Lưu danh sử sách

Theo cuốn Biên phòng Việt Nam do Nhà xuất bản Quân đội nhân dân phát hành năm 2006, Anh hùng LLVT nhân dân Nguyễn Đình Thử sinh năm 1933, dân tộc Kinh, quê ở xã Nam Thắng, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình (nay là xã Nam Cường, tỉnh Hưng Yên) trong một gia đình nông dân nghèo. Đời sống khổ cực nên cha mẹ của cậu bé Nguyễn Đình Thử phải đưa gia đình lưu lạc đến tỉnh Yên Bái. Năm 21 tuổi, chàng thanh niên Nguyễn Đình Thử tình nguyện nhập ngũ...

Những chiến công của Anh hùng Nguyễn Đình Thử gắn liền với việc tiễu phỉ và giúp đỡ nhân dân hai bên biên giới Việt Nam - Lào xây dựng cuộc sống mới. Sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, Nhà nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa ra đời, các thế lực thù địch tìm mọi cách để chống phá Nhà nước non trẻ này. Đây là giai đoạn bọn phản động, thổ phỉ ra sức phá hoại phong trào cách mạng ở các địa phương miền núi biên giới. Đơn vị của đồng chí Nguyễn Đình Thử là Đại đội 54, Tiểu đoàn 955, Trung đoàn 148 có nhiệm vụ tiễu phỉ ở các tỉnh Tây Bắc. Để hoàn thành nhiệm vụ, đồng chí cùng đơn vị thường xuyên bám địa bàn, tuyên truyền vận động nhân dân kêu gọi con em của mình trở về. Trong một lần tiễu phỉ ở tỉnh Lào Cai, đơn vị bị phỉ đánh úp, nhưng đồng chí Nguyễn Đình Thử đã dũng cảm chỉ huy một tổ chiến đấu diệt được 2 tên, bắn bị thương một số tên khác, thu vũ khí và nhiều tài liệu quan trọng... 

 Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Đình Thử (bên phải). Ảnh tư liệu

Năm 1956, tại các bản đồng bào người Mông ở Mường Lạn, Huổi Ca (tỉnh Sơn La), với sự giúp đỡ của nhân dân, đồng chí Nguyễn Đình Thử đã phá được 4 vụ xưng vua, tạo dựng lòng tin tưởng tuyệt đối với đồng bào địa phương. Năm 1959, tuy mới chuyển về làm công tác trinh sát thuộc Đồn Công an nhân dân vũ trang Sốp Cộp (Công an nhân dân vũ trang tỉnh Sơn La), đồng chí Nguyễn Đình Thử đã nhanh chóng tham gia lập hồ sơ, bắt tập trung cải tạo 3 tên gián điệp, truy tìm và bắt được một số tên khác khi định chạy trốn sang Lào theo phỉ.

Tháng 9-1962, phỉ xâm nhập vùng Huổi Ca, Huổi Niếng (tỉnh Sơn La), dụ dỗ dân di cư sang Lào và chuẩn bị gây bạo loạn. Được cấp trên phân công, đồng chí Nguyễn Đình Thử phụ trách một tổ công tác đến từng bản để tuyên truyền, giáo dục đồng bào ổn định đời sống, không di cư theo phỉ. Lần này, đồng chí Nguyễn Đình Thử đã lập một chiến công lớn khi thông qua người đứng đầu dòng họ người Mông tên là Thào A Tếnh để làm trung gian hòa giải mâu thuẫn giữa 3 dòng họ trong vùng. Kết quả, đồng chí Nguyễn Đình Thử đã thu được 4 khẩu súng cùng nhiều tài liệu quan trọng về âm mưu của địch phá hoại vùng biên giới của ta. Các dòng họ không còn mâu thuẫn nên yên tâm ổn định làm ăn. Đồng chí Nguyễn Đình Thử còn vận động được 2 bản ở trên núi cao hạ sơn để làm ruộng nước nên cuộc sống ngày càng được cải thiện. Đồng bào cũng vì thế mà ngày càng yêu quý người cán bộ Nguyễn Đình Thử và coi như người thân ruột thịt.

Tới cuối năm 1964, đồng chí Nguyễn Đình Thử phụ trách một tổ làm nhiệm vụ tuyên truyền xây dựng cơ sở và bảo vệ trị an ở 6 bản dân tộc Mông, một bản dân tộc Xá ở khu vực ngoại biên thuộc huyện Mường Sơn và Sầm Nưa (Lào). Vùng này tuy đã được giải phóng, nhưng cơ sở cách mạng yếu nên bọn phỉ và phản động địa phương thường xuyên quấy rối, phá hoại, ảnh hưởng trực tiếp tới an ninh chính trị của các bản giáp biên nước ta. Suốt nhiều tháng trời, tổ công tác của đồng chí Nguyễn Đình Thử phải ăn ở ngoài rừng để tiếp cận, tuyên truyền, giáo dục đồng bào, củng cố chính quyền địa phương. Sau 5 tháng, đồng chí Nguyễn Đình Thử đã giới thiệu được 2 người vào Ủy ban mặt trận của huyện Mường Sơn, 4 thanh niên đi bộ đội Pathet Lào.

Điều đáng mừng là hầu hết các bản mà đồng chí Nguyễn Đình Thử đến vận động đều trở thành đặc tình, giúp ta đi sâu vào nội tuyến địch. Đồng thời, đồng chí Nguyễn Đình Thử đã cùng tổ công tác kết hợp với địa phương tích cực tuyên truyền, giáo dục được 2 tên phỉ khai ra kế hoạch, từ đó lập chuyên án phá 2 vụ chuẩn bị xưng vua, bắt tên phỉ cáo già Thào A Dơ cùng 12 tên khác đang chuẩn bị vũ trang bạo loạn. Qua những việc này càng làm cho Bạn tin tưởng vào cách mạng Việt Nam và biết ơn cán bộ của ta giúp đỡ họ củng cố phong trào cách mạng địa phương...

Ngày 1-1-1967, Trung úy, Đội trưởng Đội công tác cơ sở Đồn Công an nhân dân vũ trang Sốp Cộp (Công an nhân dân vũ trang tỉnh Sơn La), đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam Nguyễn Đình Thử được Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân cùng với liệt sĩ Trần Văn Thọ, đồng chí Trần Chí Cương, Trần Văn Nhỏ và Phạm Bá Hạt.

Như dòng sông Mã chảy mãi

Trong thời gian công tác tại Đồn Công an nhân dân vũ trang Sốp Cộp, từ năm 1971-1974, Trung úy, Anh hùng LLVT nhân dân Nguyễn Đình Thử vinh dự được bầu là Đại biểu hội đồng Nhân dân tỉnh Sơn La (khóa 1971-1974). Tháng 12-1974, Trung úy Nguyễn Đình Thử được phân công làm Đồn trưởng Đồn Công an nhân dân vũ trang Sốp Cộp. Năm 1991, sau 37 năm cống hiến không mệt mỏi cho quân đội và sự nghiệp bảo vệ an ninh biên giới, Anh hùng Nguyễn Đình Thử về hưu với quân hàm Trung tá.

Anh hùng Nguyễn Đình Thử (hàng cuối, thứ 4 từ phải qua trái) tham dự Đại hội Đại biểu toàn quốc Hội Cựu chiến binh Việt Nam lần thứ Nhất.   

Trước đó, năm 1959, chàng thanh niên Nguyễn Đình Thử kết hôn với cô gái Vì Thị Uối, người Thái ở bản Sốp Cộp, xã Sốp Cộp, huyện Sông Mã, tỉnh Sơn La (nay là bản Sốp Cộp, xã Sốp Cộp, tỉnh Sơn La). Ông bà sinh được 8 người con. Chị Nguyễn Thị Hương, con gái út của Anh hùng Nguyễn Đình Thử cho biết do sống ở bản xa, bố chị lại thường xuyên đi công tác biền biệt nên 4 chị gái đầu trong gia đình chỉ học hết tiểu học. Tuy nhiên, 4 anh em còn lại đều được học hết phổ thông trung học, học đại học và công tác tại các ngành điện lực, quân đội, giáo viên, chính quyền địa phương. Sau khi về hưu, bố chị mới có nhiều thời gian ở nhà, thế nhưng ông rất ít kể chuyện về bản thân mình. Khi có các đoàn công tác từ tỉnh, các anh chị nhà báo đến nhà thăm, viết bài, các anh chị em trong nhà mới hiểu hơn về những việc mà bố đã làm trước đây. Cả cuộc đời ông sống khiêm tốn từ lời ăn, tiếng nói nhưng tâm huyết với biên giới, với lực lượng BĐBP, với nhân dân được thể hiện qua hành động, việc làm của ông.

Anh hùng Nguyễn Đình Thử (thứ 5 từ trái qua phải) chụp ảnh cùng gia đình tại bản Sốp Cộp, xã Sốp Cộp, tỉnh Sơn La. 

Người con trai thứ 6 của Anh hùng Nguyễn Đình Thử tên Nguyễn Đình Huân (sinh năm 1975) đã viết tiếp câu chuyện của cha mình nhập ngũ vào lực lượng Bộ đội Biên phòng tỉnh Sơn La. Tốt nghiệp Học viện Biên phòng, anh đã trải qua các cương vị Đội trưởng Vũ trang, Phó đồn trưởng, Đội trưởng Đội phân giới cắm mốc, Đồn trưởng, Phó tham mưu trưởng, Phó chỉ huy trưởng và nay là Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh Sơn La. Năm 2020, con trai của Đại tá Nguyễn Đình Huân là Nguyễn Đình Huy nhập ngũ vào lực lượng BĐBP tỉnh Sơn La. Sau 2 năm học tập tại Trường Cao đẳng Biên phòng, Trung úy Nguyễn Đình Huy nhận công tác tại Đồn Biên phòng cửa khẩu Chiềng Khương. Trước đó, 4 người cháu của Anh hùng Nguyễn Đình Thử cũng đã nhập ngũ vào lực lượng BĐBP tỉnh Sơn La, đảm nhiệm nhiều chức vụ khác nhau. Thật tự hào biết bao khi 3 thế hệ cùng chung một con đường, cùng chung một ý chí đó là tất cả vì sự nghiệp bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới quốc gia, bảo vệ từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc.

Bà Vì Thị Uối tự hào vì có nhiều con, cháu nối nghiệp của chồng mình. 

Với nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ BĐBP tỉnh Sơn La, đặc biệt là những người đã có thời gian công tác tại Đồn Biên phòng Nậm Lạnh đều dành sự kính trọng đặc biệt đối với Anh hùng Nguyễn Đình Thử. Đó không chỉ là sự kính trọng dành cho vị tiền bối với những chiến công lẫy lừng mà còn là ông có lối sống liêm khiết, luôn giữ phẩm chất cao đẹp của người lính Cụ Hồ. Theo Đại tá Vũ Đức Tú, Phó chính ủy BĐBP tỉnh Sơn La chia sẻ, gần 20 năm trước, anh có thời gian công tác tại Đồn Biên phòng Sốp Cộp cùng với con trai của Anh hùng Nguyễn Đình Thử là Nguyễn Đình Huân nên có nhiều dịp xuống nhà thăm hỏi, gặp gỡ ông. Ấn tượng của anh đối với ông là sự uy nghiêm nhưng cũng rất gần gũi. Ông luôn là tấm gương sáng để thế hệ đi sau soi vào và tự điều chỉnh bản thân mình.