Lúng túng từ chủ trương đến thực hiện

Ngày 10-8-2009, Quyết định số 64/QĐ-UBND (gọi tắt là QĐ 64) của UBND Thành phố Hồ Chí Minh về phê duyệt Quy hoạch kinh doanh nông sản, thực phẩm trên địa bàn thành phố chính thức có hiệu lực. Quyết định này nhằm chấn chỉnh tình trạng kinh doanh nông sản, thực phẩm tại các chợ tự phát, bảo đảm vệ sinh-an toàn thực phẩm (VSATTP) và mỹ quan của thành phố. Tuy nhiên, hơn một tháng trôi qua, xung quanh việc thực hiện  QĐ 64  vẫn còn rất nhiều vấn đề cần bàn...

Theo QĐ 64, những nơi kinh doanh thực phẩm như thế này sẽ bị dẹp bỏ

Chấn chỉnh kinh doanh nông sản, thực phẩm

Theo QĐ 64, những điểm kinh doanh nông sản, thực phẩm tự phát; kinh doanh ở lòng, lề đường; các hộ bán lẻ rải rác tại các chợ, hay kinh doanh trong các hẻm, các khu phố… sẽ không được hoạt động. Các mặt hàng nông sản, thực phẩm chỉ được bán tập trung ở 3 chợ đầu mối là: Thủ Đức, Hóc Môn và Bình Điền. Những mặt hàng khác như: Thịt gia súc, gia cầm tươi; đông lạnh, sơ chế; nội tạng dạng thịt từ gia súc, gia cầm; thủy sản tươi hay đông lạnh, khô, mắm cá, động vật giáp xác (tôm, cua..), động vật thân mềm (mực, bạch tuộc…), các loại thủy sản khác; các loại rau, củ, quả tươi và đông lạnh chỉ được kinh doanh trong phạm vi các chợ, siêu thị, trung tâm thương mại và cửa hiệu văn minh tiện lợi.

Bà Nguyễn Thị Hồng, Phó chủ tịch UBND Thành phố  Hồ Chí Minh cho rằng: “Sở dĩ phải ban hành QĐ 64 là nhằm thực hiện nếp sống văn minh đô thị, bảo vệ môi trường, bảo vệ sức khỏe và nâng cao đời sống của người dân”. Cũng theo bà Hồng, tình trạng buôn bán lấn chiếm vỉa hè, lòng lề đường và hoạt động của các chợ tự phát đã ảnh hưởng lớn đến mỹ quan của thành phố, là một trong những nguyên nhân gây ra tình trạng ùn tắc giao thông, mất VSATTP. Với QĐ 64, lãnh đạo Thành phố Hồ Chí Minh hy vọng chất lượng VSATTP trên địa bàn sẽ được kiểm soát tốt hơn, nhất là đối với các mặt hàng tươi sống và hạn chế được tình trạng ùn tắc giao thông, cải thiện được trật tự, mỹ quan và ô nhiễm môi trường đô thị.

 Khó thực hiện

Đến nay đã hơn một tháng,  kể từ khi QĐ 64 có hiệu lực, tình hình kinh doanh nông sản, thực phẩm ở các quận, huyện hầu như chưa có chuyển biến gì. Đa số lãnh đạo các địa phương cho rằng, ban quản lý các chợ và người dân còn khá xa lạ với QĐ 64. Không những vậy, khi giao cho phòng kinh tế đề xuất các phương án thực hiện, nhưng bộ phận này rất lúng túng không biết dẹp các đối tượng vi phạm như thế nào và ai là người đi dẹp. Những người bán nông sản, thực phẩm ở hè phố, hẻm phố và cả những người bán thực phẩm rong đa số có cuộc sống khó khăn. Nếu không cho buôn bán thì họ chưa biết làm gì để sinh sống. Lãnh đạo quận Tân Bình cho biết, ngoài các chợ: Phạm Văn Hai, Tân Bình, Hoàng Hoa Thám… hầu hết các mặt hàng nông sản, thực phẩm đều được bày bán ở hẻm phố, chợ tạm và được người ngoại tỉnh bán rong trên đường. Hiện nay, quận chưa đủ mặt bằng để đưa người buôn bán lẻ vào chợ. Hơn thế nữa, nếu có sạp trong chợ, họ cũng không đủ tiền để thuê.

Đến địa bàn các quận 4, 5, 6, 8, 12, Phú Nhuận, Bình Thạnh, Gò Vấp, Tân Phú, Bình Tân… chúng tôi thấy việc bán nông sản, thực phẩm trên đường phố, hẻm phố, bán rong vẫn diễn ra bình thường như chưa có QĐ 64. Chị Lê Thị Mai, bán thịt heo trên đường Phạm Thế Hiển nói: “Tôi chẳng biết gì về QĐ 64 cả. Người dân ở đây cũng vậy, họ vẫn mua thịt của tôi như mọi khi”. Tại các chợ tạm ở khu công nghiệp Tân Tạo, Linh Xuân, Linh Trung, Tân Thuận… các mặt hàng nông sản, thực phẩm được bày bán đầy đường và vỉa hè mà chẳng hề bị nhắc nhở, xử phạt. Thực tế, nếu không có các chợ tạm, công nhân không biết mua thực phẩm ở đâu với đồng lương của mình.

Có đúng luật?

Việc dẹp các điểm kinh doanh nông sản, thực phẩm tự phát để bảo đảm VSATTP và mỹ quan của thành phố về lâu dài là một chủ trương đúng của UBND Thành phố Hồ Chí Minh, nhưng thực hiện trong thời điểm hiện nay chưa phù hợp, không đúng luật. Mặt khác, người dân lo lắng liệu nông sản, thực phẩm bán trong các khu chợ văn minh và siêu thị có bảo đảm VSATTP?

Trong văn bản gửi UBND Thành phố Hồ Chí Minh ngày 31-8, Bộ Tư pháp cho rằng QĐ 64 có một số nội dung phải được xem xét lại để bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, bảo vệ quyền và lợi ích của chủ thể kinh doanh. Hiện nay, nước ta chưa có văn bản pháp luật nào có khái niệm “chợ văn minh, tiện lợi” cả. Các quy định trong QĐ 64 chưa rõ ràng và mâu thuẫn, ảnh hưởng đến sự thống nhất của văn bản gây nên những cách hiểu khác nhau. Những điểm buôn bán nông sản, thực phẩm đã được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép, thì vẫn tiếp tục được kinh doanh. Vì thế, quy định như điều 2 của QĐ 64 được hiểu là cấm tất cả các hoạt động kinh doanh.  

Chúng tôi đến nhiều khu dân cư ở hầu hết các quận, huyện xa trung tâm thành phố, người dân cho rằng không có thời gian đến siêu thị để mua đồ ăn mỗi ngày. Mặt khác, đâu phải nhà nào cũng có tủ lạnh để bảo quản thực phẩm. Nhiều hộ dân ở quận 7, Bình Thạnh, Tân Phú, huyện Nhà Bè băn khoăn không biết chợ nào của thành phố là “chợ văn minh, tiện lợi”. Vì vậy, quy hoạch kinh doanh là cần thiết, nhưng phải bám sát thực tế, đúng luật và được người dân ủng hộ mạnh mẽ.

Bài và ảnh: LÊ PHI HÙNG