Nên mở rộng phạm vi kiểm soát và tăng mức xử phạt?

Bộ Xây dựng vừa tổ chức hội thảo lấy ý kiến góp ý dự thảo lần thứ 7 của Nghị định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động xây dựng, kinh doanh bất động sản, vật liệu xây dựng. Đây là văn bản bổ sung cho Nghị định 126 của Chính phủ. Điểm mới là phạm vi điều chỉnh đã được mở rộng thêm nhiều lĩnh vực, mức xử phạt cũng được nâng lên đáng kể. Có nhiều ý kiến băn khoăn về mức độ hợp lý và tính khả thi của một số điều khoản.

Mức phạt tối đa có thể đến 500 triệu đồng

Hành vi lấn chiếm lòng đường có thể bị phạt đến 20 triệu đồng. Ảnh: Hải Hà

Theo dự thảo Nghị định mới, sẽ không chỉ quản lý hoạt động xây dựng còn mở rộng ra cả hoạt động kinh doanh bất động sản, kinh doanh vật liệu xây dựng, hạ tầng kỹ thuật và phát triển nhà. Đối với từng hoạt động cụ thể, mức xử phạt được điều chỉnh theo hướng nới rộng biên độ, hành vi bị xử phạt mức tối đa là 150 triệu đồng, nếu vi phạm nhiều hành vi có thể bị xử phạt đến 500 triệu đồng. Cụ thể, nhà đầu tư, nhà thầu sẽ bị xử phạt từ 100 đến 150 triệu đồng nếu phát hiện có hành vi dàn xếp, mua bán thầu, đồng thời bị hủy bỏ kết quả đấu thầu; bị phạt từ 80 đến 100 triệu đồng nếu nghiệm thu khống, nghiệm thu vượt khối lượng hoặc bàn giao công trình khi chưa nghiệm thu theo quy định; phạt từ 50 đến 60 triệu đồng nếu tổ chức thi công xây dựng công trình sai quy chuẩn, tiêu chuẩn chất lượng. Ngoài ra, mức phạt từ 60 đến 70 triệu đồng sẽ được áp dụng với cá nhân, tổ chức kinh doanh bất động sản, dịch vụ bất động sản mà không có đăng ký, không đủ điều kiện hoặc không được phép. Nhiều ý kiến đánh giá mức phạt này có khả năng răn đe được những hành vi vi phạm, góp phần hoàn thiện hệ thống luật pháp, giảm bớt sai phạm trong xây dựng, quản lý đô thị.

Bên cạnh đó, theo dự thảo Nghị định, Chánh thanh tra Bộ Xây dựng và Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền xử phạt với mức cao nhất là 500 triệu đồng; chánh thanh tra sở xây dựng và chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện có thẩm quyền ở mức 30 triệu đồng. Việc mở rộng thẩm quyền xử phạt nói trên cũng được cho là một biện pháp nhằm quản lý tốt hơn hoạt động xây dựng, kinh doanh bất động sản và quản lý đô thị.

Cần quan tâm đến yếu tố vùng miền và hậu quả hành vi

Tham gia hội thảo có nhiều thanh tra xây dựng của các sở- những người trực tiếp tiến hành xử phạt các hành vi vi phạm hàng ngày. Một số thanh tra đã bày tỏ băn khoăn: Hiện nay quy định chức năng quản lý nhà nước, thẩm quyền xử phạt vi phạm về xây dựng, kinh doanh bất động sản chưa rõ ràng, còn có sự đùn đẩy giữa các ngành, Nghị định mới liệu có khắc phục được tình trạng đó không. Đề nghị với mức phạt khá cao như nêu trên thì cần phải chia nhỏ hành vi và phân định rõ ràng bởi nếu không sẽ có những hành vi không đến mức như vậy mà vẫn bị áp mức xử cao do khung hình phạt rộng. Yếu tố vùng miền cũng cần phải được tính đến. Đối với những vùng miền núi, đời sống khó khăn, mức xử phạt có khi bằng cả giá trị công trình nên nếu cũng áp dụng chung mức đối với các vùng, miền sẽ có những bất cập trong thực tế. Chánh thanh tra Sở Xây dựng tỉnh Lạng Sơn thì cho rằng hậu quả của hành vi vi phạm cũng phải bàn. Hành vi vi phạm gây ra hậu quả nặng nề cần có mức xử phạt riêng, không nên đánh đồng tất cả.

Đáng chú ý, dự thảo có một điều khoản mà nhiều ý kiến cho rằng mức xử phạt đưa ra quá cao và không có tính khả thi. Đó là quy định phạt tiền từ 15 đến 20 triệu đồng đối với các hành vi lấn chiếm lòng đường, vỉa hè đô thị để kinh doanh; tổ chức trông giữ xe đạp, xe máy, ô tô và các phương tiện cơ giới khác trên hè phố, lòng đường không đúng quy định. Chánh thanh tra Bộ Xây dựng, tiến sĩ Phạm Gia Yên thừa nhận, mức xử phạt như vậy là cao và cần có sự điều chỉnh lại. Tuy nhiên, về hình thức xử phạt để đảm bảo tính khả thi nên áp dụng biện pháp mạnh. Ví dụ với những đối tượng vi phạm, sau 10 ngày không chịu nộp phạt, thì các cơ sở giữ tiền như ngân hàng sẽ trích ra để trả trước và trừ sau; hiện nay hệ thống thẻ tín dụng ATM đã khá phát triển là điều kiện để thực hiện quy định cưỡng chế này...

Dự kiến trong tuần tới, Bộ Xây dựng sẽ cho công bố rộng rãi bản dự thảo trên website của Bộ để tiếp tục tham khảo ý kiến rộng rãi, trước khi đưa trình Chính phủ dự kiến vào tháng 10 năm nay.

MẠNH HƯNG