Bên cạnh đó, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã xây dựng Đề án “Chương trình phát triển mỗi làng một nghề giai đoạn 2006-2015” gắn với triển khai Chương trình quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010-2020. Theo đó, mỗi làng sẽ tự chọn và quyết định hình thành, phát triển một nghề; mỗi xã quyết định phát triển ít nhất một làng nghề có sản phẩm đặc trưng của địa phương.

Tại Thanh Hóa, trên địa bàn các huyện miền núi hiện có 116 làng nghề truyền thống với 10.425 hộ làm nghề. Trong đó có 52 làng nghề dệt thổ cẩm, 22 làng nghề ủ rượu cần, 15 làng nghề nấu rượu siêu men lá, 11 làng nghề mây tre đan... Một số nghề truyền thống đã có những sản phẩm độc đáo, mang đậm nét văn hóa của các DTTS được lưu truyền đến ngày nay.

Dệt truyền thống tại Hợp tác xã dịch vụ, sản xuất, kinh doanh dệt thổ cẩm Chăm Mỹ Nghiệp. Ảnh: TTXVN 

Những năm gần đây, nhờ có cơ chế, chính sách phù hợp, các ngành nghề tiểu thủ công nghiệp nói chung, nghề truyền thống vùng DTTS nói riêng đã được quan tâm gìn giữ và phát triển. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, việc bảo tồn, phát triển nghề, làng nghề truyền thống trên địa bàn vùng DTTS ở tỉnh Thanh Hóa cũng gặp một số khó khăn. Một số làng nghề chưa được quan tâm đầu tư đúng mức, thậm chí một số nghề có nguy cơ biến mất do không đủ sức cạnh tranh với các sản phẩm sản xuất công nghiệp hàng loạt.

Phần lớn các nghề, làng nghề truyền thống còn duy trì ở các huyện miền núi chỉ ở phạm vi hộ gia đình, trong bản làng vùng sâu, vùng xa, vùng giáp biên giới với nước bạn Lào, chưa có hướng phát triển, mở rộng. Đối tượng duy trì làm nghề của các nghề truyền thống còn hạn chế, chỉ tập trung vào đối tượng trung niên, cao tuổi, hoạt động trong thời gian nông nhàn. Sản phẩm từ làng nghề truyền thống chủ yếu sử dụng cho gia đình, trong nội vùng DTTS, ít được bán cho du khách...

Ông Mai Xuân Bình, Trưởng ban Dân tộc tỉnh Thanh Hóa cho biết: Xác định việc bảo tồn, phát triển nghề, làng nghề truyền thống vùng DTTS và miền núi là quan trọng, cần thiết, ngày 10-11-2015, UBND tỉnh Thanh Hóa đã ban hành Quyết định số 4620/QĐ-UBND phê duyệt Đề án “Bảo tồn, phát triển nghề, làng nghề truyền thống vùng DTTS tỉnh Thanh Hóa, giai đoạn 2016-2020”. Theo đó, đề án nhằm nâng cao chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm từ nghề, làng nghề truyền thống; quảng bá, nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm; thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn; tạo điều kiện để đào tạo nghề cho lao động nông thôn, miền núi, tạo việc làm, tăng thu nhập, xóa đói, giảm nghèo; bảo tồn, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc...

Thời gian tới, các ngành, các cấp của tỉnh Thanh Hóa tiếp tục tuyên truyền tới đồng bào các DTTS về tầm quan trọng của việc bảo tồn và phát triển nghề, làng nghề truyền thống của dân tộc mình để người dân tích cực tham gia bảo tồn, lưu giữ những sản phẩm truyền thống độc đáo. Đồng thời quan tâm hơn đến việc truyền nghề, dạy nghề cho những người trong độ tuổi lao động, thanh, thiếu niên. Quy hoạch, đầu tư kinh phí để phát triển nghề, làng nghề truyền thống gắn với quy hoạch vùng nguyên liệu, với phong tục tập quán và nguồn lao động tại chỗ... 

DƯƠNG SAO