Phải tạo chuyển biến có tính đột phá

Trong phiên họp thứ 13, Ủy ban thường vụ Quốc hội (UBTVQH), Chính phủ đã có báo cáo về công tác phòng, chống tham nhũng của năm 2008. Theo đánh giá của nhiều thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, mặc dù đã có những chuyển biến tích cực trong gần một năm trở lại đây, nhưng vẫn để xảy ra nhiều vụ việc vi phạm, trong khi việc phát hiện xử lý còn chậm, chưa triệt để.

Từ đầu năm 2007 đến nay, phát hiện 379 vụ việc tham nhũng

Tổng thanh tra Chính phủ Trần Văn Truyền cho rằng: Nhờ triển khai toàn diện các giải pháp theo Luật Phòng, chống tham nhũng và sự tham gia của toàn xã hội nên công tác phòng, chống tham nhũng đã đạt được những kết quả quan trọng bước đầu.

Tòa án nhân dân tỉnh Phú Yên đã xét xử, tuyên phạt 90 năm tù giam đối với 12 bị cáo trong vụ án kè Bạch Đằng với các tội danh: Đưa và nhận hối lộ, tham ô tài sản, thiếu trách nhiệm gây thiệt hại nghiêm trọng. Ảnh: TTXVN

Theo báo cáo của Chính phủ, từ 1-10-2007 đến 31-8-2008, các bộ, ngành, địa phương đã phát hiện 379 vụ việc tham nhũng, trong đó khởi tố điều tra 284 vụ với 622 bị can, với tổng giá trị tài sản là 132,2 tỷ đồng, 48ha đất. Mặc dù vậy chỉ mới thu giữ, phong toả được 46,4 tỷ đồng. Trong số 4 vụ án trọng điểm của năm 2006 còn để lại đến nay, đã giải quyết được 2 vụ, riêng vụ Điện kế điện tử và vụ Nguyễn Đức Chi đang tiếp tục điều tra, bổ sung. Ngoài ra Ban chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng đang tập trung chỉ đạo xử lý 15 vụ án tham nhũng, kinh tế nghiêm trọng, trong đó có những vụ việc đã từng làm chấn động dư luận như vụ Tượng đài chiến thắng Điện Biên Phủ, sai phạm trong Đề án 112, vụ than Quảng Ninh…

Đối với công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại tố cáo, những con số phát hiện sai phạm thông qua các cuộc thanh tra đã nói lên tính phức tạp của tệ nạn tham nhũng. Qua hơn 14.000 cuộc thanh tra, tổng giá trị sai phạm được phát hiện đã lên tới hơn 7.000 tỷ đồng và hơn 8.000 ha đất. Hơn 100.000 đơn khiếu nại, tố cáo đã được gửi đến các cấp, các ngành và đã giải quyết được 83,7%. Phát hiện của người dân đã giúp nhà nước thu hồi được 16,3 tỷ đồng và 14,1ha đất. Trong năm 2008, Kiểm toán Nhà nước đã công bố báo cáo kiểm toán năm 2007, kiến nghị tăng thu ngân sách hơn 2.700 tỷ đồng, giảm chi hơn 1.200 tỷ đồng, và số tiền phải hoàn trả ngân sách là hơn 6.000 tỷ đồng.

Một trong những điểm đáng chú ý là năm nay, các bộ, ngành, địa phương tự rà soát, đánh giá hiệu quả thực hiện phòng, chống tham nhũng trong phạm vi quản lý. Trong bảng tự đánh giá, có 17 bộ, ngành, địa phương đánh giá công tác phòng, chống tham nhũng đạt hiệu quả cao, 40 đơn vị hiệu quả chưa cao và 7 đơn vị chưa có hiệu quả rõ rệt. Cùng với đó, có đến 13 bộ, ngành, địa phương đánh giá tệ nạn tham nhũng còn nghiêm trọng. Từ những kết quả báo cáo trên, nhiều thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội đồng ý với nhận định của Chính phủ là tình hình tham nhũng còn nghiêm trọng và diễn biến phức tạp.

Phát hiện, xử lý chậm và chưa có biện pháp triệt để

Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội-Lê Thị Thu Ba cho rằng: Việc phát hiện tham nhũng là một công tác rất khó khăn, phức tạp do người thực hiện hành vi tham nhũng hầu hết là những người có chức vụ, quyền hạn trong bộ máy nhà nước nên hành vi hết sức tinh vi. Chúng ta chưa có biện pháp hữu hiệu để ngăn chặn hành vi tham nhũng, việc tự phát hiện để đưa ra xử lý còn rất ít. Từ đó cho thấy một trong những nguyên nhân của tình trạng này là công tác tự thanh tra, kiểm tra nội bộ còn hạn chế, mang tính hình thức, một số vụ việc xử lý chậm, chưa triệt để.

Mặc dù số vụ việc tham nhũng được phát hiện trong gần một năm qua có giảm so với cùng kỳ, nhưng con số vẫn còn rất cao. Một vấn đề mà nhiều thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội băn khoăn, là phát hiện tham nhũng đã khó nhưng xử lý nghiêm minh, triệt để và tạo được lòng tin của người dân, còn khó hơn. Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện-Trần Thế Vượng bày tỏ: Trong số 357 bị cáo bị xét xử vì tội tham ô tài sản, có đến 139 bị cáo được cho hưởng án treo, chiếm quá 1/3. Con số đó cho cảm giác là mức án đã tuyên còn nương nhẹ.

Phòng, chống tham nhũng luôn là một trong những thách thức lớn của chúng ta trên bước đường đổi mới, phát triển và hội nhập. Quốc hội đã ban hành Luật Phòng, chống tham nhũng và mới đây được sửa đổi, bổ sung tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XII, tạo cơ sở pháp lý cho công tác này. Nhưng để thực sự có những bước chuyển biến mang tính đột phá, cần nhiều hơn nữa cố gắng của các cấp, ngành và thái độ kiên quyết, nghiêm minh với sai phạm.

Đỗ Mạnh Hưng