Đoàn đua viếng Nghĩa trang liệt sĩ Ngã ba Đồng Lộc. Ảnh: Ngọc Hương

“Trời mô xanh bằng trời Can Lộc, nước mô xanh bằng dòng nước sông La. Ai về Hà Tĩnh quê ta...”. Chặng 3 hành trình “Về Trường Sơn 2007” tiến vào đất miền Trung yêu thương ruột thịt đã cho mỗi thành viên trong đoàn đua một cảm xúc xao xuyến khó tả. Nắng nóng xém thịt da nhưng đoàn xe lướt đi giữa màu xanh của trời, của nước, của núi rừng, của những đồng lúa đương thì con gái, lòng mỗi người như rộn lên những khúc ca về tên đất, tên người đã ghi tạc vào lịch sử.
Vượt qua nắng lửa
“Giữa nắng hè chói chang, quyết chí giành vinh quang…”. Lời ca của Hành khúc Về Trường Sơn như đã nói hộ tấm lòng của những VĐV bước vào cuộc đua này. Họ đã thi đấu hết mình, thi đấu cống hiến vì thể thao chân chính xuyên qua 192km đường đua từ TP Thanh Hóa đến TP Hà Tĩnh. Ngay ở những ki-lô-mét đầu tiên của chặng ba, các VĐV đã thi nhau bứt tốp. Đến địa phận thị trấn Cầu Giát (Nghệ An) đoàn đua đã tách thành 4 tốp, khoảng cách từ tốp đầu tới tốp cuối chênh nhau khoảng 4km. Phía đầu đoàn đua là những VĐV của các đội An Giang, Cần Thơ, Vinamit, Hà Nội, Quân đội và Đồng Tháp.

Hoạt động tình nghĩa tại Hà Tĩnh ngày 19-7:

Ngày 19 tháng 7, Ban tổ chức cuộc đua “Về Trường Sơn 2007” Cúp báo Quân đội nhân dân đã trao nhiều phần quà tại tỉnh Hà Tĩnh, cụ thể như sau:

1) Tặng nhà tình nghĩa trị giá 30 triệu đồng cho Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Hồ Thị Thưng ở xã Thạch Kim, huyện Lộc Hà.

2) Tặng 21 suất quà (mỗi suất trị giá 1 triệu đồng) cho 21 gia đình chính sách của tỉnh Hà Tĩnh.

3) Tặng 2 suất quà của Liên đoàn Xe đạp-Mô tô thể thao Việt Nam cho 2 gia đình chính sách của thành phố Hà Tĩnh.

4) Tập thể Nhà máy in quân đội I (Tổng cục Chính trị) tặng 30 triệu đồng làm kinh phí, tu bổ khu di tích lịch sử-văn hóa Nhà thờ Lý Tự Trọng ở xã Việt Xuyên, huyện Can Lộc.

5) Trao (tượng trưng) 15 xe lăn, xe lắc của Ban quản trị Hội trợ giúp người tàn tật Việt Nam (VNAH); 3 ti-vi màu của Tổng công ty Sân golf Chí Linh, Hải Dương; 3 bình lọc nước Hàn Quốc của Trung tâm điện máy Việt Long (Hà Nội) để tỉnh Hà Tĩnh tặng các đối tượng chính sách.

6) Tặng 3 bộ âm thanh thuyết minh (tổng trị giá 12 triệu 8 trăm ngàn đồng) cho Ban quản lý khu di tích lịch sử Thanh niên xung phong Ngã ba Đồng Lộc.

7) Công ty Việt Anh (Bạch Sam, Mỹ Hào, Hưng Yên) tặng 10 suất quà (mỗi suất trị giá 1,5 triệu đồng) cho thân nhân của 10 nữ liệt sĩ thanh niên xung phong Ngã ba Đồng Lộc; 1 triệu đồng cho Ban quản lý khu di tích lịch sử Thanh niên xung phong Ngã ba Đồng Lộc.

8) Ông Vũ Chí Cảnh, nhân viên công ty Việt Anh (Bạch Sam, Mỹ Hào, Hưng Yên) tặng 1 triệu đồng cho Ban quản lý khu di tích lịch sử thanh niên xung phong Ngã ba Đồng Lộc.

Quốc lộ 1A từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh có mặt đường đẹp và rộng rãi. Các tốp VĐV ôm thành một khối, nương nhờ núp gió lẫn nhau tạo thành những đường lướt. Chốc chốc lại có VĐV tăng tốc vọt lên, khiến cả đội hình rào rào guồng những vòng quay gấp gáp. Nhân dân hai bên đường hò reo cổ vũ không ngớt. Anh em lái xe của những chiếc xe tải hạng nặng chở hàng Bắc-Nam đậu ép vào ven đường vừa nhường đường cho đoàn đua, tranh thủ nghỉ xả hơi vừa thưởng thức màn rượt đuổi ngoạn mục. Vào TP Vinh, đoàn đua bắt cua qua 5 tuyến đường chính. Ở mỗi góc phố, nhà tài trợ cùng ban tổ chức đã dựng sẵn những pa-nô khẩu hiệu cổ vũ đoàn đua. Người xem đứng đông và cổ vũ sau những tấm pa-nô đó tạo thành những đám đông háo hức. Chờ đoàn đua đi qua, nhiều người dùng xe gắn máy tiếp tục đi theo hò reo cổ vũ.

11 giờ 10 phút, tốp đầu tiên của đoàn đua đã về đến đường Phan Đình Phùng, TP Hà Tĩnh. “Sao đông người xem đến vậy”- Tôi ngạc nhiên hỏi một người đang háo hức tay hua tờ báo Quân đội nhân dân cổ vũ cho đoàn đua. “Từ mấy ngày qua, truyền hình, phát thanh, đài truyền thanh xã, phường đã thông tin rất kỹ về lịch trình của đoàn đua. Mọi người về đây xem vì yêu thích, vì tự hào tỉnh nhà cũng được chọn là điểm đến cho một cuộc đua cấp quốc gia và cũng vì muốn tìm hiểu về các VĐV đua xe đạp”. Nhìn đám đông hồ hởi, sung sướng vỗ tay, khua cờ, hò hét đến khản cổ, lạc giọng… dài suốt đại lộ Phan Đình Phùng, tôi cũng có cảm giác lâng lâng như thể chính mình đã góp phần mang lại cho họ niềm vui ấy. Đoàn đua đã về đích trong tiếng hò reo cổ vũ của rất đông người dân hai bên đường. Về đích trước tiên là VĐV Trần Quốc Dũng của đội Trẻ Domesco Đồng Tháp. Lại thêm một lần nữa, một VĐV trẻ đã bứt rượt trong cuộc đua.

Đến với “Hà Tĩnh mình thương”
Đúng 11 giờ 10 phút, đoàn đua xe đạp “Về Trường Sơn 2007” Cúp báo Quân đội nhân dân đã về đến đích tại đường Phan Đình Phùng, thành phố Hà Tĩnh, tỉnh Hà Tĩnh. Trước khi trao thưởng cho các vận động viên, Ban tổ chức cuộc đua đã tiến hành một loạt hoạt động tình nghĩa trên mảnh đất Hà Tĩnh. Tại buổi lễ trao quà cho các gia đình chính sách, Thiếu tướng Nguyễn Quang Thống, Tổng biên tập báo Quân đội nhân dân nói: “Đến với Hà Tĩnh là đến với vùng đất “địa linh nhân kiệt”, là một trong những vùng đất lửa của Cách mạng và kháng chiến. Trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Hà Tĩnh vừa là hậu phương lớn cung cấp vật chất, đưa hàng vạn thanh niên lên đường nhập ngũ, chiến đấu trên khắp các chiến trường, vừa anh dũng chống lại các cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải quân Mỹ… Đến với Hà Tĩnh, cuộc đua xe đạp “Về Trường Sơn 2007” Cúp báo Quân đội nhân dân mang theo những món quà để tặng các đối tượng chính sách với mong muốn giúp các gia đình chính sách giảm bớt khó khăn, vươn lên trong cuộc sống; đồng thời đây cũng là tình cảm, sự tri ân và biết ơn đối với những gia đình chính sách”.

Trong cái nắng giữa buổi ban trưa như đổ lửa, những người có mặt tại lễ trao quà đều thấy lòng mình như dịu lại khi chứng kiến những món quà được trao tận tay những đối tượng chính sách. Nhận quà từ Ban tổ chức, bệnh binh hạng 1/4 Nguyễn Văn Lưu (xã Cẩm Hòa, huyện Cẩm Xuyên) xúc động nói: “Khi chúng tôi từ chiến trường trở về với thương tật trong mình, khó khăn chồng chất khó khăn, nếu không được sự giúp đỡ của chính quyền địa phương, các cấp, các ngành, chắc khó có thể vượt qua được. Cám ơn Ban tổ chức cuộc đua, cám ơn những đồng chí, đồng đội đã có mặt kịp thời trợ giúp cho chúng tôi những lúc gặp khó khăn”.

Những ngày này, trên khắp tỉnh Hà Tĩnh, đâu đâu cũng tràn ngập lời nói và việc làm tình nghĩa. Tỉnh đã chi 3,5 tỷ đồng tặng các đối tượng chính sách. Các hoạt động “Đền ơn đáp nghĩa” của các đơn vị, đoàn thể đến từng nhà, từng thôn bản từ thành phố đến nông thôn, vùng núi cao…. Chương trình giao lưu, nghệ thuật “Huyền thoại Đồng Lộc” mới diễn ra cách đây vài ngày đã gợi lại chiến công oanh liệt của quân và dân ta trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, ca ngợi những tấm gương bất khuất đã ngã xuống để giữ vững mạch máu giao thông, bảo đảm chi viện cho chiến trường miền Nam. Cũng trong dịp này tỉnh đã tổ chức thăm viếng Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Trường Sơn - nơi yên nghỉ vĩnh hằng của 10.263 liệt sĩ trên khắp mọi miền đất nước, trong đó có hơn 778 liệt sĩ là con em Hà Tĩnh – và cắt băng khánh thành Khu tượng đài liệt sĩ Hà Tĩnh. Đây là công trình được đầu tư hơn 2 tỷ đồng, được khởi công từ cuối tháng 5-2007.

Kết quả chặng 3 cuộc đua “Về Trường Sơn 2007” tranh cúp báo Quân đội nhân dân

Cá nhân:

Nhất: Trần Quốc Dũng (Trẻ Domesco Đồng Tháp): 4 giờ 52 phút 14 giây; Nhì: Đặng Trung Hiếu (đội Phân bón Cò bay Cần Thơ): 4 giờ 52 phút 15 giây; Ba: Hồ Văn Phúc (Vĩnh Long): 4 giờ 52 phút 17 giây.

VĐV Trần Quốc Dũng (Trẻ Domesco Đồng Tháp) đoạt áo Xanh (nhất chặng) và áo Trắng (VĐV trẻ xuất sắc nhất) chặng 3.

VĐV Đặng Trung Hiếu (đội Phân bón Cò bay Cần Thơ) đoạt áo Vàng.

Đồng đội:

Nhất: Công ty cổ phần Bảo vệ thực vật An Giang: 14 giờ 37 phút. Nhì: Trẻ Domesco Đồng Tháp: 14 giờ 38 phút 36 giây. Ba: Công ty Cấp thoát nước-Môi trường Bình Dương: 14 giờ 38 phút 39 giây.

Kết quả sau 3 chặng:

Sau 3 chặng, Công ty cổ phần Bảo vệ thực vật An Giang đang dẫn đầu, thành tích: 29 giờ 53 phút 51 giây. Kế tiếp là các đội: Domesco Đồng Tháp và Công ty Cấp thoát nước-Môi trường Bình Dương.

Chiều cùng ngày, đại diện Ban tổ chức, huấn luyện viên, vận động viên và tổ trọng tài đã đến thăm, tặng quà và thắp hương tưởng niệm 10 nữ liệt sĩ thanh niên xung phong đã hy sinh tại Ngã ba Đồng Lộc. Trong số các đại biểu, có người đã nhiều lần đến thăm khu di tích, có người mới lần đầu đến đây, nhưng khi nghe hướng dẫn viên của Ban quản lý di tích kể lại những câu chuyện đã làm nên một “Huyền thoại Đồng Lộc” trong những năm tháng chống Mỹ, những tấm gương của các anh hùng La Thị Tám – người con gái đếm bom; anh hùng Vương Đình Nhỏ - “Vua” phá bom”… đặc biệt là sự hy sinh anh dũng của 10 nữ liệt sĩ thanh niên xung phong, nhiều người đã không cầm được nước mắt.

Thay mặt Ban quản lý khu di tích, Nguyễn Văn Thắng, trưởng Ban quản lý khu di tích nói: “Trong dịp kỷ niệm 60 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, trên cả nước có rất nhiều hoạt động “Đền ơn đáp nghĩa”, tri ân với những anh hùng liệt sĩ, thương binh, bệnh binh, gia đình chính sách… Trong đó việc làm của báo Quân đội nhân dân và ban tổ chức cuộc đua xe đạp “Về Trường Sơn 2007” là hoạt động có ý nghĩa sâu sắc, góp phần cổ vũ phong trào đền ơn đáp nghĩa của nhân dân tỉnh Hà Tĩnh. Những nghĩa cử của các đồng chí hôm nay là động lực giúp chúng tôi ý thức hơn vai trò, trách nhiệm của mình đối với khu di tích”.

Về ngã ba huyền thoại

Trời chiều oi ả. 10 nấm mộ màu trắng nằm khiêm nhường giữa nền xanh ngằn ngặt của rừng thông vi vút. Khói hương ngào ngạt cả một không gian yên lặng. Chúng tôi đặt những bông cúc trắng, thắp lên những nén hương trầm trên mộ các chị. Mắt ai cũng rưng rưng trước những dòng tên: Hồ Thị Cúc, Nguyễn Thị Nhỏ, Nguyễn Thị Xuân, Võ Thị Tần, Trần Thị Hường, Võ Thị Hà, Võ Thị Hợi, Trần Thị Rạng, Dương Thị Xuân, Hà Thị Xanh. Các chị, người nhiều tuổi nhất sinh năm 1944, người ít tuổi nhất sinh năm 1951. Thời điểm các chị ra đi là 16 giờ ngày 24-7-1968. Như vậy, khi hy sinh các chị đang còn trẻ lắm, tuổi chỉ mới 17 và ngoài 20.

Bên 10 ngôi mộ huyền thoại, tôi nhìn xuống con đường một thời dày đặc đạn bom, máu lửa – con đường giải phóng miền Nam – giờ đây đã được rải nhựa bằng phẳng. Các chị là 10 trong hàng nghìn thanh niên đã ngã xuống trên ngã ba khốc liệt này. Bản anh hùng ca Đồng Lộc, Trường Sơn đã được viết lên bởi những con người giản dị, nhỏ bé nhưng vô cùng quả cảm như thế.

Hành trình cuộc đua lặp lại con đường “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” của cha anh một thời. Bắt đầu từ đài tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ tại đường Bắc Sơn, TP Hà Nội, đoàn đã đi qua Thanh Hóa anh hùng và hôm nay đến Hà Tĩnh nơi có Ngã ba Đồng Lộc nổi tiếng rồi sẽ đến Đồng Hới (Quảng Bình) – vùng đất lửa năm xưa để cái đích cuối cùng là Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Trường Sơn và thành cổ Quảng Trị.

Đây là cuộc đua hướng về đồng đội, nhằm tôn vinh sự hy sinh oanh liệt của bao người con ưu tú, vì độc lập tự do của Tổ quốc. Một cuộc đua mà như đồng chí Đại tá Lê Phúc Nguyên, Phó Tổng biên tập báo Quân đội nhân dân nói: “Cái đích lớn nhất của cuộc đua là ơn nghĩa, ân tình”.

Tình cảm ấy, mong muốn ấy được thể hiện phần nào trong buổi trưa 19-7, giữa thành phố Hà Tĩnh hừng hực nắng; Ban tổ chức đã làm lễ trao tặng Nhà tình nghĩa và các phần quà cho các gia đình liệt sĩ, những thương binh, người có công.

Cầm món quà tình nghĩa trên tay, chị Lê Thị Phương, có 2 em chồng là liệt sĩ, chồng là thương binh 1/4 đã bị mất cách đây 6 năm do vết thương cũ tái phát, có cháu cũng là con của một liệt sĩ do gia đình chị nuôi bị bệnh hiểm nghèo vừa mất cách đây mấy ngày rưng rưng nước mắt: “Tui sẽ đem món quà ni về thắp hương, báo cho chồng và các em của tui. Chẳng biết nói chi hơn, tui cảm ơn các chú nhiều nhiều”…

Phía trước chúng tôi là Đồng Hới (Quảng Bình), là Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Trường Sơn, Thành cổ Quảng Trị. Trong hành trình cuộc đua, chúng tôi tin rằng có sự cổ vũ, chở che, phù hộ của những người đã ngã xuống như 10 cô gái TNXP ở Ngã ba Đồng Lộc huyền thoại này.

PHÚ SƠN, VĂN MINH và HỮU QUÝ