Mới đây, một bệnh nhân nam 53 tuổi, ở Cần Thơ, nhập viện vì nhồi máu cơ tim cấp với nhiều yếu tố nguy cơ hội tụ: Hút thuốc, rối loạn lipid máu, làm việc khuya và thói quen uống tới 10 ly cà phê mỗi ngày. Đây không chỉ là trường hợp cá biệt mà là một lời cảnh báo rõ ràng về việc chuyển từ “uống cà phê cho tỉnh táo” sang “nhiễm độc cà phê” liều cao, đặc biệt ở người có bệnh tim mạch nền.
Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng (Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam), cà phê vốn là một thức uống phổ biến, có thể mang lại lợi ích ở liều vừa phải như giảm nguy cơ đột quỵ, suy tim nhẹ và một số biến cố tim mạch nếu uống khoảng 2-3 ly mỗi ngày ở người khỏe mạnh. Tuy nhiên, khi liều lượng vượt quá ngưỡng, đặc biệt là 10 ly mỗi ngày, cà phê không còn là “chất chống buồn ngủ” mà trở thành một yếu tố gây hại cho tim mạch. Nguyên nhân chính đến từ caffeine và các hợp chất khác trong cà phê. Caffeine là chất kích thích hệ thần kinh giao cảm, làm tăng nhịp tim, tăng huyết áp tạm thời và tăng nhu cầu oxy của cơ tim. Ở người đã có xơ vữa mạch vành, việc tăng huyết áp và nhịp tim đột ngột có thể kích hoạt nhồi máu cơ tim hoặc cơn đau thắt ngực. Ngoài ra, nhiều chuyên gia tim mạch hiện nay khuyên rằng, tổng lượng caffeine không nên vượt quá 400mg mỗi ngày ở người trưởng thành khỏe mạnh (khoảng 4-6 ly cà phê nguyên chất tùy loại) và nên giảm hơn nữa ở bệnh nhân tim mạch hoặc tăng huyết áp.
 |
| Cà phê - đồ uống yêu thích của nhiều người. |
Điều đặc biệt nguy hiểm ở Việt Nam là phổ biến cà phê Robusta, chứa caffeine gần gấp đôi so với Arabica. Một ly cà phê phin Robusta có thể chứa 100-150mg caffeine. Uống 10 ly mỗi ngày tương đương nạp 1.000-1.500mg caffeine, cao hơn nhiều lần ngưỡng an toàn 400mg. Không chỉ caffeine, cà phê phin không lọc (loại phổ biến ở Việt Nam) có những chất làm cho xơ vữa động mạch phát triển nhanh hơn. Với 10 ly mỗi ngày, lượng cafestol nạp vào có thể lên tới 20-30mg, đủ để làm tăng cholesterol toàn phần 10-15mg/dL một cách trực tiếp và liên tục, thúc đẩy hình thành mảng xơ vữa không ổn định, chính là nền tảng của nhồi máu cơ tim cấp. Với người có nguy cơ tim mạch (tăng huyết áp, rối loạn lipid, hút thuốc, đái tháo đường, tiền sử gia đình), các khuyến nghị lâm sàng hiện nay là: Hạn chế caffeine dưới 400mg/ngày đối với người khỏe mạnh và dưới 200mg/ngày đối với người bệnh tim mạch hoặc tăng huyết áp. Nếu uống, ưu tiên loại cà phê Arabica, pha lọc giấy (giảm diterpene) và uống vào buổi sáng hoặc đầu buổi chiều, tránh uống sau 16-17 giờ. Không kết hợp cà phê liều cao với thuốc lá, rượu hoặc làm việc khuya kéo dài. Theo dõi các biểu hiện như tim đập nhanh, hồi hộp, đau ngực, khó thở khi uống cà phê; nếu xuất hiện nên dừng và đi khám tim mạch.
Cà phê không phải là kẻ thù tuyệt đối của tim mạch, nhưng khi uống quá mức và kết hợp với lối sống không lành mạnh có thể trở thành một yếu tố nguy cơ khởi phát những biến cố tim mạch cấp tính.
Ngày 27-1, TS Chu Quốc Thịnh, Quyền Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) ban hành Công văn số 136/ATTP-SP về việc cảnh báo sản phẩm nghi nhiễm độc tố cereulide và các Công văn số 137ATTP-SP và 138/ATTP-SP quản lý kinh doanh thực phẩm trên thương mại điện tử.