánh cửa, cả cơ hội lẫn cám dỗ. Trẻ có thể học được nhiều điều mới, nhưng cũng dễ sa vào những luồng thông tin sai lệch, tiêu cực. Người thầy lúc này không chỉ là “người dạy chữ” mà còn là người dẫn đường cảm xúc, giúp học trò biết chọn đúng, sống đúng giữa biển tri thức mênh mông. Công nghệ mang lại những công cụ mạnh mẽ cho giáo dục, nhưng cũng đặt người thầy trước áp lực chưa từng có. Từ việc phải liên tục cập nhật kỹ năng mới, đến khối lượng công việc tăng lên do yêu cầu soạn học liệu số, quản lý học sinh trên nhiều nền tảng, thậm chí đối mặt với nguy cơ bị “đánh giá” công khai trên mạng. “Ngoài việc soạn bài, lên lớp như trước thì giáo viên hiện nay còn phải biết quản lý lớp trực tuyến, làm clip minh họa, chấm bài online, trả lời phụ huynh qua mạng... Nhiều hôm tôi thức đến nửa đêm để làm việc trên phần mềm cũng như xử lý lỗi hệ thống”, cô giáo Nguyễn Thị Hạnh chia sẻ thêm.

Nhưng cũng chính trong những khó khăn ấy, tinh thần đổi mới và lòng yêu nghề của người thầy được thử thách và tỏa sáng. Tuy nhiên, để phát huy vai trò của người thầy trong kỷ nguyên số, không thể chỉ trông chờ vào nỗ lực cá nhân. Cần có chính sách đồng bộ giảm tải hành chính, tăng đầu tư cơ sở hạ tầng công nghệ, hỗ trợ tập huấn kỹ năng số, đồng thời tôn vinh kịp thời những tấm gương đổi mới sáng tạo. Bởi, công nghệ có phát triển đến đâu thì người thầy vẫn không ngừng học để thích ứng, sáng tạo để truyền cảm hứng, đồng hành với bao thế hệ học trò.