Sẽ tăng tính tranh luận trong các phiên chất vấn

Đồng chí Trần Đình Đán - Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội trả lời phỏng vấn

Trong mỗi kì họp Quốc hội, các phiên chất vấn các thành viên Chính phủ về các vấn đề kinh tế-xã hội luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt của cử tri. Trong kì họp này, những Bộ trưởng nào sẽ trả lời chất vấn, tập trung vào những vấn đề gì? Chúng tôi đã phỏng vấn đồng chí Trần Đình Đàn, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội xung quanh hoạt động chất vấn tại kì họp Quốc hội lần này.

- Đề nghị đồng chí cho biết trong kì họp này sẽ có những thành viên Chính phủ nào trả lời chất vấn trước Quốc hội?

- Dự kiến sẽ có 4 vị Bộ trưởng trả lời chất vấn Quốc hội là:  Bộ trưởng Bộ Công Thương, Bộ trưởng Bộ Nội vụ, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông. Hoạt động chất vấn sẽ diễn ra trong hai ngày rưỡi. Trong đó, mỗi Bộ trưởng sẽ trả lời một buổi. Đây là kì họp cuối năm nên Thủ tướng Chính phủ cũng sẽ tham gia trả lời chất vấn trong một buổi.  Thủ tướng sẽ chốt lại các vấn đề mà Bộ trưởng trả lời để cho toàn diện hơn, đồng thời sẽ trả lời chất vấn trực tiếp của đại biểu. Hiện nay, Thủ tướng Chính phủ và các Phó thủ tướng đã nhận được gần 40 câu hỏi của đại biểu.

Tuy nhiên, có những vấn đề liên quan tới nhiều bộ nên người điều hành sẽ mời luôn các Bộ trưởng liên quan trả lời. Vì thế, ngoài 4 Bộ trưởng trả lời chính, tất cả các Bộ trưởng khác sẽ được mời tham dự phiên chất vấn để có thể trả lời khi cần thiết. Tất nhiên, đây mới là dự kiến, chúng tôi còn phải xin ý kiến Quốc hội thông qua.

- Dự kiến Quốc hội sẽ tập trung chất vấn những vấn đề gì, thưa đồng chí?

- Hiệu quả của gói kích cầu thứ nhất là vấn đề được nhiều đại biểu và cử tri quan tâm. Việc bù lãi suất phải ưu tiên cho hoạt động sản xuất, nhưng có thể có nhiều trường hợp gói kích cầu đã không tới đúng địa chỉ cần thiết. Có nhiều thắc mắc cho rằng người nông dân rất khó khăn trong việc tiếp cận vốn vay, trong khi gói kích cầu lại rơi vào tay những người buôn bán, không thuộc nhóm ưu tiên. 

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Văn Giàu có thể sẽ phải đối mặt với các câu hỏi về chính sách tiền tệ, quản lý ngoại hối, đặc biệt là giá vàng leo thang những ngày gần đây. Bộ trưởng Bộ Công Thương Vũ Huy Hoàng sẽ trả lời các câu hỏi về hoạt động xuất khẩu năm 2009 chưa đạt kế hoạch; chính sách thu mua, xuất khẩu gạo; quy hoạch, tổ chức triển khai các dự án thủy điện làm ảnh hưởng đến bảo vệ rừng, xả lũ... Bộ trưởng Bộ Nội vụ Trần Văn Tuấn sẽ trả lời các câu hỏi liên quan đến chính sách cán bộ và bảo đảm điều kiện cho đời sống cán bộ khi giá cả leo thang. Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Lê Doãn Hợp sẽ trả lời về vấn đề quản lý báo chí làm thế nào để vừa bảo đảm dân chủ, nhưng vẫn phải giữ vững kỉ cương, đúng pháp luật.

- Vì  sao Quốc hội lại dự kiến chọn 4 vị Bộ trưởng nói trên để chất vấn, phải chăng do họ nhận được nhiều câu hỏi nhất?

- Không hẳn như vậy. Những lĩnh vực gì đang được xã hội, báo chí quan tâm thì sẽ được ưu tiên đưa ra chất vấn, không nhất thiết là câu hỏi ít hay nhiều. Ví dụ như vấn đề quy hoạch thủy điện. Xây dựng thủy điện để bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, nhưng việc xây dựng này, cộng với đường sá phục vụ nó có thể sẽ ảnh hưởng tới việc bảo vệ rừng. Rồi còn vấn đề an toàn công trình thủy điện. Vừa rồi có những hồ đập rất nhỏ bị vỡ cũng đã làm trôi cả đường tàu. Thế thì những công trình lớn có dung tích chứa 300-400 triệu mét, ở trên cao hàng 40-50 mét như Thủy điện Lai Châu sẽ được vận hành thế nào để bảo đảm an toàn…

Có nhiều vấn đề “nóng” mà xã hội đang quan tâm như đất đai, môi trường… nhưng ở kì họp thứ 5, Bộ trưởng liên quan tới vấn đề này đã trả lời rồi. Những việc gì sửa được thì Bộ trưởng đã sửa và trả lời đại biểu. Những việc gì chưa giải quyết được thì cũng nên để thời gian cho Bộ làm việc với các địa phương và các cơ quan liên quan để sửa chữa.

- Đại biểu có thể bấm nút hỏi bất cứ vấn đề nào họ quan tâm không? Hay nhất định phải đăng ký trước và được duyệt, thưa đồng chí?

- Đại biểu có quyền hỏi trực tiếp. Ra nghị trường, Bộ trưởng chỉ dành 5 phút để nói vắn tắt những việc đã làm được từ sau kì họp trước. Sau đó là mời các đại biểu Quốc hội hỏi. Tất nhiên là các câu hỏi sẽ tập trung vào các nhóm vấn đề để cho tập trung, cho sâu. Nếu những vấn đề nào đại biểu quan tâm mà chưa có cơ hội chất vấn thì sẽ giao lại cho Ủy ban thường vụ Quốc hội chất vấn ở kì họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Các nhóm vấn đề sẽ được thông báo trước cho các đại biểu để chuẩn bị.

- Với những vấn đề không thuộc nhóm vấn đề được quy định trước nhưng lại được cử tri quan tâm thì sao, thưa đồng chí?

- Có rất nhiều vấn đề nóng trong xã hội mà thời gian chất vấn thì có hạn nên không thể giải quyết hết được. Các đại biểu có quyền viết thư yêu cầu, đề nghị giám sát việc mình quan tâm.         

- Làm thế nào để tăng tính phản biện trong các phiên chất vấn, thưa đồng chí?

- Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đặt yêu cầu tăng tính tranh luận giữa đại biểu Quốc hội và các thành viên Chính phủ. Đại biểu có quyền chất vấn tới cùng. Và người điều hành phiên chất vấn cũng sẽ yêu cầu Bộ trưởng trả lời rõ vấn đề, rõ trách nhiệm. Tuy nhiên, có khi không phải là Bộ trưởng trốn tránh trách nhiệm mà câu hỏi quá cụ thể, mang tính địa phương, vì thế Bộ trưởng cần phải kiểm tra lại thông tin để xử lý nên câu trả lời chưa thỏa mãn được đại biểu. Điều này cũng cần được thông cảm.

- Cử tri rất mong muốn Thủ tướng sẽ đọc các báo cáo ngắn, để dành nhiều thời gian trả lời chất vấn trực tiếp hơn? Là đại biểu Quốc hội, đồng chí nghĩ gì về điều này?

- Mong muốn đó rất đúng đắn. Tuy nhiên, vì là người đứng đầu cơ quan hành pháp nên có những việc Thủ tướng muốn trình bày kĩ hơn một chút để làm rõ cho cử tri cả nước hiểu. 

- Đồng chí  đánh giá chất lượng chất vấn những kì họp gần đây?

- Trong những kì họp gần đây, chất lượng chất vấn đã tăng rõ rệt. Trước đây, Bộ trưởng và đại biểu đều bị động, hỏi và trả lời không tập trung vào các vấn đề nóng mà tản mát, thời gian đọc văn bản nhiều, chưa giải thích được cặn kẽ. Bây giờ, khi ra nghị trường Bộ trưởng sẵn sàng giải thích, tranh luận mọi vấn đề mà đại biểu quan tâm. Các Bộ trưởng phải trả lời bằng văn bản rõ ràng những gì đã làm được, chưa làm được, lí do tại sao từ những vấn đề mà đại biểu đã chất vấn từ phiên họp trước.

HỒ QUANG PHƯƠNG (thực hiện)