Theo các nhà tâm lý học sư phạm, “ngày hè của học sinh là khoảng thời gian rất tốt để các em có điều kiện thư giãn, ổn định lại tâm lý, thể lực chuẩn bị bước vào năm học mới”. Song thực tế hiện nay, trong những ngày hè của các em cường độ lao động còn cao hơn rất nhiều so với thời gian đi học chính thức. Nghỉ hè nhưng không được nghỉ ngơi, vui chơi... dẫn đến hiện tượng căng thẳng, mất cân bằng về tâm sinh lý, thậm chí rơi vào trạng thái khủng hoảng tinh thần.

Chỉ còn ít ngày nữa là năm học mới 2008-2009 bắt đầu. Đây là thời điểm lẽ ra các em học sinh phải được vui chơi thoải mái nhất để chuẩn bị bước vào năm học mới. Thế nhưng, các em vẫn đang phải đối mặt với biết bao áp lực từ phía gia đình.

Nghỉ hè, thời gian thích nhất đối với trẻ em (ảnh minh họa)

Cháu Lê Trọng Hải ở Bình Dương, năm nay học lớp 6 nói với chúng tôi trong trạng thái mỏi mệt “cháu chỉ nghỉ được một tuần là phải đi học ngay, bố mẹ cháu bán hàng nên gửi cháu vào trường bán trú, đến hôm nay cháu đã học được gần nửa chương trình môn Toán lớp 7, nhưng cháu thích được đi chơi với cả nhà…”. Trông thấy cháu trong tình trạng mệt mỏi và sức khỏe yếu ớt chúng tôi không khỏi chạnh lòng. Còn cháu Nguyễn Quang Thương học sinh lớp 9 chuẩn bị bước vào lớp 10 kể lại: “Bố mẹ cháu đều làm thợ hồ, từ hôm cháu nghỉ hè đến nay phải theo bố mẹ phụ giúp từ sáng đến tối mới được về”. Thấy bộ dạng thật đáng thương, quần áo toàn vôi vữa, khuôn mặt lấm lem của cháu như muốn chia sẻ, cầu cứu chúng tôi… Cháu Huỳnh Châu Lâm Khởi phải giúp bố mẹ bán hàng rau, củ, quả từ sáng đến tối tại chợ Long Thành, Đồng Nai.

Không ít phụ huynh vẫn còn tư tưởng: ngày hè là thời gian con cái có thể giúp đỡ công việc gia đình, quanh năm bố mẹ vất vả, đây là thời gian con cái phải lao vào công việc. Có phụ huynh lại có suy nghĩ: ngày hè cho con đi học thêm, đến năm học mới các cháu có thể lĩnh hội tốt hơn vì đã được học trước nội dung… Một số không biết hoặc cố tình không biết những ích lợi của kỳ nghỉ hè, vô tình họ đang làm cho con em mình phải căng thẳng.

Khoa học đã chứng minh, sau mỗi chu kỳ thời gian làm việc, con người đều cần một khoảng thời gian nhất định để ổn định lại tinh thần, sức khỏe. Cho dù đó là một ngày, một tuần hay một tháng. Điều đó vừa phù hợp với quy luật sinh học và tâm lý học. Các em học sinh thường được nghỉ hè từ hai đến ba tháng, riêng học sinh cấp 1 nghỉ trọn 3 tháng hè, còn cấp 2 cấp 3 tùy vào điều kiện của từng trường, từng khu vực có thể nghỉ nhiều hay ít. Trong thực tế thì, ngay khi được nghỉ hè bố mẹ đã có kế hoạch trước cho con mình, nào là học thêm môn gì, thầy cô nào, nào là làm giúp gia đình giải quyết công việc gì… Chúng ta có thể quan sát ở các trung tâm dạy thêm, học thêm nơi nào cũng chật cứng. Ngay ở nông thôn, các nhà thầy, cô giáo dạy toán, lý, hóa, văn lúc nào cũng kín, thậm chí có cô giáo dạy một tuần tới 12 buổi cả sáng chiều… Như vậy, trong suốt một năm học, học sinh đã phải hoạt động trí tuệ liên tục, thần kinh luôn ở trạng thái cực trị, có nhiều trường hợp do quá căng thẳng nên rơi vào trạng thái mệt mỏi, lo âu, trầm cảm. Các chuyên gia tâm lý khẳng định, nếu như cho các em học trước chương trình thì đến năm học mới hiệu quả học tập có thể bị giảm sút nhanh chóng, các em sẽ không còn hứng thú với nội dung mới, thậm chí biểu hiện thái độ “coi thường kiến thức”, “chủ quan”, dẫn đến các em bị mắc bệnh lười học tập. Ở Bình Dương có không ít học sinh trong những tháng hè đã học hết chương trình môn Toán và Văn của học kỳ một năm học sau. Đây là nguyên nhân lý giải tại sao đến khi học chính thức các em không chú ý đến học tập, vì tâm lý “thi kiểu gì cũng đạt điểm cao” và dẫn đến những hành vi, thái độ tiêu cực, trong khi đó cha mẹ thì tự cao, tự đại cho rằng con mình đã nắm vững kiến thức…

Để các em có một mùa hè vui vẻ, hãy tạo cho các em một không gian tâm lý thoải mái, tâm trạng phấn khởi để các em có thể vững vàng và sẵn sàng trước năm học mới. Nếu lúc nào cũng xuất hiện trạng thái căng thẳng, lo âu có thể dẫn đến những rối loạn về nhận thức, cảm xúc sợ hãi và có những hành vi tiêu cực. Mong các bậc phụ huynh hãy tạo cho con em mình một mùa hè thật ý nghĩa và hữu ích, vì tương lai của các em.

NGUYỄN VĂN CÔNG (Trường sĩ quan Lục quân 2)