Luật Thủ đô có hiệu lực từ ngày 1-1-2025, đã bước đầu tạo khung thể chế đặc thù cho Hà Nội.

Ngay sau khi Luật được ban hành, Chính phủ và TP Hà Nội đã khẩn trương triển khai các kế hoạch thực hiện, soạn thảo văn bản quy định chi tiết và phổ biến pháp luật.

Tuy nhiên, sau một thời gian thi hành, thực tiễn cho thấy vẫn còn những khó khăn, vướng mắc cả trong tổ chức thực hiện lẫn các quy định pháp lý hiện hành.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu phát biểu tại Hội nghị đánh giá thi hành Luật Thủ đô.

Tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu và Phó chủ tịch Thường trực UBND TP Hà Nội Dương Đức Tuấn cùng các chuyên gia đã tập trung đánh giá khách quan kết quả đạt được; thẳng thắn chỉ ra các điểm nghẽn, với mục tiêu cốt lõi là xác định phương hướng hoàn thiện chính sách, đề xuất các cơ chế vượt trội để xây dựng dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), đáp ứng yêu cầu phát triển Thủ đô trong tình hình mới.

Một trong những nội dung đáng chú ý tại hội nghị là sự thay đổi trong tư duy lập pháp. Việc xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) được định hướng tiếp cận theo hướng phân quyền mạnh mẽ từ Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các bộ cho chính quyền Thành phố, trừ các lĩnh vực cốt yếu như quốc phòng, an ninh, đối ngoại, tôn giáo.

Các ý kiến tại hội nghị nhấn mạnh, nếu chỉ dừng lại ở việc “xin” từng thẩm quyền cụ thể, luật sẽ nhanh chóng lạc hậu. Thay vào đó, cần trao quyền cho Hà Nội chủ động quyết định những vấn đề chưa có quy định pháp luật hoặc những lĩnh vực thuộc thẩm quyền của Quốc hội đã được phân cấp.

Quang cảnh hội nghị.

Đặc biệt, vấn đề liên kết vùng được xác định là nhiệm vụ trọng tâm.

Luật Thủ đô (sửa đổi) cần trao quyền cho Hà Nội quyết định các vấn đề liên vùng, như hạ tầng giao thông, xử lý rác thải, nguồn nước và bảo vệ môi trường, đồng thời hình thành Quỹ Phát triển vùng Thủ đô để huy động nguồn lực chung.

Để Hà Nội thực sự là trung tâm kiến tạo phát triển quốc gia, dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) cần hướng tới việc thiết lập các mô hình kinh tế mới, như kinh tế số, kinh tế tri thức, kinh tế tuần hoàn và các mô hình đặc thù như “kinh tế tóc bạc” (ngành kinh tế phục vụ người cao tuổi), “kinh tế tầm thấp” (chuỗi hoạt động kinh tế diễn ra dưới độ cao 1.000m, tận dụng công nghệ bay không người lái, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và Internet vạn vật để giám sát, vận hành và phục vụ)... Đây được coi là động lực để Thủ đô đạt mức tăng trưởng kinh tế hai con số, nâng cao chất lượng sống cho người dân.

Tại hội nghị, các bộ, ngành và chuyên gia cũng đề xuất cần rà soát kỹ để tránh chồng chéo với các luật vừa ban hành, đảm bảo sự thống nhất trong hệ thống pháp luật nhưng vẫn giữ được tính đặc thù, vượt trội của Thủ đô.

Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) dự kiến sẽ được trình Quốc hội khóa XVI cho ý kiến và thông qua vào kỳ họp tháng 4-2026. Việc sửa đổi luật không chỉ là nhiệm vụ riêng của Hà Nội, mà là trách nhiệm chung của cả nước, nhằm tháo gỡ rào cản pháp lý, tạo không gian phát triển để Hà Nội thực sự là hạt nhân dẫn dắt, lan tỏa sức sống cho Vùng Thủ đô và cả nước.