Theo lời kể của bệnh nhân K.T.H.V. (60 tuổi, trú tại xã Đại Thanh, Hà Nội), trong bữa ăn đã vô tình nuốt phải một mảnh xương vịt lớn. Như phản xạ quen thuộc của nhiều người, thay vì đến bệnh viện, bà chọn cách tự dùng tay móc họng tại nhà với hy vọng đẩy dị vật ra ngoài.

Suốt một ngày trời chịu đựng, mảnh xương chẳng những không nhúc nhích mà cơn đau buốt mỗi khi nuốt ngày càng dữ dội, khiến bà không thể ăn uống. Chỉ đến khi không thể chịu đựng thêm, gia đình mới vội vã đưa bà tới Bệnh viện Đại học Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội, cơ sở Linh Đàm cấp cứu.

Bác sĩ Bệnh viện Đại học Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội, cơ sở Linh Đàm can thiệp nội soi trường hợp hóc dị vật đường tiêu hóa nguy hiểm. Ảnh do Bệnh viện cung cấp

Qua kiểm tra nội soi tai mũi họng ban đầu, các bác sĩ không tìm thấy dấu vết dị vật ở vùng hầu họng. Nghi ngờ mảnh xương đã trôi xuống sâu hơn, ê-kíp lập tức chỉ định phải nội soi thực quản - dạ dày. Hình ảnh trên màn hình khiến cả ê-kíp nội soi phải xử lý rất thận trọng: Một mảnh xương vịt kích thước lên tới 1,5 x 3cm với hai đầu sắc nhọn đang cắm chặt vào niêm mạc thực quản, nằm ngay sát cơ thắt thực quản trên. Đây là điểm giải phẫu hẹp nhất và cơ thắt đóng mở liên tục, khiến thao tác tiếp cận vô cùng khó khăn. Hai đầu xương sắc lẹm đã gây loét niêm mạc thực quản; chỉ cần chậm trễ thêm một chút hoặc có tác động mạnh, xương có thể đâm xuyên thành thực quản, dẫn đến áp xe trung thất - một biến chứng nhiễm trùng nặng nề đe dọa trực tiếp tính mạng.

Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Thị Thu Hiền, Phụ trách Khoa Tiêu hóa, Gan mật và Nội soi can thiệp của Bệnh viện và ê kíp đã hội chẩn khẩn cấp với Khoa Gây mê hồi sức, chưa đầy 30 phút kể từ lúc tiếp nhận, bà V. được đưa vào phòng can thiệp. Dưới sự hỗ trợ của hệ thống nội soi hiện đại và gây mê an toàn, các bác sĩ đã dùng kìm chuyên dụng kết hợp dụng cụ bảo vệ niêm mạc, khéo léo lựa chiều gỡ từng đầu xương và gắp trọn vẹn dị vật ra ngoài mà không gây thêm bất kỳ vết rách thứ phát nào.

Đánh giá về ca bệnh này, bác sĩ Chuyên khoa II Nguyễn Thị Phương, Khoa Tiêu hóa, Gan mật và Nội soi can thiệp, nhận định, việc bệnh nhân đến viện muộn sau 24 giờ và từng tự móc họng tại nhà là yếu tố làm tăng đáng kể rủi ro tổn thương. Rất may mắn là hai đầu xương mới chỉ gây loét niêm mạc chứ chưa xuyên thủng thành thực quản, đồng thời một đầu xương vẫn còn khả năng di động nên ê-kíp mới có thể xử lý trọn vẹn qua nội soi mà chưa cần đến phẫu thuật.

Theo bác sĩ Phương, thực quản là cơ quan có thành mỏng và nằm sát nhiều mạch máu lớn cũng như vùng trung thất. Các loại dị vật sắc nhọn như xương vịt, xương gà hay xương cá lớn khi mắc kẹt tại đây giống như "con dao hai lưỡi" chực chờ đâm thủng niêm mạc bất cứ lúc nào. Nếu người bệnh đến muộn khi đã xuất hiện biến chứng loét sâu, thủng thực quản hoặc áp xe trung thất, việc nội soi gắp dị vật thông thường không còn an toàn.

Từ thực tế lâm sàng, bác sĩ Nguyễn Thị Phương đặc biệt lưu ý người dân về thói quen ăn nhanh, ăn vội, vừa ăn vừa cười nói - nguyên nhân hàng đầu dẫn đến hóc dị vật, nhất là ở người cao tuổi khi phản xạ nhai nuốt đã suy giảm. Khi không may xảy ra sự cố, tuyệt đối không áp dụng các mẹo truyền miệng như dùng tay móc họng, nuốt miếng cơm to, ăn bánh mì hay uống nhiều nước để cố đẩy xương xuống, bởi áp lực từ thức ăn sẽ đẩy các đầu xương sắc nhọn cắm sâu hơn vào thành thực quản. Thay vào đó, người bệnh cần ngừng ăn uống ngay lập tức và tới cơ sở y tế có chuyên khoa càng sớm càng tốt, tốt nhất là trong vòng 2 giờ đầu kể từ lúc bị hóc. Việc tận dụng trọn vẹn "thời gian vàng" này sẽ giúp các bác sĩ dễ dàng lấy dị vật qua nội soi một cách nhẹ nhàng, an toàn, tránh được những hậu quả đáng tiếc từ sự chủ quan.