Trách nhiệm cộng đồng

Trong những năm gần đây, tình hình tai nạn thương tích đối với trẻ em tại Việt Nam có xu hướng tăng cao. Theo số liệu điều tra, 70% các ca tử vong trẻ em trên một tuổi là do tai nạn thương tích; hơn 70% các ca tử vong liên quan đến tai nạn thương tích đều xuất phát từ việc không chú ý đến nguyên nhân có thể phòng tránh được. Thực trạng này đòi hỏi mỗi gia đình, cộng đồng và toàn xã hội cần phải có trách nhiệm hơn trong việc bảo vệ và chăm sóc thế hệ tương lai của đất nước...

Ảnh minh họa

Theo thống kê của cơ quan chức năng, trung bình mỗi ngày có khoảng 30 trẻ em bị chết và 70 em bị thương tật vì tai nạn thương tích. Có rất nhiều nguy cơ trong cuộc sống có thể gây thương tích cho trẻ, bên cạnh những rủi ro khách quan còn có không ít những hiểm họa tiềm ẩn do chủ quan, thiếu quan tâm chăm sóc của người lớn gây ra như ngã, bỏng, ngộ độc... Trong đó, tai nạn giao thông và đuối nước là hai nguyên nhân hàng đầu gây nên tai nạn thương tích có thể dẫn đến tử vong ở trẻ em. Năm 2007, tại TP Hồ Chí Minh trong số những vụ tai nạn giao thông dẫn đến tử vong thì có tới 40% nạn nhân là thanh, thiếu niên độ tuổi từ 8 đến 19. Còn tại Bệnh viện Việt Đức (Hà Nội) trong 10 tháng đầu năm 2007 có 604 người bị tai nạn giao thông phải vào viện thì có hơn 15% trong số đó là trẻ em. Thống kê của ủy ban An toàn giao thông quốc gia, trung bình mỗi năm có khoảng 12 nghìn người chết và hơn 20 nghìn người bị thương do tai nạn giao thông, trong đó trẻ em chiếm khoảng 35%. Ngã xuống nước cũng là nguyên nhân khiến khoảng 3.500 trẻ em thiệt mạng mỗi năm. Ngoài ra, số trẻ em bị tai nạn thương tích trong môi trường gia đình cũng chiếm tỷ lệ cao, nhiều em bị bỏng, bị điện giật, bị vật sắc nhọn cắt, đâm, bị ngạt thở do nuốt phải dị vật... Gần đây nổi lên những dạng tai nạn do chủ ý của người lớn như bạo hành, ngược đãi, lạm dụng, quấy nhiễu tâm lý gây thương tật, thậm chí thiệt mạng hay những hành động dại dột như tự tử của trẻ...

Tại Hội nghị cấp cao về phòng, chống tai nạn thương tích trẻ em được tổ chức tại Hà Nội vào ngày 27-2 vừa qua, nhiều đại biểu bày tỏ sự lo ngại về tình hình tai nạn thương tích đối với trẻ em ở nước ta. Ông Đào Trọng Thi, Chủ nhiệm ủy ban Văn hóa giáo dục, thanh, thiếu niên và nhi đồng của Quốc hội đánh giá: “Những năm gần đây, tình hình tai nạn thương tích ở trẻ em diễn biến phức tạp, gây hậu quả nghiêm trọng về người và của, ảnh hưởng đến sự phát triển nguồn nhân lực cho tương lai”. Ông Nguyễn Hữu An, Cục phó Cục bảo vệ chăm sóc trẻ em, Bộ LĐ-TB và XH cảnh báo: “Các hành vi sỉ nhục, mắng mỏ của cha mẹ, cô giáo đã làm nhiều em bị rối nhiễu tâm lý và dẫn đến những hành động dại dột như tử tự”. GS.TS Trần Thị Tâm Đan khẳng định: Được sống an toàn là quyền của mọi trẻ em. Trách nhiệm phòng, chống tai nạn thương tích là của toàn xã hội, của chính mỗi người dân và của nhiều cấp, bộ, ngành...

Cần một hệ thống giải pháp đồng bộ

Ông Đào Trọng Thi cho rằng: Để thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ phòng, chống tai nạn thương tích ở trẻ em, chúng ta phải huy động sức mạnh của các ngành, các cấp, của từng địa phương và toàn xã hội. Nhiệm vụ phòng, chống tai nạn thương tích nói chung, trong đó có phòng, chống tai nạn thương tích trẻ em cần được tiếp tục nghiên cứu, xây dựng và hoàn thiện.

Hiện nay, các quy định về phòng, chống tai nạn thương tích trẻ em còn thiếu tính đồng bộ về hệ thống, thiếu các quy định an toàn cho trẻ. Ngoài Quyết định số 197/2001/QĐ-TTg ngày 27-12-2001 ban hành Chương trình quốc gia về phòng, chống tai nạn thương tích từ 2002-2010 vẫn chưa có văn bản khác có giá trị pháp lý cao điều chỉnh riêng về lĩnh vực này. Thực tế đòi hỏi Nhà nước cần sớm nghiên cứu, xây dựng và ban hành văn bản có giá trị pháp lý cao về phòng, chống tai nạn thương tích trẻ em để thống nhất chỉ đạo và thực hiện tốt công tác này từ Trung ương đến cơ sở. Bên cạnh đó, lĩnh vực pháp luật cũng cần bổ sung những quy định về tiêu chuẩn, chất lượng công trình xây dựng có tính đến các yếu tố đòi hỏi riêng cho trẻ em. Cụ thể, những công trình công cộng như trường học, nhà trẻ, công viên... phải được thiết kế, xây dựng phù hợp dành cho trẻ. Trong lĩnh vực sản xuất và tiêu dùng cần xây dựng những bộ tiêu chuẩn về chất lượng, kích cỡ có tính đến đối tượng là trẻ em. Cơ quan chức năng sớm ban hành tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn đồ chơi trẻ em.

Điều đặc biệt quan trọng để giảm tai nạn thương tích trẻ em là nâng cao nhận thức, ý thức của người dân. Cần giáo dục kỹ năng sống cho mọi người ngay từ lúc còn thơ. Trong mỗi gia đình, cha mẹ phải có những hiểu biết cần thiết để phòng, chống tai nạn, bảo đảm an toàn cho trẻ...

Phòng, chống tai nạn thương tích trẻ em là trách nhiệm, tình cảm của mỗi người, các cấp và của cả cộng đồng nhằm xây dựng môi trường sống an toàn, giảm những tổn thương về thể xác và tinh thần của trẻ.

TRẦN HOÀNG TIẾN (Số 1, Giang Văn Minh, Kim Mã, Ba Đình, Hà Nội)