Vụ sạt lở đất ngày 20-7 tại xã Giào San, huyện Phong Thổ khiến 3 người thiệt mạng đã nâng tổng số người chết do mưa lũ và sạt lở đất trên địa bàn tỉnh Lai Châu từ đầu mùa mưa đến nay lên 10 người. Tỉnh Lai Châu đang khẩn trương thực hiện di dời hơn 500 hộ dân các vùng nguy cơ thiên tai và điều kiện sống khó khăn đến nơi ở mới. Trong số này có khoảng 340 hộ cần được di dời khẩn cấp ra khỏi vùng có nguy cơ sạt lở nghiêm trọng. Công việc ngày càng trở nên cấp bách, 3 lực lượng chính tham gia thực hiện di dân là quân đội, công an và dân quân  đang nỗ lực triển khai thực hiện như một chiến dịch...

Nhìn đâu cũng thấy nguy cơ

Ông Đào Ngọc Hưởng, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Phó trưởng ban thường trực Ban chỉ đạo Phòng, chống lụt bão tỉnh Lai Châu thở dài nói với chúng tôi: Danh sách là có mấy trăm hộ với mấy nghìn khẩu ở các khu vực nguy cơ cao sạt lở cần di dời khẩn cấp như xã Tung Qua Lìn, Huổi Luông, Pa Vệ Sử của huyện Phong Thổ nhưng thật ra nhìn đâu trong tỉnh cũng thấy nguy cơ. Chưa kể tới các huyện Mường Tè, Sìn Hồ, Tân Uyên… và ngay cả thị xã Lai Châu, chỉ sau một cơn mưa lớn vài giờ là nhiều khu vực đã ngập trắng, những ngọn đồi trong thị xã cũng trôi sạt gây thiệt hại liên tục. Cần biết rằng Lai Châu là tỉnh miền núi có địa hình chia cắt rất phức tạp. Diện tích toàn tỉnh là hơn 9.000km2 với 7 huyện, thị xã, gồm 98 xã, phường thì có tới 74 xã đặc biệt khó khăn, 21 xã biên giới, hơn 60% diện tích có độ cao hơn 1.000m, 90% diện tích có độ dốc trên 25 độ. Thêm vào đó, tỉnh lại có khí hậu điển hình của vùng nhiệt đới núi cao, nhiều sông suối lớn nhỏ khiến cho mùa mưa hằng năm lượng nước tích trữ lớn, chảy từ độ dốc cao gây sạt lở ở nhiều nơi.

Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu giúp dân sau vụ lở đất ở huyện Phong Thổ.

Ngay từ đầu mùa mưa, tỉnh Lai Châu đã căn cứ báo cáo tình hình khảo sát các địa bàn nguy cơ, đặc biệt là báo cáo tham mưu của lực lượng Bộ đội Biên phòng và Bộ chỉ huy quân sự tỉnh để xây dựng kế hoạch di dân ra khỏi vùng nguy hiểm. Sơ bộ tới thời điểm này một số huyện có danh sách di dời như Than Uyên 43 hộ, Tam Đường 38 hộ, Phong Thổ 204 hộ, Sìn Hồ 36 hộ, Mường Tè 275 hộ và Tân Uyên 4 hộ. Trong đó, Phong Thổ là trọng điểm di dân khẩn cấp với 204 hộ ở xã Tung Qua Lìn. Mường Tè có 102 hộ ở xã Bum Tở, 43 hộ ở Mường Mô, 35 hộ ở Bum Nưa, 29 hộ ở Nậm Hàng… Cũng theo ông Đào Ngọc Hưởng, lực lượng vũ trang đóng vai trò chủ lực kết hợp với chính quyền huyện, xã, Sở Nông nghiệp và các sở, ngành khác để tuyên truyền, vận động, tháo dỡ, di chuyển nhà cho dân.

Đại tá Sỹ Danh Thắng, Phó tham mưu trưởng Bộ chỉ huy Biên phòng tỉnh  Lai Châu cho biết: Ngay từ đầu mùa mưa, Bộ đội Biên phòng ở địa bàn các xã biên giới đã phát hiện nguy cơ sạt lở nghiêm trọng ở các xã Tung Qua Lìn, Huổi Luông… Từ đó, Bộ chỉ huy Biên phòng đã báo cáo với Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh và đề xuất phương án di chuyển dân tới nơi an toàn. Sau đó tỉnh đã thành lập đoàn kiểm tra cùng với Bộ đội Biên phòng xuống cơ sở thực tế và thấy rằng nếu không di chuyển kịp thời thì hàng trăm hộ gia đình sẽ bị đe dọa trực tiếp tới tính mạng và đời sống. Bộ chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh xác định di dân là nhiệm vụ trọng tâm trong tháng 7 và thành lập tổ chỉ huy đặc biệt để thực hiện nhiệm vụ với hai đồng chí chỉ huy thường trực là Đại tá Sỹ Danh Thắng và Đại tá, Phó chính ủy Đào Quang Mạnh.

Triển khai như một chiến dịch

Ngay trong đợt ra quân đầu tiên giúp di dời dân ở xã Tung Qua Lìn, Bộ chỉ huy quân sự tỉnh đã khẩn trương vào cuộc với sự tham gia của 185 cán bộ, chiến sĩ;  Bộ chỉ huy Biên phòng tỉnh với  140 cán bộ, chiến sĩ; lực lượng công an với  50 cán bộ, chiến sĩ; lực lượng dân quân 140 đồng chí…

Ở xã Tung Qua Lìn  với hơn 200 hộ cần di dời, Bộ chỉ huy quân sự tỉnh được giao giúp 67 hộ, Bộ đội Biên phòng giúp  93 hộ và công an  giúp 40 hộ.

Đại tá Sỹ Danh Thắng cho biết, Bộ chỉ huy Biên phòng tỉnh đã xây dựng một kế hoạch chi tiết, cụ thể đến từng cán bộ, chiến sĩ để thực hiện nhiệm vụ di dân. Bộ đội Biên phòng xác định đây là nhiệm vụ mang tính chất nhân văn, vì vậy đã chủ động chuẩn bị ứng trước mọi vật chất hậu cần sẵn có. Từ ngày 18-6 đến nay, Bộ đội Biên phòng đã huy động 240 lượt cán bộ, chiến sĩ lên tăng cường ở Tung Qua Lìn, mỗi đợt khoảng 15 ngày và có thể kéo dài nếu nhiệm vụ tiếp tục yêu cầu. Cũng theo Đại tá Sỹ Danh Thắng thì Bộ đội Biên phòng đã thành lập một  tổ tuyên truyền gồm 10 đồng chí, trong đó có 8 cán bộ sĩ quan biên phòng người dân tộc Mông để phiên dịch và vận động trực tiếp bà con ở 2 bản Căng Ký và Cò Ký của xã Tung Qua Lìn. Tổ tuyên truyền do hai đồng chí Phó chủ nhiệm chính trị là Thượng tá Vũ Quang Mạo và Thượng tá Phan Hồng Minh trực tiếp chỉ huy biên soạn tài liệu tuyên truyền, hướng dẫn di dân. Ngoài việc xuống cùng ăn, cùng ở với dân, nắm bắt tư tưởng, tinh thần của dân để tuyên truyền vận đồng, Bộ đội Biên phòng còn tổ chức một loa phóng thanh lưu động có công suất lớn thường xuyên phát bằng 2 thứ tiếng là tiếng phổ thông và tiếng Mông để bà con nghe và hiểu.

Thượng tá Vũ Quang Mạo cho chúng tôi biết, thời gian đầu việc vận động dân vô cùng khó khăn, vì bà con đã quen đất ở, đang sống yên trong nhà lại bị vận động dời đi ở nhà tạm. Một số kẻ xấu lợi dụng tình hình đã tuyên truyền rằng bộ đội và chính quyền đuổi dân đi để chiếm đất… Khoảng 10 ngày đầu của đợt 1 chỉ vận động được 3 gia đình tự nguyện di dời do nhà ở nơi quá nguy hiểm. Một số bà con còn nói, dù có “bị buộc cổ kéo đi” cũng không đi. Sau một thời gian kiên trì vận động, nắm bắt tư tưởng, cùng với sự phối hợp đồng bộ của chính quyền và các ngành đã giải quyết được những vấn đề vướng mắc cho dân và hỗ trợ dân hiệu quả nên bà con đã dần nghe theo. Để bà con yên tâm, Bộ đội Biên phòng đã huy động thường trực 4 xe tải lớn, một xe cứu thương, một xe u-oát để vận chuyển đồ đạc và cung ứng thuốc men cho nhân dân. Thậm chí, bộ phận hậu cần còn chủ động ứng trước kinh phí chuẩn bị, từ tấm lợp, cây gỗ, thùng nước đến cái đinh, cuộn dây thép buộc nhà để cung cấp cho bà con khi cần.

Đồng chí Nguyễn Văn Sơn, Bí thư Đảng ủy xã Tung Qua Lìn khẳng định, việc di dân không hề đơn giản. Nhờ sự đồng lòng giúp đỡ của các ban, ngành cùng chính quyền địa phương, đặc biệt là lực lượng vũ trang với đông đảo cán bộ, chiến sĩ quân đội, công việc đã đạt hiệu quả tốt. Hiện nay đã có 31 hộ dân được di dời hoàn chỉnh, trong đó Bộ đội Biên phòng và Bộ đội địa phương giúp di dời được 26 hộ và đã có hàng chục hộ khác đăng ký di dời nhà. Thời gian tới, nhờ sự  tích cực của lực lượng vũ trang, công tác di dân ra khỏi vùng nguy cơ sạt lở sẽ được thực hiện tốt hơn, khẩn trương hơn để bảo đảm cho một mùa mưa với thiệt hại tối thiểu ở Lai Châu.

Bài và ảnh: HOÀNG TRƯỜNG GIANG