Thực hiện chính sách ưu đãi của Đảng và Nhà nước ta đối với những người tham gia kháng chiến và con đẻ của họ bị ảnh hưởng bởi chất độc hóa học do Mỹ sử dụng trong chiến tranh Việt Nam, ngay từ năm 1999, Bộ Lao động -Thương binh và Xã hội (LĐ-TB&XH) đã chỉ đạo các địa phương tiến hành điều tra, khảo sát toàn bộ các đối tượng có tham gia kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học. Trên cơ sở khảo sát và đề nghị của Bộ LĐ-TB&XH, ngày 23-2-2000, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 26/2000/QĐ-TTg, trợ cấp cho các đối tượng này.

Qua khảo sát, tỉnh Bình Phước có 946 trường hợp kê khai nộp hồ sơ, được chính quyền cấp xã xác nhận. Sở LĐ-TB&XH tỉnh đề nghị UBND tỉnh ra quyết định cho các đối tượng có tên trong danh sách khảo sát trên được hưởng trợ cấp. Tuy nhiên, quá trình kiểm tra của cơ quan chức năng, đã phát hiện gần 100 trường hợp đang hưởng chế độ, hồ sơ không đầy đủ. Sau khi yêu cầu bổ sung các giấy tờ cần thiết theo quy định, có 83 đối tượng không chứng minh đủ các điều kiện để được hưởng chính sách ưu đãi của Nhà nước.

Bà Nguyễn Thị Gái, Trưởng phòng Thương binh-Liệt sĩ-Người có công cho biết: “Do trước đây quy định hồ sơ chỉ cần UBND xã xác nhận là được, nên đã có trường hợp khai man để được hưởng chính sách ưu đãi của Nhà nước. Đầu năm 2007, chúng tôi đã đề nghị UBND tỉnh ra quyết định ngưng trợ cấp và truy thu số tiền đã nhận không đúng của 83 đối tượng”.

Chúng tôi trực tiếp xem hồ sơ của ông Nguyễn Văn Vĩnh, ngụ tại xã Đức Liễu, huyện Bù Đăng, có vợ và hai con nhận trợ cấp ưu đãi không đúng. Ông Vĩnh khai trong hồ sơ “quê ở Nghĩa Hưng, Nam Định, sinh năm 1941, nhập ngũ tháng 4 năm 1965, tham gia chiến trường Bình Trị Thiên, Quảng Trị, Quân ủy Miền Đông, Miền Tây, Cà Mau từ năm 1965-1975”. Vợ ông là Vũ Thị Thanh Phương, người cùng quê, khai “sinh năm 1943, nhập ngũ năm 1960, từ tháng 1-1961 đến 30-4-1975 hoạt động tại xã Lý Lịch, nơi chiến khu Đ, Vĩnh Cửu, Xuân Lộc, Đồng Nai, làm giao liên trạm 20 đoàn 559”. Ông, bà khai có hai con là Nguyễn Ngọc Giang, sinh năm 1972 bị mù, teo cơ, thần kinh và Nguyễn Ngọc Định, sinh năm 1976, bị điếc, đần độn, thần kinh. Cả bốn người gia đình ông Vĩnh đều được hưởng chế độ ưu đãi của Nhà nước suốt mấy năm qua. Khi rà soát lại hồ sơ, cơ quan chức năng đề nghị ông, bà bổ sung giấy tờ chứng minh là đã hoạt động trong vùng Mỹ sử dụng chất độc hóa học, đều không có. Vì thế, UBND tỉnh Bình Phước đã ra quyết định ngưng trợ cấp và truy thu số tiền gia đình ông đã nhận không đúng gần 50 triệu đồng. Anh Nguyễn Chí Tâm sinh năm 1986, ngụ tại xã Long Hưng, huyện Phước Long được gia đình khai bị ảnh hưởng chất độc hóa học, bị dị dạng cơ thể, cũng đã được hưởng chế độ ưu đãi từ năm 2002. Thực ra anh Tâm là người khỏe mạnh bình thường. Năm 2005, khi đến tuổi nghĩa vụ quân sự, Nguyễn Chí Tâm đã đủ tiêu chuẩn lên đường nhập ngũ. Ông Nguyễn Văn Tỳ (Bù Nho, Phước Long), bà Lê Thị Xinh (Long Hòa, Phước Long)… và hàng chục người khác đã khai không trung thực để được hưởng chế độ ưu đãi của Nhà nước.

Qua tìm hiểu tại tỉnh Bình Phước, chúng tôi được biết thực hiện hướng dẫn số 1058/TBLS&NCC ngày 28-9-2007 của Cục Thương binh-Liệt sĩ và Người có công về việc rà soát đối tượng người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học và con đẻ của họ đã xác nhận và đang hưởng chế độ theo Quyết định số 120/2004/QĐ-TTg ngày 5-7-2004 của Thủ tướng Chính phủ để chuyển sang hưởng chế độ theo Nghị định số 32/2007/NĐ-CP ngày 2-3-2007 của Chính phủ, hiện nay có gần 300 trường hợp hồ sơ có vấn đề. UBND tỉnh Bình Phước đã ra Quyết định tạm ngưng chi trả tiền trợ cấp 298 người từ tháng 3-2008. Như vậy, chỉ qua hai đợt rà soát lại hồ sơ của các đối tượng được hưởng chế độ ưu đãi người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học, tỉnh Bình Phước đã có 381/946 người (chiếm tỷ lệ gần 40%) không đủ điều kiện để hưởng chế độ ưu đãi của Nhà nước nhưng vẫn được hưởng trong thời gian qua. Nếu tính bình quân mỗi người nhận gần 500.000đ/tháng, Nhà nước đã mất đi hơn 2,2 tỷ đồng/năm.

Bà Nguyễn Thị Gái nói với chúng tôi: “Hiện nay Sở LĐ-TB&XH tỉnh đang tiếp tục rà soát lại các đối tượng trên, nếu đối tượng nào đủ điều kiện thì tiếp tục cho hưởng lại chế độ, đối tượng nào không đủ điều kiện thì sẽ ra quyết định truy thu số tiền đã nhận. Nhưng thu lại được tiền không phải dễ”. Chúng tôi được biết, hiện nay nhiều tỉnh cũng đang tiến hành rà soát lại các đối tượng được hưởng chính sách này. Có tỉnh đã phát hiện hàng trăm người hưởng sai chế độ ưu đãi của Nhà nước.

Để thực hiện tốt chính sách của Đảng và Nhà nước, tránh thất thoát ngân sách, chúng tôi đề nghị ngành LĐ-TB&XH phối hợp chặt chẽ với chính quyền các địa phương tiến hành rà soát lại tất cả các đối tượng đang hưởng chính sách đãi ngộ này của Nhà nước, có biện pháp kiên quyết đối với những đối tượng khai man, truy thu số tiền mà họ đã nhận không hợp pháp trả lại cho ngân sách. Đồng thời, xem xét trách nhiệm của cán bộ đã ký xác nhận sai sự thật.

NGỌC NỘI và PHI HÙNG