Mấy năm nay có tình trạng khá phổ biến là nhiều công nhân làm việc ở các doanh nghiệp, khu chế xuất có vốn nước ngoài về quê ăn Tết, sau bỏ việc luôn (nhất là khu vực phía Nam) làm cho các doanh nghiệp lao đao, sản xuất đình đốn. Đầu năm 2006 chỉ riêng TP Hồ Chí Minh và Đồng Nai, có tới 110 nghìn công nhân không trở lại làm việc.

Theo dự báo của Liên đoàn Lao động TP Hồ Chí Minh, sau Tết năm nay tình trạng trên sẽ còn trầm trọng hơn. Điều đó cũng dễ hiểu vì trước đây các doanh nghiệp đầu tư trực tiếp nước ngoài chủ yếu ở phía Nam, đã hút người lao động phía Bắc vào làm, còn nay “sức hút” của phía Bắc cũng không kém. Lương, chế độ đãi ngộ có thể chưa thật cao, nhưng gần nhà, đi lại thuận tiện, nên công nhân người miền Bắc thường chọn thời điểm “năm hết Tết đến” để bỏ việc luôn, tìm nơi làm mới.

Công nhân các khu công nghiệp tan ca (ảnh internet)

Tình trạng trên không chỉ doanh nghiệp, mà ngay công nhân cũng bị thiệt hại. Chắc chắn cả hai đều không muốn sự mất ổn định như thế. Vậy tại sao không khắc phục được? Nguyên nhân chính là do các doanh nghiệp chạy theo cơ chế thị trường, chỉ nghĩ đến lợi ích trước mắt, thiếu những chính sách đãi ngộ; thiếu biện pháp chăm lo đời sống tinh thần người lao động; thậm chí có doanh nghiệp còn lợi dụng những quy định chưa chặt chẽ của luật pháp trốn tránh đóng bảo hiểm, tăng giờ làm, hạ mức lương… làm cho công nhân thiếu gắn bó với doanh nghiệp.

Xã hội phát triển, người công nhân không chỉ lo kiếm sống bản thân mình, mà còn phải lo cho cả bố, mẹ, vợ con họ. Và cũng không chỉ có lương mà còn phải có phương tiện đi lại, khám chữa bệnh, nhà ở, nơi học tập, sinh hoạt văn hóa, tinh thần... Để khắc phục tình trạng “chảy máu lao động”, thì doanh nghiệp phải đổi mới chính sách đào tạo, đãi ngộ, nâng cao phúc lợi lao động để công nhân gắn bó với doanh nghiệp, tránh tình trạng như hiện nay.

Xây dựng doanh nghiệp có môi trường trong lành, cảnh quan đẹp, mọi người sống với nhau đoàn kết, hòa thuận, tương thân tương ái… là phù hợp nếp sống văn hóa của người Việt Nam và cũng là “gốc” để ràng buộc công nhân gắn bó với doanh nghiệp. Vì vậy phải chú trọng xây dựng tổ chức quần chúng như công đoàn, có trách nhiệm bảo vệ quyền và lợi ích người lao động… tránh tình trạng phổ biến ở các doanh nghiệp hiện nay chỉ có quan hệ giữa chủ và thợ; mọi hoạt động của doanh nghiệp chỉ nhằm thu được nhiều lợi nhuận, mà không quan tâm đến đời sống của người lao động. Doanh nghiệp nào cũng có đội ngũ cán bộ giỏi tìm hiểu thị trường, quảng cáo, quảng bá thương hiệu, nhưng lại thiếu, nếu như không muốn nói là không có cán bộ làm công tác hoạt động xã hội, văn hóa, văn nghệ, thể thao

Đúng như chuyên gia tư vấn về đầu tư của Nhật Bản đã đưa ra lời khuyên cho các doanh nghiệp: “Một trong những yếu tố cạnh tranh của Việt Nam là giá nhân công rẻ, luật pháp lại không bắt buộc nhà đầu tư phải lo chỗ ăn, ở cho người lao động… Nhưng có lẽ giờ đây các nhà đầu tư phải nhìn nhận lại vì vấn đề cạnh tranh lao động ở Việt Nam đang diễn ra khá gay gắt, nếu muốn giữ được người lao động thì phải chăm lo cho họ toàn diện hơn…”.

HUY THIÊM