Khởi động từ tạo việc làm

QĐND - Ngày 29-6-2010, Quốc hội đã thông qua Luật Người khuyết tật (NKT) và có hiệu lực thi hành từ ngày 1-1-2011. Bên cạnh những quy định về quyền và nghĩa vụ đối với NKT… điều mà 5,4 triệu NKT Việt Nam quan tâm chính là những chính sách về dạy nghề và tìm việc làm...

Hơn 3,5 triệu người khuyết tật sẽ có việc làm?

Theo Luật Người khuyết tật, Nhà nước sẽ tạo điều kiện để NKT phục hồi chức năng lao động, tư vấn việc làm, tạo việc làm và làm việc phù hợp với sức khỏe, cũng như đặc điểm của NKT. Các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân không được từ chối tuyển dụng NKT có đủ tiêu chuẩn tuyển dụng vào làm việc, hoặc đặt ra các tiêu chuẩn tuyển dụng trái quy định của pháp luật, nhằm hạn chế cơ hội làm việc của NKT. Cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp sử dụng lao động là NKT tùy theo điều kiện cụ thể bố trí sắp xếp công việc, bảo đảm điều kiện và môi trường làm việc phù hợp. Cơ sở sản xuất, kinh doanh dành riêng cho lao động là NKT được hỗ trợ cải tạo điều kiện, môi trường làm việc phù hợp; được miễn thuế; được vay vốn với lãi suất ưu đãi theo dự án phát triển sản xuất, kinh doanh; được ưu tiên cho thuê đất, mặt bằng, mặt nước và miễn, giảm tiền thuê đất, mặt bằng, mặt nước phục vụ sản xuất, kinh doanh theo quy định của pháp luật. Nhà nước khuyến khích các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp nhận NKT vào làm việc. Cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp sử dụng từ 2% đến dưới 51% lao động là NKT làm việc thì được hưởng các ưu đãi về thuế, vốn vay với lãi suất ưu đãi theo dự án phát triển sản xuất kinh doanh và được hỗ trợ phí kèm nghề, dạy nghề tại chỗ đối với số lao động là NKT…

Trao đổi với chúng tôi, ông Trần Hữu Trung, Cục trưởng Cục Bảo trợ xã hội, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội cho biết: Nếu các doanh nghiệp đều tuân thủ thực hiện theo các quy định tại Luật NKT thì sẽ có khoảng 3,5 triệu lao động là NKT có việc làm.

Người khuyết tật đang được đào tạo nghề tại Trung tâm Vì ngày mai (Hà Nội).

Cũng theo ông Trung, hiện nay Việt Nam có hơn 70% NKT sống cùng gia đình tại nông thôn. Họ không có việc làm ổn định, cuộc sống rất khó khăn, đại bộ phận làm nghề thủ công truyền thống như đan lát, mây tre, bện thừng, làm chổi, dệt đay... Ngoài ra, có một số ít làm nghề trong gia đình như trồng rau, chăn nuôi gia súc, gia cầm... Ở nhiều nơi, NKT còn làm việc theo tổ, nhóm trong các hợp tác xã cùng một địa phương. Theo thống kê, hiện trên toàn quốc có hơn 500 cơ sở sản xuất, kinh doanh và dịch vụ của NKT với khoảng hơn 25.000 người đang làm việc. Con số này còn quá ít so với nhu cầu làm việc của NKT tại Việt Nam hiện nay.

Vẫn còn không ít trở ngại

Mới đây, trong cuộc Hội thảo “Báo chí với công tác truyền thông và nâng cao nhận thức về người khuyết tật”, ông Nguyễn Trọng Đàm, Thứ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội trao đổi với các phóng viên rằng: Việc dạy nghề và tạo việc làm cho NKT có 4 cái khó. Trước hết, định kiến của xã hội và nhận thức của cộng đồng đối với NKT vẫn còn nhiều vấn đề đáng bàn, nhất là quan niệm cho rằng: NKT là người tàn phế. Mặt khác, do các thành viên trong mỗi gia đình dành quá nhiều tình thương, dẫn đến NKT thường có tâm lý thiếu tự tin khi tham gia các hoạt động xã hội, trong đó có cả vấn đề học nghề. Khó khăn thứ hai, là các yếu tố cần thiết của xã hội dành cho NKT còn bất cập như phương tiện giao thông; các khu vui chơi, sinh hoạt cộng đồng... Khó khăn thứ ba, là các trung tâm dạy nghề cho người khuyết tật còn thiếu định hướng nghề nghiệp và tư vấn lựa chọn nội dung, chương trình đào tạo phù hợp; đồng thời, chưa có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực đào tạo nghề cho NKT. Khó khăn cuối cùng thuộc về đối tượng dạy nghề. Bởi đa số  NKT đều có sự hạn chế nhất định là thiếu tự tin trong cuộc sống, khả năng diễn đạt không rõ ràng, chính xác, cộng với những trở ngại trong việc đi lại…

Tại cuộc hội thảo trên, anh Lê Minh Hiền, Giám đốc Trung tâm Vì ngày mai (Hà Nội) tâm sự với chúng tôi: “Dạy nghề cho người bình thường đã khó, dạy nghề cho NKT còn khó khăn gấp nhiều lần. Hiện nay, khó khăn nhất là việc lựa chọn ngành nghề đào tạo phù hợp cho NKT. Những ngành đòi hỏi kỹ thuật cao, có nhiều cơ hội xin được việc làm thì rất ít NKT có khả năng theo học. Đối với những ngành thủ công đơn giản đã có nhiều người học thì cơ hội có được việc làm đối với NKT là rất thấp do tính cạnh tranh cao. Bên cạnh đó, những đơn vị đã tham gia đào tạo nghề cho NKT chưa có đội ngũ giáo viên giảng dạy chuyên biệt; chưa có nghiệp vụ đào tạo cho nhóm đối tượng yếu thế. Chính vì vậy, các doanh nghiệp tuyển lao động chưa tin tưởng vào công tác đào tạo nghề cho NKT ở các cơ sở đó. Do vậy, NKT rất khó khăn trong tìm việc làm.

Theo khảo sát mới đây của Cục Bảo trợ xã hội, đa số NKT thường sống ở các vùng nông thôn, phụ thuộc vào gia đình hoặc ở trong các trung tâm bảo trợ xã hội, trình độ học vấn chưa cao. Vì vậy, việc đào tạo để họ có  nghề nghiệp ổn định, tự nuôi sống bản thân gặp rất nhiều khó khăn. Thêm vào đó, thời gian đào tạo nghề cho NKT thường kéo dài hơn người bình thường từ 2 đến 3 lần, nên cũng có khá nhiều doanh nghiệp còn ngại nhận NKT vào đào tạo và bố trí việc làm, đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến NKT hạn chế trong làm việc và tiếp xúc xã hội.

Bài và ảnh: Châu Giang