Đại tá Vũ Hùng Liên, Học viện Quân y (đứng bên phải) là một trong những giáo sư mới được công nhận năm 2007.

Kể từ khi xét công nhận chức danh giáo sư (GS), Phó giáo sư (PGS) năm 1980 đến nay, cả nước ta đã có hơn 1.270 GS và 6.420 PGS được công nhận. Thế nhưng, chỉ còn gần 600 GS và gần 3.000 PGS đang làm việc tại các trường đại học, viện nghiên cứu và các cơ quan nhà nước. Điều đáng lo ngại là tỷ lệ giáo sư đang làm việc ở các trường đại học là khoảng 69% và các viện nghiên cứu khoa học là khoảng 26%. Còn lại là ở các cơ quan khác. Theo thống kê của Hội đồng chức danh giáo sư nhà nước thì trong số các GS, PGS đang làm việc hiện nay, có khoảng hơn 70% giáo sư đã ở tuổi ngoài 60. Việc công nhận thêm 54 giáo sư và 445 PGS trong đợt năm 2007 đã bổ sung nguồn cán bộ quan trọng vào đội ngũ chuyên gia đầu ngành này. Giáo sư trẻ nhất là Giáo sư Đặng Văn Soa, 46 tuổi (sinh năm 1962), giảng viên khoa Vật lý, Trường đại học Sư phạm Hà Nội. Giáo sư nhiều tuổi nhất là 70 tuổi (sinh năm 1938), nguyên là bác sĩ Viện nghiên cứu khoa học Y-Dược lâm sàng 108, Bộ Quốc phòng. Phần đông giáo sư được công nhận lần này đều ở độ tuổi trung bình là ngoài 50, còn các giáo sư đã được công nhận các năm trước tuổi trung bình là 60. Như vậy, chỉ trong một thời gian ngắn nữa thôi, khi các giáo sư đến tuổi nghỉ hưu, liệu chúng ta có bổ sung kịp số giáo sư để đào tạo đủ số lượng tiến sĩ theo dự kiến của đề án đào tạo 20.000 tiến sĩ trong và ngoài nước mà ngành giáo dục và đào tạo đang xây dựng?

Tại lễ công nhận chức danh giáo sư vừa tổ chức tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám vừa qua, Phó thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Thiện Nhân hy vọng các GS mới được công nhận sẽ hoạt động tích cực, sáng tạo nhiều hơn nữa để đóng góp vào sự nghiệp giáo dục, đào tạo và sự phát triển nước nhà. Phó thủ tướng mong muốn các GS hãy tập trung vào ba hoạt động chính là: dạy hay hơn, dạy nhiều hơn nữa; nghiên cứu khoa học và có nhiều công trình khoa học được công bố trên các tạp chí trong và quốc tế; hướng dẫn nhiều hơn nữa các nghiên cứu sinh trở thành tiến sĩ cho nước ta đạt chất lượng tốt.

Được biết, hiện nay, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang cùng với Hội đồng Chức danh Giáo sư Nhà nước chỉnh sửa bổ sung “Quy định tiêu chuẩn, thủ tục bổ nhiệm và miễn nhiệm các chức danh GS, PGS” để nâng cao hơn nữa chất lượng GS, PGS được công nhận trong các năm tới. Mặc dù số GS mới được công nhận đã được trẻ hóa, nhưng, nên chăng chúng ta cũng cần thay đổi mạnh mẽ hơn nữa các tiêu chuẩn quy định để việc trở thành GS ở nước ta được thuận lợi hơn nhưng cũng bảo đảm chất lượng thực chất hơn về trình độ, năng lực mà các nhà giáo đã cống hiến.

Bài và ảnh: HÀ THANH MINH