Với sứ mệnh cao cả là bảo vệ và chăm sóc sức khỏe nhân dân, ngành y tế có ảnh hưởng rất lớn đến đời sống và tinh thần của họ. Trong tình hình hiện nay, để góp phần thực hiện các giải pháp kiềm chế lạm phát, bảo đảm an sinh xã hội theo chỉ đạo của Chính phủ, ngành y tế đã triển khai nhiều biện pháp bình ổn thị trường dược phẩm, giảm bớt chi phí cho người bệnh...

Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với TS Cao Minh Quang, Thứ trưởng Bộ Y tế về vấn đề này.

Xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm về giá thuốc

- Thưa đồng chí, ngành y tế đã dự báo như thế nào về diễn biến thị trường dược phẩm nước ta trong những tháng tới?

- Diễn biến phức tạp khó lường của tình hình thế giới và trong nước với những khó khăn, thách thức đã tạo sức ép tăng giá nhiều mặt hàng, trong đó có mặt hàng dược phẩm. Bộ Y tế dự báo giá thuốc có thể biến động theo diễn biến chung của thị trường nhưng thấp hơn chỉ số giá hàng hóa tiêu dùng. Một số mặt hàng thuốc sản xuất trong nước sẽ có điều chỉnh với tỷ lệ hợp lý. Lý do là nguyên liệu đầu vào phụ thuộc chủ yếu vào nguyên liệu thế giới, đặc biệt là từ Trung Quốc, Ấn Độ và chi phí đầu tư của các doanh nghiệp để đạt tiêu chuẩn khu vực và thế giới. Đối với thuốc thành phẩm nhập khẩu nhìn chung ổn định, có thể một số mặt hàng điều chỉnh giá theo giá nguyên liệu và tỷ giá đồng ơ-rô tăng, đặc biệt là các mặt hàng có nguồn gốc từ châu Âu.

- Thực tế, thời gian qua, tuy giá thuốc có sự điều chỉnh nhẹ nhưng vẫn thấp hơn so với mức biến động trung bình của thị trường giá cả. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, chỉ số giá tiêu dùng 4 tháng đầu năm 2008 là 11,6%, chỉ số nhóm dược phẩm, y tế là 2,7%, đứng thứ 9/10 nhóm hàng chủ yếu. Thị trường dược phẩm không có hiện tượng tăng giá đồng loạt và bất hợp lý.

Để bảo đảm duy trì thị trường dược phẩm với giá cả ổn định và hợp lý, Bộ Y tế đang và sẽ tiếp tục đẩy mạnh thực hiện nhiều giải pháp để đạt được các mục tiêu đề ra, trước mắt tiếp tục triển khai các biện pháp quản lý giá thuốc: (1) tạo cơ sở pháp lý để bảo đảm thị trường thuốc được cung ứng với giá cả ổn định, hợp lý; (2) bảo đảm cân bằng về cung - cầu thuốc; (3) quản lý chặt chẽ việc cung ứng thuốc tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; (4) tiếp tục tiến hành công tác thanh tra, kiểm tra và nắm bắt thông tin từ thị trường thuốc và xử lý nghiêm các vi phạm về quản lý thuốc; (5) phối hợp với các phương tiện truyền thông đại chúng để tăng cường tuyên truyền, phổ biến và hướng dẫn người dân trong việc sử dụng thuốc an toàn, hiệu quả và hợp lý nhằm giảm chi phí khám, chữa bệnh.

- Ngành y tế có cách nào để cải thiện công tác quản lý giá thuốc, ngăn chặn tình trạng tăng giá đồng loạt như một vài năm trước?

- Sẽ ban hành Quy chế quản lý nhà thuốc bệnh viện để bảo đảm quản lý nguồn thuốc đầu vào có nguồn gốc rõ ràng với giá cả thấp hơn giá thị trường. Pháp chế hóa vai trò và trách nhiệm của giám đốc bệnh viện trong việc cung ứng thuốc cho đơn vị bao gồm cả hai kênh bệnh nhân nội trú và ngoại trú. Công khai, minh bạch hóa giá thuốc trúng thầu (giá bán buôn thực tế) của các bệnh viện lên website để làm cơ sở cho nhân dân lựa chọn cơ sở bán lẻ thuốc có giá bán lẻ phù hợp góp phần ổn định thị trường bán lẻ thuốc. Xem xét kỹ kế hoạch đấu thầu mua thuốc của các bệnh viện, bảo đảm giá thuốc trúng thầu năm nay phải phù hợp với mặt bằng chung của giá thuốc trên thị trường.

Tăng cường hoạt động của tổ công tác liên ngành tại Trung ương và địa phương để xem xét kịp thời việc kê khai lại giá thuốc của cơ sở sản xuất, nhập khẩu thuốc phù hợp với mặt bằng chung giá thuốc cả nước và diễn biến thị trường. Tăng cường quản lý giá thuốc nhập khẩu (giá thành) phù hợp với mặt bằng chung giá thuốc của các nước trong khu vực. Theo dõi sát sao tình hình biến động giá thuốc trên thị trường; đặc biệt quản lý giá bán buôn thống nhất trong toàn bộ hệ thống bán buôn, góp phần giảm bớt tầng nấc trung gian; Tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm về giá thuốc. Phối hợp với các ngành liên quan và UBND các địa phương để kiểm soát giá xuất xưởng thuốc trong nước và thuốc nhập khẩu để chủ động xử lý kịp thời các nguyên nhân gây tăng giá đột biến, tăng giá đồng loạt trên thị trường.

Khuyến khích sử dụng thuốc nội

- Do giá nguyên liệu sản xuất nhiều loại thuốc trên thị trường thế giới đang tăng cao nên các doanh nghiệp cũng nhập khẩu cầm chừng nguyên liệu. Liệu có xảy ra tình trạng khan hiếm thuốc cung ứng cho thị trường hay không, thưa đồng chí?

- Chúng ta vẫn đáp ứng đủ thuốc cho nhu cầu khám, chữa bệnh, phòng, chống dịch bệnh, thiên tai và thảm họa. Không những thế mà chất lượng thuốc cũng đang ngày càng tăng lên. Hiện nay nước ta có hơn 800 doanh nghiệp kinh doanh bán thuốc và khoảng 90 doanh nghiệp xuất, nhập khẩu trực tiếp thuốc, khoảng 171 doanh nghiệp sản xuất thuốc và khoảng hơn 39.000 cơ sở bán lẻ thuốc trên phạm vi toàn quốc. Với số lượng doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh và các cơ sở cung ứng thuốc rộng khắp như vậy thì yên tâm là sẽ không xảy ra tình trạng thiếu thuốc trên thị trường

- Được biết, tăng nguồn cung ứng thuốc phòng bệnh và chữa bệnh cho người dân cũng là một giải pháp quan trọng trong việc bình ổn giá cả. Xin đồng chí cho biết các hoạt động cụ thể mà chúng ta đang triển khai thực hiện?

- Để tăng nguồn cung ứng thuốc, trước mắt ngành y tế tập trung tăng xét duyệt nhập khẩu thuốc không có số đăng ký, thuốc đáp ứng nhu cầu điều trị đặc biệt và nhập khẩu song song thuốc nước ngoài để hạn chế độc quyền nâng giá. Tăng cường cấp số đăng ký lưu hành thuốc trong nước và thuốc nhập khẩu. Đẩy mạnh cơ chế một cửa để đơn giản hóa các thủ tục cấp phép, thuận tiện cho doanh nghiệp và theo hướng công khai minh bạch. Khuyến khích thực hiện việc gia công thuốc nhằm tận dụng hết công suất của các nhà máy đạt tiêu chuẩn chất lượng về sản xuất thuốc để có đủ thuốc cho nhu cầu sử dụng và giảm giá thành sản phẩm, giảm chi phí cho người bệnh.

Lâu nay, một bộ phận nhỏ người dân có tâm lý sử dụng thuốc ngoại, thuốc đắt tiền, bác sĩ cũng có “thói quen” kê đơn biệt dược đắt tiền... Để khuyến khích người dân sử dụng thuốc sản xuất trong nước, các cơ sở sản xuất thuốc nội cần tăng cường thông tin quảng bá, giới thiệu chất lượng các thuốc sản xuất trong nước để vừa phát triển sản xuất trong nước và vừa giảm chi phí cho tiền thuốc.

- Theo đánh giá chung của ngành dược thì các doanh nghiệp phân phối thuốc ở nước ta còn thiếu tính chuyên nghiệp, chưa biết chú trọng đầu tư vào hệ thống kho tàng, dịch vụ vận chuyển đáp ứng tốt yêu cầu bảo quản thuốc...

- Quả thực, bất cập hiện nay là thị trường thuốc chủ yếu tập trung vào các mặt hàng thuốc bán chạy trên thị trường và lợi nhuận cao như: thuốc chống nhiễm khuẩn, ký sinh trùng, nhóm thuốc hạ nhiệt, giảm đau, chống viêm, nhóm vi-ta-min và khoáng chất, nhóm thuốc đường tiêu hóa... Chính vì vậy, chúng tôi sẽ đẩy mạnh sắp xếp lại hệ thống lưu thông phân phối và cung ứng thuốc để giảm tối đa các tầng nấc phân phối trung gian thông qua việc xây dựng, ban hành và bắt buộc các doanh nghiệp áp dụng các quy định về tiêu chuẩn hóa trong khâu phân phối, bảo quản thuốc: Thực hành tốt bảo quản thuốc (GSP), Thực hành tốt phân phối thuốc (GDP) thì mới được phép hoạt động. Đối với hệ thống bán lẻ, Bộ Y tế cũng yêu cầu áp dụng nguyên tắc, tiêu chuẩn thực hành tốt nhà thuốc (GPP) với lộ trình cụ thể, phù hợp để bảo đảm duy trì hệ thống bán lẻ thuốc phục vụ cho công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu.

- Để chủ động hơn về mặt hàng dược phẩm, theo đồng chí, về lâu dài, ngành dược cần có những giải pháp chiến lược nào để tạo bước đột phá cho sự phát triển?

- Hiện nay, doanh nghiệp trong nước mới chỉ sản xuất được gần 50% thuốc cung ứng cho thị trường. Trong đó, gần 90% nguyên liệu để sản xuất thuốc của các doanh nghiệp lại phải nhập từ nước ngoài.

Trong thời gian tới ngành dược nước ta tăng cường khuyến khích sản xuất thuốc gốc (generic) nhằm giảm giá thành để ưu tiên cung ứng cho hệ thống cơ sở khám, chữa bệnh công lập. Phân công lại sản xuất thuốc trong nước theo định hướng chuyên môn hóa để khai thác hết công suất của các nhà máy sản xuất thuốc đạt tiêu chuẩn quốc tế. Nhanh chóng triển khai xây dựng đề án “Quy hoạch chi tiết phát triển công nghiệp dược Việt Nam đến năm 2015 và tầm nhìn đến năm 2020: trong đó phát triển sản xuất nguyên liệu hóa dược để giảm bớt sự phụ thuộc và nguồn nguyên liệu ngoại nhập, tăng tỷ trọng thuốc gốc sản xuất trong nước có tần suất sử dụng lớn trên thị trường mà hiện nay đang phải nhập ngoại.

- Xin trân trọng cảm ơn đồng chí!

HÀ THANH MINH (thực hiện)