Vẫn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn

Trung bình mỗi năm cả nước xảy ra hơn 300 vụ tai nạn giao thông (TNGT) đường thủy làm chết hơn 250 người, thiệt hại tài sản hàng trăm tỷ đồng. Tình trạng tàu thuyền vi phạm quy định về trật tự an toàn giao thông (TTATGT) đường thủy rất phổ biến: Phương tiện không đăng ký, đăng kiểm, không bảo đảm điều kiện an toàn, chở quá trọng tải; người điều khiển phương tiện không bằng cấp, chứng chỉ chuyên môn... Đáng lo ngại là số vụ vi phạm bị phát hiện, xử lý năm sau cao hơn năm trước.

Mất an toàn gia tăng

Từ đầu năm 2008 đến nay, toàn quốc đã xảy ra 61 vụ TNGT đường thủy làm 64 người chết, 6 người bị thương, chìm và hư hỏng 58 phương tiện, thiệt hại tài sản 18 tỷ đồng. So với cùng kỳ năm 2007, TNGT đường thủy tăng cả về số vụ, số người chết, thiệt hại tài sản tăng 15,8 tỷ đồng. Thật thảm khốc và đau thương khi chứng kiến những vụ TNGT đường thủy đặc biệt nghiêm trọng xảy ra mấy năm gần đây như vụ 19 em học sinh thiệt mạng tại bến đò Chôm Lôm (huyện Con Cuông, Nghệ An); vụ chìm đò làm 11 người chết tại Tu Vũ, Thanh Thủy, Phú Thọ; vụ đắm tàu chở dầu tại vùng biển Bình Thuận làm chết 14 người, thiệt hại tài sản hơn 17 tỷ đồng...

Mỗi ngày có hàng nghìn lượt người qua sông Sài Gòn trên phà Thủ Thiêm (ảnh Phúc Thắng)

Theo số liệu của Cục Cảnh sát giao thông đường thủy, hiện nay, hơn 88% phương tiện thủy chưa được đăng kiểm, hơn 90% chưa đăng ký; 80% thuyền trưởng chưa có bằng, 97% thuyền trưởng chưa có chứng chỉ chuyên môn, 97% người lái phương tiện chưa có chứng chỉ; hơn 24% cảng sông, hơn 55% bến khách ngang sông, 53% bến tàu khách và 73% bến xếp dỡ hàng hóa chưa được các ngành chức năng quản lý và cấp phép... Đại tá Đặng Văn Sinh, Phó giám đốc Công an tỉnh Nam Định cho biết: Luồng lạch đường thủy do nhiều lực lượng quản lý, nhưng trách nhiệm và quy chế phối hợp còn thiếu cụ thể, thiếu chặt chẽ, nhất là trách nhiệm của chính quyền các địa phương.

Tình hình hoạt động của các loại tội phạm trên đường thủy thời gian qua cũng diễn biến phức tạp, đặc biệt là một số vụ cướp xảy ra trên vùng biển Tây Nam; cướp của, giết người trên sông xảy ra ở Thành phố Hồ Chí Minh, An Giang, Kiên Giang… gây hoang mang, lo lắng, ảnh hưởng đến sản xuất, kinh doanh của người dân. Tình trạng trộm cắp thiết bị trên các tàu, trộm cắp phao tiêu báo hiệu trên các tuyến sông và luồng hàng hải ở nhiều địa phương trực tiếp đe dọa an toàn khi phương tiện đường thuỷ tham gia giao thông.

Đăng ký, đăng kiểm còn nhiều vướng mắc

Từ năm 2005, khi triển khai Luật Giao thông đường thủy nội địa, các bộ, ngành, chính quyền địa phương các cấp đã tích cực, chủ động đề ra nhiều biện pháp thiết thực quản lý, khai thác hệ thống giao thông thủy phục vụ phát triển kinh tế, bảo đảm TTATGT. Tuy nhiên, công tác bảo đảm TTATGT đường thủy nội địa thời gian qua chưa vững chắc, cấp ủy, chính quyền địa phương chưa quan tâm đúng mức; công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trong lĩnh vực này chưa đáp ứng được yêu cầu. Đặc biệt, việc quản lý phương tiện giao thông thủy còn nhiều bất cập, thiếu sót: Cấp giấy phép, quản lý phương tiện còn lúng túng, chồng chéo, chưa phân rõ trách nhiệm của các ban, ngành, lực lượng; phối hợp thiếu đồng bộ. Mặt khác, hoạt động bảo đảm TTATGT ở không ít địa phương còn cầm chừng, hình thức, chủ yếu dừng ở tuyên truyền, giáo dục... nên hiệu quả không cao.

Phương tiện chở hàng quá tải, quá số người quy định trên đường thủy rất phổ biến; luồng lạch chạy tàu, thuyền và hành lang an toàn giao thông đường thủy bị lấn chiếm; nạn khai thác cát trái phép làm sạt lở đê điều, nhà cửa, công trình ven sông, kênh, đồng thời gây mất TTATGT. Đại tá Lữ Văn Tường, Phó Giám đốc Công an tỉnh Nghệ An cho biết: Hiện tỉnh có 70% số phương tiện thủy chưa đăng kiểm, hơn 30% người điều khiển chưa được cấp chứng chỉ hành nghề. Công an tỉnh đã phối hợp với Sở Giao thông-Vận tải tham mưu cho UBND tỉnh hỗ trợ kinh phí mở lớp đào tạo lái tàu, thuyền, đồng thời tăng cường tuần tra kiểm soát, phát hiện kịp thời sơ hở, thiếu sót hoặc chưa đủ điều kiện của các bến tàu, phương tiện hoạt động để chấn chỉnh, xử lý, phòng ngừa tai nạn. Thực tế hiện nay, thủ tục đăng ký, đăng kiểm tàu, thuyền còn nhiều vướng mắc. Các phương tiện chủ yếu làm bằng gỗ theo phương thức dân gian, nên không có hồ sơ thiết kế bản vẽ để đăng ký, đăng kiểm. Công an tỉnh đã kiến nghị: Các phương tiện đường thủy trọng tải dưới 1 tấn, chở dưới 5 người, chèo tay và công suất 5 mã lực trở xuống thì được đăng ký hành chính và phân cấp quản lý. Thực tế cho thấy, chỉ khi các phương tiện được đăng ký, đăng kiểm thì các cơ quan chức năng mới quản lý được.

Việc bắt buộc mặc áo phao, mang phao cứu sinh khi tham gia giao thông đường thủy còn nhiều bất cập. Tình trạng phổ biến là khi lực lượng chức năng kiểm tra xong thì chủ phương tiện lại... để trên bờ. Mức phạt hành chính đối với các phương tiện tham gia giao thông đường thủy còn thấp, ví dụ như chở quá 1 người bị phạt 20.000 đồng thì không đủ sức răn đe. Cảnh sát giao thông thủy với đặc thù hoạt động trên sông nước, còn gặp nhiều khó khăn về phương tiện, trang bị cũng như trong kiểm tra, xử lý vi phạm, nhất là việc hạ tải đối với phương tiện chở quá số hàng, số người quy định… Tình trạng khá phổ biến xảy ra ở nhiều địa phương là khi ra quân kiểm tra, xử lý, bảo đảm TTATGT đường thủy thì tạo chuyển biến tốt, nhưng để duy trì trật tự lâu dài thì là cả một vấn đề nan giải, trong khi phương tiện, trang thiết bị, kinh phí của lực lượng chức năng chưa đáp ứng yêu cầu.

Phan Anh