Vì sao vẫn để xưởng cưa sát bìa rừng?

Vườn quốc gia Yoóc Đôn có diện tích 115.450ha, nằm trên địa bàn 74 buôn thôn, 7 xã, 3 huyện của hai tỉnh Đắc Lắc và Đắc Nông. Tài nguyên ở đây rất phong phú, có nhiều loại gỗ và động vật quý hiếm. Trước đây lâm tặc tàn phá rừng đến mức báo động đỏ. Từ đầu năm 2009 đến nay, rừng đã được bảo vệ khá tốt. Tuy nhiên, việc tồn tại các xưởng cưa nằm sát bìa rừng và cuộc sống của hàng chục nghìn người dân ở vùng đệm chưa ổn định đang là những thách thức đối với công tác bảo vệ rừng.

Chuyển biến đáng ghi nhận

Cuối năm 2008, công tác tổ chức của Vườn Quốc gia Yoóc Đôn có một số thay đổi: Tiến sĩ Trần Thế Liên được điều động về giữ chức Giám đốc vườn, một số cán bộ chủ chốt cũng được bổ nhiệm mới. Cùng với việc chấn chỉnh lại tổ chức, Đảng ủy-Ban giám đốc vườn phân công cán bộ trẻ có năng lực phụ trách các trạm kiểm lâm ở nơi từng xảy ra điểm nóng; lập thêm đội kiểm lâm cơ động số 2, phụ trách cánh Nam; đồng thời, xử lý nghiêm khắc đối với những cán bộ, nhân viên thiếu trách nhiệm, có sai phạm.

Hiện trường vụ khai thác gỗ trái phép

Nhằm phát huy tổng lực trong cuộc chiến chống lâm tặc, từ đầu năm 2009, Đảng ủy Vườn quốc gia Yoóc Đôn ra Nghị quyết “Tuyên chiến với lâm tặc”. Nghị quyết trên không chỉ đề cao và phát huy trách nhiệm của 125 cán bộ và nhân viên của vườn, mà còn tranh thủ được sự hỗ trợ của chính quyền, các lực lượng như công an, quân đội, đặc biệt là bộ đội biên phòng cùng quần chúng nhân dân trên địa bàn . Nhờ vậy trong 3 tháng đầu năm 2009, tình trạng vi phạm lâm luật ở Vườn quốc gia Yoóc Đôn đã giảm mạnh. 3 tháng cuối năm 2008 xảy ra 324 vụ vi phạm lâm luật, chuyển cơ quan công an điều tra khởi tố hình sự 4 vụ, tịch thu hơn 302m³ gỗ các loại, thu nộp ngân sách hơn 286 triệu đồng... 3 tháng đầu năm 2009 số vụ vi phạm lâm luật giảm xuống còn 45 vụ, chuyển cơ quan điều tra khởi tố hình sự một vụ, tịch thu 16m³ gỗ các loại, thu nộp ngân sách hơn 16 triệu đồng... So sánh con số nêu trên cho thấy đã giảm tới 7,2 lần số vụ vi phạm lâm luật và giảm 18,8 lần khối lượng gỗ lâm tặc khai thác trái phép bị phát hiện và tịch thu.

Còn nhiều thách thức

Theo Tiến sĩ Trần Thế Liên, công tác quản lý bảo vệ rừng ở Vườn quốc gia Yoóc Đôn hiện còn nhiều khó khăn, nếu không giải quyết tốt sẽ tái diễn cảnh tài nguyên rừng bị tàn phá. Trước hết, đó là tình trạng quá thiếu cán bộ nhân viên, theo định biên 500ha rừng/1 kiểm lâm viên, thì với 115.450ha rừng mà vườn đang quản lý cần phải có 230 biên chế, nhưng hiện tại mới chỉ có 125 biên chế, thiếu 105 biên chế. Như vậy, mỗi kiểm lâm viên ở Vườn quốc gia Yoóc Đôn đang phải bảo vệ diện tích rừng gần gấp đôi so quy định.

Những cánh rừng gỗ quý trong Vườn quốc gia Yoóc Đôn cần được bảo vệ

Cũng theo phản ánh của Ban giám đốc Vườn quốc gia Yoóc Đôn, lâu nay trong vùng đệm của vườn Quốc gia Yoóc Đôn còn 34.500 dân ở 74 thôn, buôn của các tỉnh Đắc Lắc và Đắc Nông sinh sống. Do đời sống bà con còn khó khăn nên nhiều người dù biết là sai, song vì mưu sinh họ vẫn tiếp tay cho lâm tặc khai thác gỗ và săn bắt thú rừng trái phép. Thực tế tại 74 thôn, buôn trong vùng đệm đã xảy ra nhiều điểm nóng người dân phá rừng, cưa xẻ gỗ trái phép, thậm chí khi bị phát hiện còn tổ chức đông người chống đối, hành hung lực lượng bảo vệ rừng. Muốn giải quyết căn bản tình trạng này, trước hết phải hỗ trợ nâng cao đời sống cho bà con, Vườn quốc gia Yoóc Đôn đã lập dự án “Đầu tư vùng đệm” với kinh phí 135 tỉ đồng, nhưng do tỉnh Đắc Lắc không có kinh phí nên dự án chưa được triển khai. Vì vậy, tình trạng người dân, nhất là người nghèo ở vùng đệm của vườn còn bị lâm tặc lợi dụng vào việc khai thác, vận chuyển lâm sản trái phép.

Bên cạnh đó, việc tỉnh Đắc Lắc cho phép 3 xưởng cưa hoạt động trên địa bàn xã Krông Na, huyện Buôn Đôn (thuộc vùng đệm của Vườn quốc gia Yoóc Đôn) cũng gây ra những áp lực lớn cho vườn. Trao đổi với chúng tôi ngày 14-4, ông Y Ka Byă, Bí thư Đảng ủy và ông Đào Kim Anh, Chủ tịch UBND xã Krông Na kiến nghị: “Không nên cho tồn tại những xưởng cưa gần rừng, nhất là rừng ở đây không còn chỉ tiêu khai thác gỗ nữa, mà cần chuyển các xưởng cưa này vào khu công nghiệp”. Ngoài ra, theo lãnh đạo Vườn quốc gia Yoóc Đôn, việc chính quyền địa phương cho phép một số doanh nghiệp lập dự án trồng cao su ở địa bàn giáp ranh với vườn cũng cần xem xét kỹ lưỡng, nếu không sẽ dẫn tới tình trạng rừng của Vườn quốc gia Yoóc Đôn bị bao vây tứ phía rất khó bảo vệ. Bên cạnh đó, công tác tổ chức thu gom hàng trăm mét khối gỗ lâm tặc khai thác trái phép rải rác trong Vườn quốc gia đang gặp khó khăn do thiếu kinh phí và phương tiện, rất cần có sự hỗ trợ của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

Có thể nói, những chuyển biến trong công tác bảo vệ rừng ở Vườn quốc gia Yoóc Đôn đã cho thấy sự nỗ lực rất lớn của chủ rừng và sự phối hợp có hiệu quả của chính quyền và các lực lượng chức năng địa phương. Tuy nhiên, tỉnh Đắc Lắc và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cần tạo điều kiện hỗ trợ Vườn quốc gia Yoóc Đôn khắc phục khó khăn, vượt qua những thách thức, bảo vệ an toàn tài nguyên quý của quốc gia.

Bài và ảnh: KIỀU BÌNH ĐỊNH