Thời điểm "vàng" để quản lý sức khỏe

Tuổi 40 không phải là cột mốc để lo sợ mà là thời điểm cần chăm sóc sức khỏe tốt ngay từ giai đoạn này để giảm nguy cơ mắc các bệnh mạn tính trong tương lai, duy trì khả năng lao động. Nói cách khác, đây là thời điểm thích hợp nhất để chuyển từ tư duy "khám khi có bệnh" sang "quản lý sức khỏe trước khi bệnh xuất hiện".

Bác sĩ thuộc Tổ chuyên môn dinh dưỡng an toàn thực phẩm, Trường Đại học y tế công cộng tư vấn về sức khỏe cho người dân. Ảnh: THU HƯƠNG

Đầu tiên cần theo dõi huyết áp-đây là chỉ số tưởng đơn giản nhưng lại liên quan trực tiếp đến đột quỵ, nhồi máu cơ tim, suy thận. Nhiều người tăng huyết áp nhiều năm mà không hề có triệu chứng, chỉ đến khi biến cố xảy ra mới biết mình đã mang bệnh từ lâu. Người ở tuổi 40 nên đo huyết áp định kỳ, ít nhất mỗi năm một lần, thường xuyên hơn nếu có yếu tố nguy cơ đi kèm. Tiếp theo là đường huyết. Không ít người vẫn nghĩ đái tháo đường là chuyện của người lớn tuổi hơn, nhưng thực tế tiền đái tháo đường và đái tháo đường type 2 đang xuất hiện ngày càng sớm, nhất là ở người thừa cân, ít vận động, ngủ kém hoặc ăn uống thất thường. Xét nghiệm đường huyết lúc đói và HbA1c giúp phát hiện sớm tình trạng này. HbA1c là chỉ số phản ánh đường huyết trung bình trong khoảng 2-3 tháng gần nhất. Đây là xét nghiệm rất hữu ích vì cho biết bức tranh dài hơi chứ không chỉ một thời điểm đơn lẻ.

Mỡ máu cũng là phần không thể bỏ qua. Cholesterol toàn phần, LDL-C, HDL-C và triglyceride đều cần được nhìn cùng nhau. Trong thực tế, nhiều người thấy mình không béo nên chủ quan, nhưng mỡ máu xấu và mỡ nội tạng có thể tăng âm thầm dù cân nặng chưa thay đổi nhiều. Đó là lý do người châu Á cần nhìn thêm vòng eo, không chỉ nhìn chỉ số cân nặng. Vòng eo tăng là một tín hiệu rất sớm của nguy cơ chuyển hóa. Gan và thận cũng nên được kiểm tra. Ở lứa tuổi 40, gan nhiễm mỡ không còn là chuyện hiếm. Người ăn nhiều tinh bột, uống rượu bia, tăng cân hoặc có kháng insulin thường dễ gặp tình trạng này. Creatinine máu, eGFR (mức lọc cầu thận), men gan và siêu âm bụng là những xét nghiệm cơ bản nhưng có giá trị giúp phát hiện tổn thương trước khi cơ thể lên tiếng.

Điều hợp lý nhất ở tuổi 40 là lập hồ sơ sức khỏe cá nhân; trong đó có huyết áp, cân nặng, vòng eo, đường huyết, HbA1c, mỡ máu, men gan, chức năng thận, lịch tầm soát theo giới tính, tiền sử gia đình, bệnh nền. Không cần làm mọi thứ một lúc nhưng cần có kế hoạch rõ ràng. Xây dựng lối sống bền vững, ăn uống điều độ, vận động thường xuyên, ngủ đủ giấc, hạn chế rượu bia, duy trì cân nặng hợp lý, khám sức khỏe định kỳ là những khuyến cáo bổ ích. Khi bước sang tuổi 40, những thói quen tưởng đơn giản ấy lại rất quan trọng, bởi mỗi lựa chọn đúng hôm nay sẽ giúp giảm giá phải trả về sức khỏe trong tương lai khi được chuẩn bị sớm và quản lý tốt các yếu tố nguy cơ.