Người Cà Doong là một trong những dân tộc thiểu số ít người nhất ở nước ta hiện nay. Họ thường sống trên lưng chừng những ngọn núi cao dọc tuyến biên giới, đoạn tiếp giáp với nước bạn Lào và Cam-pu-chia. Nhờ sự giúp đỡ của cán bộ, chiến sĩ Công ty 732 (Binh đoàn 15), bà con người Cà Doong đã vượt lên cuộc sống bán sơ khai một bước dài, mạnh dạn trồng lúa nước, cà phê, cao su... để ổn định cuộc sống.
Từ chuyện người Cà Doong xuống núi
Cách trung tâm thị xã Kon Tum khoảng 70km về hướng Tây Bắc, chúng tôi đi qua địa phận xã Xa Loong (Ngọc Hồi) độ 5km thì đến làng Đăk Văng-làng của những người thuộc dân tộc thiểu số Cà Doong lập nên sau khi họ từ bỏ nơi ở cũ trên dãy núi Đồi A1, tiếp giáp với nước bạn Lào và Cam-pu-chia. Hiện nay, làng có 86 hộ, hơn 700 khẩu, người dân chủ yếu trồng lúa nước, cà phê và cao su.
 |
| Làng người Cà Doong ở Kon Tum. |
Cuộc sống của người Cà Doong trước đây hết sức đơn giản. Họ mặc khố làm bằng sợi của vỏ cây Loong Ptô. Chặt, đốt, chọc, tỉa để trồng lúa rẫy, bắp, đậu… là phương thức canh tác chủ yếu. Bao đời nối tiếp, người Cà Doong vẫn không đủ ăn, đủ mặc. Một năm thiếu gạo tới 2-3 tháng. Duy có điều là dù đói khổ thế nào bà con vẫn một lòng theo Đảng và Bác Hồ, kiên quyết không nghe lời xúi giục của kẻ xấu.
Để giúp đồng bào Cà Doong phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống, cán bộ, chiến sĩ Công ty 732 đã vượt qua nhiều sông suối, núi cao để đến từng hộ gia đình vận động bà con xuống núi, lập làng mới và làm quen với ruộng lúa nước, trồng cây cà phê, cao su... Đây là nhiệm vụ không dễ, vì tập quán của người Cà Doong là chỉ ở lưng chừng của những ngọn núi cao. Ngay từ đầu, lãnh đạo Công ty 732 đã chủ động triển khai cho anh em ngày đêm bám trụ với dân làng, vừa tích cực vận động tuyên truyền cho bà con về “kế hoạch lập làng”, ý nghĩa của việc trồng cây lúa nước, cà phê, cao su, vừa giúp đỡ người dân lao động sản xuất, hỗ trợ lương thực thực phẩm, khám bệnh cấp thuốc miễn phí…
Dần dần người già hết bệnh, sống lâu; trẻ em hết cảnh “đít teo, bụng ỏng”, dân làng mặc quần áo bằng vải và con “ma rừng” đã chào thua trước những việc làm thiết thực của các cán bộ, chiến sĩ; lòng người dân Cà Doong vùng biên giới Ngọc Hồi – Kon Tum được củng cố.
Đến việc đi làm công nhân
Để giúp đỡ bà con nhanh chóng khắc phục khó khăn khi bắt đầu cuộc sống mới, lãnh đạo Công ty 732 cùng với chính quyền địa phương tập trung nguồn lực và “cơ giới” san ủi mặt bằng, làm đường giao thông, hỗ trợ bà con xây trường học, trạm y tế, nhà rông, hệ thống nước sạch và kéo điện về làng. Cơ sở hạ tầng “điện, đường, trường, trạm” đã có nhưng cái khó là bà con chưa quen với cuộc sống “công nghiệp”. Công ty lại phải tổ chức những buổi hướng dẫn, giới thiệu theo phương pháp “cầm tay chỉ việc”; từ cách sử dụng các nguồn điện sinh hoạt trong gia đình đến cách khai hoang đất trồng, chăm bón, thu hoạch lúa nước, cà phê, cao su. Đồng thời còn tích cực vận động bà con đi làm công nhân...
 |
| Người Cà Doong dùng nước sạch. |
A Nhum vừa từ rẫy cao su trở về phấn khởi khoe: “Dân làng Đăk Văng nay không còn cái đói, cái khổ như trước đây ở trên núi cao nữa đâu. Mừng lắm! Mình mới được Giám đốc Công ty giao chức tổ trưởng công nhân cao su đội 11. Đến nay đã có 44 người Cà Doong mình vào làm công nhân cho Công ty 732. Mỗi người được nhận khoán từ 3 đến 4ha cao su, thu nhập bình quân cũng hơn 2 triệu đồng/một tháng. Các gia đình đều có xe máy để đi làm, ti-vi để xem. Người Cà Doong mình rất ham học, đã có 8 em vào các trường Đại học, một người tốt nghiệp Đại học Y về làm bác sĩ ở huyện; A Phan – Phó chủ tịch UBND xã bây giờ đã tốt nghiệp Đại học và có bằng kỹ sư nông nghiệp…”.
Chia sẻ niềm vui với người Cà Doong trong cuộc sống mới, Đại tá Võ Văn Nguyên – Giám đốc Công ty 732 cho biết: Công ty đứng chân trên địa bàn 4 xã Xa Loong, Rờ Kơi, Đăk Sú và Đăk Căn, thuộc hai huyện biên giới Ngọc Hồi và Sa Thầy tỉnh Kon Tum. Đến nay, công ty đã thu hút 1.051 công nhân; trồng và khai thác hơn 2.293ha cao su, 86ha lúa nước hai vụ, 443ha cà phê và đàn bò 300 con. Đưa 4.210 hộ, trong đó có 2.060 hộ đồng bào dân tộc thiểu số tại chỗ vào vùng dự án để hỗ trợ phát triển. Đã làm 74km đường liên thôn, xã; 12 cầu bê tông, 120 cống thoát nước; hơn 20 hồ đập phục vụ sản xuất, dân sinh; 8km đường điện cao và hạ thế về các thôn làng. Xây cho bà con địa phương 34 phòng học, 6 nhà trẻ, một trạm y tế và một khu vui chơi cho thanh thiếu niên. Công ty còn là “bà đỡ” trong công tác khuyến nông, khuyến lâm, hỗ trợ kỹ thuật giúp đồng bào thay đổi tư duy kinh tế, định canh định cư, xóa đói giảm nghèo, ổn định cuộc sống. Trong phát triển sản xuất, công ty đặc biệt ưu tiên bà con Cà Doong...
Bài và ảnh: Lê Quang Hồi