Nhà nông cần vốn

Chỉ vào đàn lợn hàng trăm con béo núc, anh nông dân Mai Văn Cường ở xóm 8, xã Xuân Kiên, huyện Xuân Trường (Nam Định) nói với chúng tôi: Nếu có nguồn vốn dồi dào, tôi còn có thể mở rộng trang trại gấp hai, gấp ba lần thế này, nhưng ở nông thôn, vay vốn khó quá.

Không chỉ có anh Cường mà rất nhiều nông dân chúng tôi gặp trong thời gian qua đều có chung nỗi niềm: “Muốn làm ăn lớn nhưng thiếu vốn”. Vậy làm thế nào để khơi thông nguồn vốn đầu tư cho nhà nông?

Vốn cho nông nghiệp, nông dân, nông thôn chưa tương xứng

Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Tính đến tháng 6-2008, dư nợ cho vay đối với hộ nông dân sản xuất của Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn, hệ thống Quỹ Tín dụng nhân dân và vốn của Ngân hàng Chính sách xã hội cho vay hộ nghèo và các đối tượng chính sách khác trên địa bàn nông thôn đạt khoảng 181.500 tỷ đồng, số dư nợ này chỉ chiếm khoảng 17% tổng dư nợ cho vay các thành phần kinh tế của các tổ chức tín dụng Việt Nam. Trong khi đó, theo số liệu của Tổng cục Thống kê, khu vực nông nghiệp, nông thôn Việt Nam chiếm hơn 70% dân số và hơn 72% lực lượng lao động.

Cho nông dân vay vốn phát triển sản xuất ở phòng giao dịch Ngân hàng chính sách xã hội huyện Hòa An (tỉnh Cao Bằng). (ảnh Trần Việt)

Ngay tại Thủ đô Hà Nội, khi chưa thực hiện việc mở rộng địa giới hành chính (trước ngày 1-8-2008), ở khu vực ngoại thành, có khoảng 1,2 triệu dân sinh sống, chiếm 35% tổng số dân toàn thành phố, nhưng khu vực này chỉ chiếm 2,6% tổng dư nợ của các tổ chức tín dụng trên địa bàn.

Khó tiếp cận nguồn vốn vay

Thực tế hiện nay, thị trường tài chính nông thôn Việt Nam không chỉ có nguồn vốn vay của các tổ chức tín dụng mà còn được tiếp nhận nhiều nguồn vốn đầu tư đa dạng như: Vốn ngân sách Nhà nước; vốn tín dụng của một số tổ chức quốc tế tài trợ… Nhưng, nhìn chung, theo phản ánh của các địa phương, vốn đến tay người nông dân không nhiều. Đáng chú ý là việc phân bổ vốn đầu tư còn mất cân đối và chưa hợp lý, thiếu trọng điểm, trọng tâm và còn biểu hiện rõ cơ chế “xin-cho”.

Thời gian gần đây, thực hiện chính sách thắt chặt tiền tệ, nguồn vốn cho nông dân vay càng hạn hẹp. Trong 8 tháng đầu năm nay, do các ngân hàng thương mại tăng lãi suất tiền gửi nên hệ thống quỹ tín dụng nhân dân bị giảm nguồn tiền gửi, các quỹ tín dụng thiếu vốn cho nông dân vay. Các tổ chức tín dụng khác càng ngại cho nông dân vay tiền vì rủi ro tín dụng khá cao. Ngân hàng chính sách xã hội dù có mạng lưới đến tận xã, nhưng nguồn vốn hạn hẹp, không phải nông dân nào cũng được vay vốn.

Gia đình bà Nguyễn Thị Thanh, ông Giàng Seo Cấu ở thôn Bản Phố, xã Bản Phố, huyện Bắc Hà (Lào Cai) nhờ nguồn vốn vay của ngân hàng đã đầu tư xây dựng trang trại, phát triển đàn lợn, trở thành triệu phú ở quê hương. Ảnh: Trần Việt

Theo điều tra của Viện Chính sách và Chiến lược Phát triển Nông nghiệp, Nông thôn (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), mức tích lũy trung bình một người ở nông thôn trong mấy năm gần đây tăng lên rõ rệt nhưng hiện tại vẫn còn ở mức rất thấp để có thể đầu tư hiệu quả và có tích lũy để tái đầu tư hoặc mở rộng sản xuất. Đặc biệt, từ năm 2007 đến nay, tỷ lệ lạm phát cao, mức tích lũy của người dân càng thấp trong khi vốn cần để đầu tư sản xuất ngày càng nhiều. Vốn đầu tư và tài trợ của nước ngoài cho khu vực nông nghiệp, nông dân còn quá nhỏ bé so tỷ trọng đầu tư vào các khu vực khác.

Khơi thông nguồn vốn

Hội nghị lần thứ bảy của Ban chấp hành Trung ương Đảng mới đây đã bàn và ra Nghị quyết về vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn, trong đó có vấn đề giải quyết vốn cho nhà nông. Trong hàng loạt các chủ trương chính sách mà Nghị quyết đã đề cập, nông dân đang mong đợi chính sách đầu tư cho nông nghiệp, nông dân, nông thôn, chính sách về dạy nghề, hỗ trợ việc làm, chính sách quy hoạch, chính sách đất đai, chính sách xây dựng thị trường vốn, thị trường lao động, thị trường bất động sản ở nông thôn lành mạnh và chính sách hỗ trợ có hiệu quả cho nông dân nghèo, gặp khó khăn. Tất cả các chính sách này đều phải gắn liền với vốn và việc khơi thông nguồn vốn cho nhà nông trở thành vấn đề cấp bách hiện nay.

Theo ý kiến của nhiều chuyên gia tài chính tiền tệ, để khơi thông vốn cho nông nghiệp, nông dân, nông thôn, trước hết cần phải giải quyết những bất cập trong lĩnh vực nông nghiệp, để dòng vốn chảy vào đây phát huy được hiệu quả. Với các tổ chức tín dụng đã và đang hoạt động cung ứng vốn trong nông nghiệp, Nhà nước cần tạo điều kiện về cơ chế chính sách ưu đãi về thuế, hạn mức dự trữ bắt buộc… để các tổ chức tín dụng này có điều kiện phục vụ nông dân tốt hơn. Với Ngân hàng chính sách xã hội, cần tăng thêm nguồn vốn để góp phần xóa đói, giảm nghèo trong nông thôn.

Theo ông Lưu Duy Dần, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Làng nghề Việt Nam, Nhà nước cần khuyến khích các doanh nghiệp làng nghề vững mạnh đầu tư vốn cho nuôi trồng nguyên liệu, sản xuất hàng hoá tại các làng nghề. Các doanh nghiệp làng nghề cần tạo ra dòng vốn liên kết giữa những doanh nghiệp đầu tàu với các hộ sản xuất, doanh nghiệp sản xuất trong làng để tạo đà phát triển.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của phiên họp thường kỳ tháng 8 của Chính phủ là cho ý kiến về dự thảo Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Chương trình hành động tập trung vào một số nội dung chính như: Tổ chức quán triệt sâu rộng trong các ngành, các cấp và nhân dân từ Trung ương đến cơ sở để có nhận thức đúng đắn về vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn trong quá trình hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn ở nước ta; phát động trong toàn quốc phong trào thi đua lao động xây dựng nông nghiệp hiện đại, xây dựng nông thôn mới; rà soát điều chỉnh quy hoạch, xây dựng và triển khai các chương trình kinh tế-xã hội, các chương trình mục tiêu quốc gia, các đề án chuyên ngành thuộc lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn…

Hy vọng Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ bảy của Ban chấp hành Trung ương Đảng về nông nghiệp, nông dân, nông thôn sẽ là bước đột phá mới để khơi thông dòng chảy vốn cho nhà nông.

Đỗ Phú Thọ