QĐND - Sau hơn một năm thực hiện Quyết định số 121/2009/QĐ-TTg ngày 9-10-2009 của Thủ tướng Chính phủ về chính sách hỗ trợ bộ đội xuất ngũ học nghề (Quyết định 121), các cơ sở dạy nghề, đặc biệt là các cơ sở trong quân đội đã tổ chức dạy nghề theo chính sách cho hàng vạn đối tượng, thiết thực góp phần thực hiện tốt chính sách hậu phương quân đội. Tuy nhiên, qua tìm hiểu chúng tôi thấy còn khá nhiều vướng mắc cần sớm được tháo gỡ để chính sách này thực sự đi vào cuộc sống.

Tích cực, chủ động vì quyền lợi của bộ đội

Có lẽ một trong những ngày vui nhất của Hoàng Minh Tuyên, sinh năm 1990, trú tại Tây Lương, Tiền Hải (Thái Bình), chiến sĩ xuất ngũ từ Đoàn nghi lễ Quân đội, là được vào học nghề tại Trường Trung cấp nghề số 18 (Tổng cục Hậu cần). Anh tâm sự: “Điều kiện kinh tế gia đình rất khó khăn, vì vậy tôi dự định khi ra quân sẽ đi làm công việc "phổ thông” để giúp gia đình, nhưng thật may, khi xuất ngũ (tháng 7-2010), tôi được cấp thẻ học nghề và được vào học nghề tại Trường Trung cấp nghề số 18. Đây là cơ hội tốt để tôi có được việc làm ổn định…”.

Hàng vạn thanh niên là bộ đội xuất ngũ đã và đang được hưởng quyền lợi và niềm vui từ chính sách hỗ trợ học nghề theo Quyết định 121. Khảo sát thực tế tại các cơ sở dạy nghề trong quân đội chúng tôi thấy, lãnh đạo, chỉ huy các trường đều xác định việc dạy nghề cho bộ đội xuất ngũ là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, vì vậy luôn quan tâm tạo điều kiện tốt nhất về mọi mặt để đạt kết quả cao. Trung tá Phan Anh Tuấn, Trưởng phòng Đào tạo, Trường Trung cấp nghề số 11 (Bộ tư lệnh Bộ đội Biên phòng) cho biết:

- Ngay sau khi cấp trên có văn bản hướng dẫn thực hiện chính sách hỗ trợ bộ đội xuất ngũ học nghề, nhà trường đã thành lập ban chỉ đạo, phân công nhiệm vụ cụ thể cho các phòng, ban chức năng; cán bộ nhà trường đến tận đơn vị cơ sở tư vấn hướng nghiệp cho bộ đội, đồng thời xây dựng dự toán chi phí đào tạo cho từng nghề để làm cơ sở thanh toán, quyết toán… Nhờ sự tích cực, chủ động trong thực hiện, hơn một năm qua đã có hơn 400 thanh niên là bộ đội xuất ngũ được học nghề theo thẻ học nghề tại trường.

Bộ đội xuất ngũ học nghề hàn tại tại Trường dạy nghề số 13, Bộ Quốc phòng. Ảnh: Quang Thái.

Sự tích cực, chủ động trong tổ chức thực hiện Quyết định 121 của các cơ quan chức năng Bộ Quốc phòng, của các cơ sở dạy nghề trong quân đội với phương châm “tất cả vì quyền lợi của bộ đội” đã giúp hàng nghìn bộ đội xuất ngũ được hưởng kịp thời chính sách này. Theo Đại tá Vũ Kiên, Hiệu trưởng Trường Trung cấp nghề số 18: Nếu không có Hướng dẫn số 1978/HD-TM của Bộ Tổng tham mưu về việc tổ chức đào tạo nghề cho bộ đội xuất ngũ theo Quyết định 121; nếu Cục Tài chính (Bộ Quốc phòng) không kịp thời có hướng dẫn về việc thanh toán, quyết toán thẻ học nghề trên cơ sở chi phí thực tế… thì rất có thể nhiều thanh niên là bộ đội xuất ngũ đợt 1-2010 (đợt đầu tiên được hưởng chính sách hỗ trợ học nghề) đã bị “lỡ” cơ hội được học nghề “miễn phí”…

"Nút thắt" trong thanh toán, quyết toán

Lãnh đạo, chỉ huy của hầu hết các cơ sở dạy nghề đang tổ chức dạy nghề cho bộ đội xuất ngũ theo Quyết định 121 mà chúng tôi có dịp tiếp xúc đều cho rằng, vướng mắc lớn nhất trong thực hiện chính sách hỗ trợ bộ đội xuất ngũ học nghề mà các trường đang gặp phải là ở khâu thanh toán, quyết toán thẻ học nghề. Tính đến hết tháng 10-2010, tổng số bộ đội xuất ngũ trong diện được hưởng chính sách hỗ trợ học nghề đã và đang theo học tại Trường Trung cấp nghề số 18 là gần 760 học viên, với số tiền được hỗ trợ là hơn 6 tỷ đồng. Thế nhưng, nhà trường mới chỉ được cấp ứng 1,5 tỷ đồng, do vậy công tác bảo đảm cho việc dạy và học gặp nhiều khó khăn…

Trường hợp Công ty Cổ phần thương mại đầu tư Minh Thành (có trụ sở ở Hà Nội) còn khó khăn hơn. Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Anh Dũng, Phó giám đốc công ty cho biết:

- Thực hiện chính sách hỗ trợ bộ đội xuất ngũ học nghề, chúng tôi đã chủ động vay vốn ngân hàng mở 2 lớp đào tạo nghề hàn công nghệ trình độ sơ cấp cho hơn 170 học viên là bộ đội xuất ngũ tại Trường Cao đẳng Bách nghệ Tây Hà (Hà Nội). Học viên đã hoàn thành khóa học và nhận chứng chỉ tốt nghiệp từ tháng 10-2010, nhưng đến thời điểm này (tháng 11-2010), nhà trường vẫn chưa được thanh toán, quyết toán thẻ học nghề theo quy định.

Nhiều ý kiến cho rằng, việc chậm thanh toán, quyết toán thẻ học nghề không những khiến các trường gặp khó khăn về mặt tài chính, ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo, mà phần nào còn làm giảm “nhiệt tình” của không ít cơ sở dạy nghề (nhất là với các cơ sở ngoài quân đội) khi tham gia dạy nghề cho bộ đội xuất ngũ.

Tìm hiểu chúng tôi được biết, một trong những nguyên nhân chính khiến việc thanh toán, quyết toán thẻ học nghề bị “tắc” là do hiện nay mức chi phí đào tạo cho từng nghề, ở từng cấp trình độ chưa được các cơ quan chức năng xây dựng, ban hành, nên chưa đủ cơ sở để thanh toán. Để tạm thời tháo gỡ vướng mắc này, Cục Tài chính (Bộ Quốc phòng) đã hướng dẫn các cơ sở dạy nghề tự xây dựng định mức chi phí đào tạo dựa trên chi phí thực tế trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt làm cơ sở thanh toán, quyết toán thẻ học nghề…

Bình đẳng, tự nguyện trong tuyển sinh đào tạo nghề

Một bất cập khác trong thực hiện Quyết định 121 là tình trạng “bất bình đẳng” trong tuyển sinh. Nhiều trường dạy nghề mặc dù quy mô, năng lực đào tạo đáp ứng yêu cầu, nhưng rất khó tuyển bộ đội xuất ngũ có thẻ học nghề vào học. Ông Trần Quốc Hùng, Phó hiệu trưởng Trường Cao đẳng nghề Việt-Đức (Vĩnh Phúc) cho biết: “Là một trường dạy nghề trọng điểm của tỉnh với uy tín, thương hiệu đã được khẳng định, hằng năm, số lượng bộ đội xuất ngũ trên địa bàn cũng khá lớn, nhưng từ khi có Quyết định 121, chưa một quân nhân xuất ngũ nào vào học tại trường”. Không chỉ với các trường ngoài mà ngay cả một số cơ sở dạy nghề trong quân đội cũng gặp khó khăn tương tự do bộ đội thuộc đầu mối đơn vị nào, thì khi xuất ngũ thường được cấp trên “định hướng” vào học nghề tại các trường nghề thuộc đơn vị đó. Chính vì thế xảy ra tình trạng có trường không đủ năng lực để tiếp nhận hết, trường thì không tuyển đủ học viên.

Việc tư vấn, định hướng cho bộ đội xuất ngũ là cần thiết, song nhiều ý kiến cho rằng, không nên “ép” bộ đội đi học theo “địa chỉ”, mà hãy để uy tín, thương hiệu của mỗi trường thu hút học viên và tùy theo sự tiện lợi sau khi xuất ngũ, hãy để các đối tượng chọn trường, chọn nghề phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của mình…

Thiết nghĩ, để chính sách hỗ trợ bộ đội xuất ngũ học nghề thực sự đi vào cuộc sống, mang lại hiệu quả tích cực thì những bất cập trên cần sớm được giải quyết; cần sự vào cuộc đồng bộ, tích cực của các cơ quan chức năng.

Nguyễn Trung Kiên