Vùng lũ Bát Xát vào năm học mới

* Cố gắng không để học sinh nào bỏ học

Sau ngày lũ rút, khi đến Trường trung học cơ sở Trịnh Tường, huyện Bát Xát (Lào Cai), tôi đã tận mắt chứng kiến khẩu phần ăn trưa của các em học sinh đang sống nội trú. Món ăn duy nhất là một nồi canh rau ngót, lõng bõng nước. Còn thức ăn mặn chỉ có đĩa muối pha với mì chính! Bình thường, cuộc sống, học hành của các em học sinh nơi đây đã kham khổ, những ngày sau lũ, các em còn khó khăn hơn rất nhiều.

Khi xuống thăm một số lớp ở trường này, tôi thấy số học sinh trên lớp khá thưa thớt. Thầy giáo Vũ Anh Tuấn, giáo viên lớp 6-A4 nói:

- Lớp có tổng cộng 24 học sinh, nhưng hôm nay chỉ có 14 em, vắng gần một nửa. Lý do là nhà các em này đều ở xa, gia đình lại đang gặp khó khăn sau lũ, đường bị sạt lở, chia cắt chưa thể tới trường. Chắc những ngày tới các em sẽ đến học đầy đủ hơn.

Trao đổi với chúng tôi, thầy giáo Vũ Ngọc Xuân, Hiệu trưởng Trường THCS Trịnh Tường cho biết:

- Ngay sau khi lũ xảy ra, các thầy, cô giáo trong trường đã tới các gia đình bị nạn, thăm hỏi, vận động các gia đình cố gắng tạo điều kiện để các cháu đến trường. Ban giám hiệu trường cũng phát động giáo viên ủng hộ mỗi người 50.000 đồng và quyên góp mỗi giáo viên từ hai bộ quần áo trở lên để giúp đỡ các gia đình bị thiên tai.

Học sinh Trường THCS xã Trịnh Tường ngày đầu trên lớp sau lũ. Ảnh: Trường Giang

Cố gắng là thế, nhưng ngày 18-8 (ngày học chính khóa đầu tiên), cả trường vắng khoảng 35% số học sinh. Trong số các em còn vắng mặt ấy, có những em sẽ mãi mãi không bao giờ còn được ngồi trên ghế nhà trường nữa. Theo báo cáo của Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Bát Xát, trong đợt lũ lụt vừa qua, toàn huyện có 19 học sinh bị chết và mất tích. Cơn lũ dữ đã cuốn các em ra sông, ra suối hoặc vùi lấp trong bùn đất, đến nay có em vẫn chưa tìm thấy...

Đối với những em được tới trường, hiện nay cuộc sống cũng hết sức khó khăn, đặc biệt là các em ở nội trú. Cả trường có khoảng 80 em học sinh ở nội trú thì phần lớn sống ở những bản, làng xa xôi, đường sá đi lại khó khăn. Để bảo đảm ngày 2 bữa ăn, mỗi tuần các em phải đóng góp 4 kg gạo và 10.000 đồng, được tỉnh hỗ trợ thêm mỗi em 20.000 đồng/tháng. Tuy nhiên, đã kết thúc năm học 2007-2008, số tiền trên hỗ trợ năm ngoái cũng mới chỉ “giải ngân” được một nửa! Tính bình quân, số tiền ăn mỗi ngày của các em chỉ vẻn vẹn 2.000 đồng. Thương các em, các thầy, cô giáo đã tự nguyện đóng góp lương để trả tiền điện. Tiền lương thuê hai người nấu nướng (500.000 đồng/người/tháng), một người do xã lo, một người do các thầy cô giáo tự nguyện đóng góp trả giúp các em. Trong tuần, thỉnh thoảng các em cũng được “ăn tươi” thêm một số món như cá khô, lạc, đậu phụ... Trong điều kiện như hiện nay, thế cũng là cố gắng lắm rồi.

Cơn lũ lịch sử xảy ra trên địa bàn các tỉnh miền núi phía Bắc đã để lại hậu quả nặng nề về kinh tế-xã hội. Điều đáng lo ngại nhất hiện nay là có xã, học sinh vẫn chưa thể tới trường do ảnh hưởng của mưa, lũ. Có những điểm trường như ở thôn Tùng Chỉn 1, nguy cơ không có học sinh. Năm ngoái, điểm trường này thuộc Trường tiểu học số 2 xã Trịnh Tường với tổng cộng 24 học sinh (gồm 1 lớp đơn và 1 lớp ghép). Bão lũ xảy ra, hàng chục hộ dân ven suối Dền Thàn của thôn Tùng Chỉn 1 bị lũ cuốn trôi, các gia đình tan tác nỗi đau mất mát, hiện đang sống nhờ vào sự đùm bọc của Đồn Biên phòng 163. Số học sinh sống sót chưa biết sẽ học ở trường nào.

Cô giáo Đỗ Thị Hạnh, Hiệu trưởng Trường tiểu học 1 Trịnh Tường cho biết:

- Nếu các em quay về điểm trường cũ (thuộc trường tiểu học 2) thì đường quá xa, lại chưa có nhà mới. Mà học ở Trường tiểu học 1 của chúng tôi thì chưa có chủ trương. Liên hệ với bên “trường 2” về phương thức giải quyết số học sinh ở nhờ Đồn biên phòng thì nhận được câu trả lời “Cứ từ từ đã…”. Chúng tôi đã chuẩn bị sẵn sách vở tài liệu cho các em bị lũ cuốn ở thôn Tùng Chỉn 1, hy vọng nếu các em được biên chế ở “trường 1” có thể vào học ngay. Tôi đang rất lo, không biết các em có theo nổi chương trình không?

Các giáo viên Trường tiểu học A Lù đang phải sống trong những gian nhà bằng tre nứa! Ảnh: Trường Giang

Tại xã A Lù, việc học sinh đến trường đúng ngày học chính khóa là điều khó có thể thực hiện được, vì xã này vẫn đang bị chia cắt, cô lập, tuyến đường bộ ô tô chưa thể vào được. Thầy giáo Lê Văn Nhiên, hiệu trưởng Trường tiểu học A Lù nói với chúng tôi:

- Trường chúng tôi năm ngoái có 18 lớp, với tổng số 243 học sinh, chủ yếu là người dân tộc Dao, Mông, Hà Nhì… Ngày 18-8, theo kế hoạch là bắt đầu vào học chính khóa, nhưng do thiên tai, chúng tôi dự kiến phải tới ngày 25-8 mới có thể học được. Lý do là sau lũ, nhiều gia đình phải di chuyển đến nơi ở mới, thiết bị dạy và học chưa bảo đảm, đặc biệt là giáo trình, sách giáo khoa, vở ghi, bút, phấn… Sau khi học sinh đến trường, chúng tôi sẽ cố gắng cho học luân phiên vào các ngày nghỉ để bảo đảm chương trình. Tuy nhiên, hiện nay tư tưởng của các em học sinh còn rất hoang mang, nhiều gia đình không muốn cho con em tới lớp, vì sợ sạt lở đất!

Sau lũ, Ban giám hiệu phân công một cô giáo hiệu phó đi tới các vùng trong huyện Bát Xát (không bị ảnh hưởng của lũ) để xin quyên góp ủng hộ quần áo, sách vở cho các gia đình bị nạn. Trường tiểu học A Lù hiện nay đang thực sự khó khăn vì thiếu phòng học, thiếu phương tiện cho cả thầy và trò, các cô giáo vẫn phải sống trong những mái lán thưng bằng tre nứa, tường hở hoác phải che thêm bằng những bao tải dứa, gió thổi lạnh hơi sương!

Chúng tôi được biết, hiện nay, toàn huyện Bát Xát có hàng trăm gia đình phải di dời ra khỏi vùng có nguy cơ bị sạt lở, nên sẽ ảnh hưởng tới việc học tập của các em. Trong bộn bề khó khăn khi cơn lũ đi qua, một trong những ưu tiên khắc phục hàng đầu là chuẩn bị các điều kiện cho năm học mới. Ông Bùi Hữu Lợi, Phó bí thư Thường trực Huyện ủy Bát Xát cho biết: "Với sự giúp đỡ có hiệu quả của toàn xã hội, cùng sự nỗ lực khắc phục khó khăn của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân huyện Bát Xát, việc đưa học sinh đến trường khai giảng năm học mới theo đúng kế hoạch về cơ bản đã sẵn sàng".

Những khó khăn chồng chất đang đè nặng lên vai ngành giáo dục tỉnh Lào Cai, đặc biệt là vùng lũ nặng Bát Xát. Tuy vậy, theo Chỉ thị số 25-CT/TU Tỉnh ủy Lào Cai về việc tập trung khắc phục hậu quả mưa lũ đã xác định: Bằng mọi giá, không để học sinh nào phải bỏ học do hậu quả của thiên tai. Tỉnh sẽ hỗ trợ những gia đình bị lũ cuốn trôi hết tài sản là 5 triệu đồng/hộ để các em mua quần áo, sách giáo khoa, bút mực, vở ghi chép… Đồng thời, có kế hoạch làm mới các phòng học bị hư hỏng nặng trong thời gian sớm nhất.

Hơn lúc nào hết, ngành Giáo dục Lào Cai đang cần sự giúp đỡ, sẻ chia, đùm bọc của người dân cả nước nhằm vượt qua khó khăn do thiên tai gây ra, để những học sinh vùng lũ sớm được tới trường.

Tại Lào Cai, nước lũ đã làm hư hỏng, ngập úng 60 trường học, 200 phòng học bị ảnh hưởng (trong đó có 101 phòng bị hỏng hoàn toàn), 495 bộ bàn ghế, hơn 100 bảng, 1.057 bộ thiết bị dạy học, 1.838 bộ sách giáo khoa tổng thiệt hại về cơ sở vật chất, trường học, y tế khoảng 25 tỉ đồng.

LÊ THIẾT HÙNG