Sau khi báo Quân đội nhân dân đăng bài “Thị trường sách in lậu: Trôi nổi và khó xử lý”, Tòa soạn đã nhận được ý kiến của một số bạn đọc rất bức xúc về tình trạng trên và cho rằng nếu không xử lý nghiêm thì khó mà ngăn chặn được hành vi này.

Thời gian qua, các NXB, các đơn vị làm sách không ngừng “kêu cứu” về “nạn” sách lậu, các cơ quan chức năng cũng đã bắt giữ, lập biên bản nhiều cơ sở, cá nhân hành nghề in và tiêu thụ sách lậu, nhưng cho đến nay tình hình vẫn không có vẻ sáng sủa hơn.

Trao đổi với chúng tôi, ông Vũ Hoàng Giang-Phó giám đốc Công ty cổ phần Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam cho biết: “Từ khi thành lập đến nay, Công ty cổ phần Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam đã rất cố gắng đưa ra nhiều cuốn sách hay để phục vụ bạn đọc. Nhưng thật đáng tiếc, mỗi khi bắt tay làm một cuốn sách nào đó chúng tôi đều lo ngay ngáy, mất ăn mất ngủ vì sách lậu tràn lan, nguyên nhân theo tôi là khung hình phạt của ta còn quá nhẹ. Đối với những cơ sở và cá nhân có hành vi in lậu, tiêu thụ sách lậu, cơ quan chức năng chủ yếu xử phạt hành chính, tối đa là 30 triệu đồng. Với mức xử phạt như vậy thì chẳng có tác dụng răn đe đối với kẻ làm sách lậu, vì lợi nhuận thu được từ việc làm sách lậu thực tế là rất lớn”.

Giữa những chồng sách như thế này, bạn đọc khó phân biệt được sách thật, sách giả.

Nhiều người trong giới kinh doanh mặt hàngnày cũng cho rằng: sách là một loại hàng hóa nhưng làm sách giả thì không được xem là hàng giả. Người sản xuất, buôn bán hàng giả bị phạt tù, nhưng người làm sách giả và tiêu thụ sách giả thì không. Vì saosự vô lý này vẫn tồn tại dai dẳng như vậy? In lậu và tiêu thụ sách lậu đang là một vấn đề nguy cấp mà ngành xuất bản phải đối mặt. Nó có khả năng tiêu diệt sự nghiệp kinh doanh của các nhà xuất bản, khiến cho người làm sách chán nản, không muốn đầu tư công sức nhiều vào các bản thảo. Bởi một đầu sách có khả năng bán chạy vừa in lượt đầu, có mặt trên thị trường là ngay lập tức những kẻ in lậu “nẫng tay trên” ngay. Đối tượng làm lậu sách chỉ mất vài ngày để tung ra thị trường một số lượng lớn sách in lậu, trà trộn với sách thật của NXB, chi phí sản xuất lại rẻ hơn rất nhiều. Có một thực tế đáng ngại là sách của NXB có khi chỉ in với số lượng rất ít nhưng vẫn bị ế vì không cạnh tranh được với sách lậu. Những cuốn sách hay, ăn khách có thể nói 100% là bị in lậu. Giới in lậu làm sách trúng to nhờ “10 không”: không ý tưởng, không lao động, không dịch thuật, không biên tập, không giấy phép, không quản lý phí NXB, không quảng cáo, không tốn thời gian giao dịch, không chi phí cho tiền bản quyền, không đóng thuế. Họ chỉ tốn chi phí photo, scan bìa, giấy và in ấn. Thời gian cho ra một đầu sách lậu chỉ 4 hoặc 5 ngày. Việc in ấn thìđếncác nhà in do Nhà nước quản lý và được phát hành cùng giá, hoặcrẻ hơn. Cứ thế, kiểu làm ăn đó sẽ lần lượt “giết chết” những đơn vị kinh doanh chân chính.

Đã đến lúc không chỉ kêu gọi chung chung ý thức của người dân nữa, mà phải có sự phối hợp đồng bộ giữa tuyên truyền giáo dục với sự ra tay của cơ quan pháp luật và biện pháp kinh tế mạnh (phạt gấp nhiều lần lợi nhuận mà người làm lậu sách thu được). Nhiều doanh nghiệp cho rằng một trong những nơi "tiếp tay" chonạn sách lậu là các nhà in, trong đó có cả đơn vị của Nhà nước. Hiện chưa có nhà in nào bị xử phạt bằng cách đóng cửa, nên dânlàm sách lậu vẫntồn tại. Các NXB khó có thể tự làm gì để ngăn chặn sách lậu nếu các ngành chức năng không vào cuộc và ra tay. Họ không thể có đủ người để kiểm tra, giám sát, phát hiện hành vi in lậu, bởi chúng ta có rất nhiều cơ sở in. Và những kẻ làm sách lậu thường dùng thủ đoạn rất tinh vi để thực hiện các công đoạn cho xuất bản phẩm nên cần có sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ hơn của các ngành: công an, văn hóa, báo chí tuyên truyền để vừa nâng cao nhận thức của người dân nói không với sách lậu, vừa xử phạt nghiêm minh những kẻ làm sách lậu thì mới có hy vọng giải quyết tốt vấn nạn này trong tương lai.

Kinh tế thị trường rất khắc nghiệt nhưng cũng rất sòng phẳng. Hai sản phẩm có chất lượng tương đương thì sản phẩm nào có dịch vụ hậu mãi tốt, giá rẻ hơn sẽ được người mua chọn lựa. Nhưng với các nước có nền kinh tế thị trường phát triển, hàng lậu dứt khoát bị người mua (và cả người bán) tẩy chay. Một trong những yêu cầu mà Việt Nam phải thực hiện nghiêm chỉnh trong quá trình này là bảo đảm quyền sở hữu trí tuệ, sở hữu công nghiệp theo “luật chơi” của WTO. Tình trạng in lậu tràn lan như hiện nay (cả với những tập đoàn xuất bản tên tuổi trên thế giới), khiến chúng ta càng gặp nhiều khó khăn trong đàm phán thương mại. Bởi vậy, đã đến lúc cuộc chiến với sách lậu phải được tiến hành mạnh mẽ và hiệu quả hơn.

Bài, ảnh: THU HƯƠNG