Ca tam thai với nhiều diễn biến phức tạp

Ca sinh đặc biệt của sản phụ Phạm Hồng Nhung, 29 tuổi, diễn ra tại Bệnh viện Đại học Phenikaa, sau thai kỳ được theo dõi sát vì nhiều nguy cơ. Ba em bé lần lượt chào đời cách nhau 36 giờ, đều cực non tháng, cân nặng từ 900 đến 1.000 gram.

Theo chia sẻ của TS, bác sĩ Nguyễn Thị Sim, Phó tổng Giám đốc kiêm Giám đốc Trung tâm Y học bào thai tại Bệnh viện Đại học Phenikaa, đây là ca cứu tam thai đầy thử thách, lần đầu tiên ghi nhận ở Việt Nam, không chỉ ở việc ba trẻ sinh cực non mà còn đặc biệt bởi chiến lược sinh trì hoãn được áp dụng sau khi bé đầu tiên chào đời.

 TS, bác sĩ Nguyễn Thị Sim thăm khám các trẻ sau sinh. Ảnh: Bệnh viện cung cấp 

Sản phụ Phạm Hồng Nhung, sinh năm 1997, bị buồng trứng đa nang, mang thai nhờ thụ tinh trong ống nghiệm (IVF). Hai phôi được chuyển nhưng thai kỳ phát triển thành ba thai, ba buồng ối nhưng hai bánh rau. Ngay từ những tuần đầu, thai kỳ của chị Nhung được xác định nhiều nguy cơ. 

Tìm đến Bệnh viện Đại học Phenikaa khi hai thai chung bánh rau được chẩn đoán cùng tăng khoảng sáng sau gáy, thai phụ được hẹn chọc ối tại Trung tâm Y học bào thai của bệnh viện. Ở 16 tuần 4 ngày, TS, bác sĩ Nguyễn Thị Sim trực tiếp thực hiện thủ thuật chọc ối. Kết quả công thức nhiễm sắc thể và giải trình tự gen của các thai chưa phát hiện bất thường. Tuy nhiên, những nguy cơ khác lần lượt xuất hiện.

Thai phụ có tình trạng tăng đông và phải điều chỉnh thuốc chống đông theo kết quả xét nghiệm. Đến tuần 23, sản phụ xuất hiện dư ối và đái tháo đường thai kỳ, chế độ ăn được thiết kế riêng và đường huyết được theo dõi theo từng bữa. Sang tuần 27, thai phụ phải nhập viện điều trị do dọa sinh non.

Các bác sĩ chuyên khoa Y học bào thai, Sản khoa, Sơ sinh, Gây mê hồi sức hội chẩn xác định thai đã vỡ ối nên việc tiếp tục giữ thai trở thành bài toán đặc biệt khó. Thai nhi đầu tiên cần được đưa ra ngoài, trong khi một bài toán đặt ra là liệu có thể trì hoãn sinh hai thai nhi còn lại hay không.

 TS, bác sĩ Nguyễn Thị Sim chia sẻ lại hành trình 200 ngày giữ ca tam thai. 

36 giờ “cân não” giành thêm cơ hội sống

Đến sáng 11-6, bé trai Nguyễn Minh Đức chào đời, nặng 900 gram. Thay vì để cả ba trẻ lần lượt chào đời như một cuộc sinh ba thông thường, các bác sĩ đã lựa chọn kỹ thuật sinh trì hoãn, nhằm kéo dài thời gian thai kỳ cho hai em bé còn lại bởi “một ngày trong bụng mẹ bằng 10 ngày ở bên ngoài”. Vậy là, lúc đó, có một em bé nằm trong lồng ấp, hai em bé khác vẫn còn trong bụng mẹ. “Chúng tôi phải đồng thời theo dõi và xử trí hai ‘cuộc chiến’ khác nhau”, TS, bác sĩ Nguyễn Thị Sim chia sẻ.

TS, bác sĩ Nguyễn Thị Sim cho biết, sinh trì hoãn trong tình huống này là một quyết định đòi hỏi sự cân bằng rất chặt chẽ. Với trẻ cực non, thêm thời gian trong tử cung là điều vô cùng có giá trị để các liệu pháp can thiệp bảo vệ phổi và hệ thần kinh phát huy tác dụng, giúp các em bé có một khởi đầu thuận lợi hơn trước khi bước ra thế giới bên ngoài; nhưng việc cố gắng kéo dài thai kỳ đồng nghĩa với đối diện nhiều nguy cơ cho cả người mẹ và hai thai còn lại, trong đó có nguy cơ nhiễm trùng, suy thai hoặc chuyển dạ tiếp tục tiến triển. 

Trong 36 giờ tiếp theo, sản phụ được theo dõi liên tục. Các bác sĩ đánh giá tình trạng người mẹ, dấu hiệu chuyển dạ, tim thai và các chỉ số liên quan để quyết định có tiếp tục trì hoãn hay phải kết thúc thai kỳ.

Cuối cùng, đến 23 giờ 40 phút ngày 12-6, sản phụ xuất hiện cơn co tử cung mạnh. Bác sĩ chỉ định mổ lấy thai cấp cứu. Hai bé Nguyễn Minh Vũ và Nguyễn Minh Khôi lần lượt chào đời, nặng 950 gram và 1.000 gram. Hai trẻ được các ê-kíp sơ sinh tiếp nhận và hồi sức ngay sau sinh. 

Như vậy, từ khi bé đầu tiên chào đời đến khi hai em còn lại được sinh ra, các bác sĩ đã kéo dài thai kỳ thêm khoảng 36 giờ. Nghĩa là, ba anh em chào đời cách nhau 36 giờ.

Trong phòng mổ, bốn ê-kíp được huy động cùng lúc. Ê-kíp Gây mê hồi sức kiểm soát an toàn cho người mẹ; kíp Sản khoa thực hiện cuộc mổ sinh; hai ê-kíp Sơ sinh độc lập tiếp nhận và hồi sức cho hai trẻ cực non. Theo các bác sĩ, việc tổ chức nhiều ê-kíp đồng thời nhằm bảo đảm hai trẻ được hồi sức ngay sau khi chào đời, trong khi cuộc mổ vẫn được tiến hành an toàn cho sản phụ. Ba trẻ đều suy hô hấp sau sinh, được hỗ trợ hô hấp, kiểm soát nhiệt độ, dinh dưỡng và theo dõi các biến chứng thường gặp ở trẻ cực non. Khi tình trạng ổn định, các bé từng bước giảm hỗ trợ hô hấp, tập bú, khoảng hai tháng sau tự thở hoàn toàn.

Các y bác sĩ và gia đình chị Phạm Hồng Nhung tại cuộc gặp mặt ngày 2-10-2026. Ảnh: Bệnh viện cung cấp 

Ngày 14-9 vừa qua, ba trẻ được xuất viện. Thời điểm này, Minh Đức đạt 3,7kg, Minh Vũ 3,57kg và Minh Khôi 3,58kg. Theo bệnh viện, cả ba trẻ bú tốt, không còn suy hô hấp, phản xạ sơ sinh tốt và vận động bình thường.

"36 giờ không phải là một con số để lập kỷ lục. Đó là khoảng thời gian chúng tôi cố gắng giành thêm cơ hội sống cho hai em bé còn lại, nhưng luôn phải xác định rõ thời điểm nào cần dừng lại để bảo đảm an toàn cho cả mẹ và con", TS, bác sĩ Nguyễn Thị Sim chia sẻ.

Gặp lại những bác sĩ và nhân viên y tế đã đồng hành cùng các con từ khi còn trong bụng mẹ, chị Phạm Hồng Nhung xúc động chia sẻ “không thể tin được 4 mẹ con đã trải qua một hành trình sinh tử”. Chị cảm ơn các y bác sĩ đã đồng hành, giúp các con an toàn đến với thế giới này trong một hành trình vô cùng đặc biệt.