QĐND Online - Chiều 22-8, tại TP Yên Bái (Yên Bái), Ban chỉ đạo Tây Bắc, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, Đảng uỷ khối doanh nghiệp Trung ương, UBND tỉnh Yên Bái đã phối hợp tổ chức Hội nghị Doanh nghiệp hỗ trợ các huyện nghèo thực hiện Nghị quyết 30a/2008/NQ-CP của Chính phủ. Những báo cáo, ý kiến tích cực đã đem lại niềm vui, sự tin tưởng cho dư luận về công tác xoá nghèo của nước ta… 

Nghị quyết thiết thực

Nghị quyết 30a/2008/NQ-CP ngày 27-12-2008 của Chính phủ về Chương trình hỗ trợ giảm nghèo nhanh và bền vững đối với 61 huyện nghèo (Nghị quyết 30a) nay là 62 huyện (thêm huyện Tân Uyên, Lai Châu mới tách) ngay khi có hiệu lực đã nhanh chóng được đón nhận và thực hiện. Các Bộ, ngành trung ương, các cấp chính quyền địa phương, các Tập đoàn kinh tế, Tổng công ty nhà nước đã tích cực, chủ động triển khai các hoạt động theo nhiệm vụ được phân công. Những hoạt động này được xã hội đánh giá cao.

Phó thủ tướng Trương Vĩnh Trọng phát biểu tại hội nghị.

Đồng chí Trương Vĩnh Trọng, Uỷ viên Bộ Chính trị, Phó thủ tướng Chính phủ, Trưởng ban chỉ đạo Tây Bắc khẳng định: Nghị quyết ra đời được một thời gian rất ngắn, nhưng việc triển khai đã tạo được phong trào rộng khắp ở các khu vực, vùng miền trên cả nước. Các địa phương, các tập đoàn kinh tế quyết liệt bắt tay vào rà soát các hộ nghèo, lập kế hoạch xoá nghèo, phát triển kinh tế, xã hội cụ thể cho mỗi địa phương, tạo nên khí thế sội nổi xoá nghèo trên cả nước.

Đối với địa phương, như lời của Phó chủ tịch huyện Bảo Lâm (Cao Bằng): Nghị quyết 30a là cơ hội thoát nghèo với địa phương. Tuy trước đây có những chương trình, việc làm thiết thực giúp địa phương thoát nghèo, nhưng chưa có chương trình, đề án nào lớn, cụ thể và thấy được tương lai thoát nghèo như 30a.

Đến nay, các huyện đã hoàn thành việc xây dựng Đề án giảm nghèo trên địa bàn và được Bộ Kế hoạch và Đầu tư có ý kiến thẩm tra. Đến ngày 14-8, 42 huyện (thuộc 15 tỉnh) đã được Chủ tịch UNND tỉnh phê duyệt đề án.

Chính phủ đã chỉ đạo ứng trước cho mỗi huyện 25 tỷ đồng để thực hiện những việc cần làm ngay, như: hỗ trợ nhà ở, hỗ trợ tiền giao khoán, khoanh nuôi bảo vệ rừng…

41 Tập đoàn kinh tế, Tổng công ty nhận giúp đỡ 60 huyện nghèo. Trong đó tiêu biểu là Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam giúp 6 huyện; Tổng công ty Công nghiệp xi măng Việt Nam, Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam mỗi đơn vị giúp 4 huyện…

Theo thống kê bước đầu, đến ngày hôm nay (22-8), tổng số tiền các doanh nghiệp cam kết giúp đỡ các huyện nghèo là hơn 1.300 tỷ đồng. Nguồn lực này được hỗ trợ tập trung vào các lĩnh vực như: xây dựng nhà ở, trường học, hỗ trợ học bổng cho học sinh, sinh viên cử tuyển, đào tạo nghề, đầu tư cơ sở y tế… trong đó phần lớn tập trung hỗ trợ xoá nhà dột nát trong năm 2009. Mức hỗ trợ thấp nhất là 3 triệu đồng, cao nhất là 41 triệu đồng/căn nhà. Các doanh nghiệp đã cam kết hỗ trợ xoá 43.531 nhà dột nát với tổng kinh phí là 344,72 tỷ đồng (chiếm 25% tổng kinh phí hỗ trợ).

Ngoài ra, các doanh nghiệp còn lựa chọn các hình thức hỗ trợ phù hợp với từng địa phương cụ thể.Nhiều doanh nghiệp cùng địa phương đã bắt tay vào công tác giảm nghèo. Những hỗ trợ đã bắt đầu có những tác dụng thiết thực.

Ngay trong ngày hôm nay, tại Hội nghị, 2 huyện nghèo chưa được đơn vị nào nhận giúp đỡ đã được Tập đoàn Than khoáng sản Việt Nam và Tổng công ty Hàng Hải Việt Nam đứng ra nhận giúp.

Những thực tế cần tháo gỡ 

Tuy nhận được chỉ đạo tích cực của các bộ, ban, ngành nhưng công tác thực hiện Nghị quyết 30a vẫn còn tồn tại những thực tế cần tháo gỡ. Đến nay, vẫn còn 20 huyện thuộc 5 tỉnh chưa được phê duyệt đề án, chậm so với chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Toàn cảnh hội nghị.

Mặt khác, trong 41 đơn vị cam kết hỗ trợ thì hiện tại còn 15 đơn vị chưa có những hành động hỗ trợ cụ thể. Những cam kết giảm nghèo cho địa phương đã được thông báo, nhưng đến nay chưa được thực hiện khiến nhiều địa phương lại tiếp tục mong chờ.

Không ít địa phương hoàn cảnh khó khăn, nhưng việc hỗ trợ lại ít, chưa đáp ứng được nhu cầu. Như huyện Mường Lát (Thanh Hoá) tỷ lệ hộ nghèo cao, số lượng nhà dột nát nhiều nhưng chỉ được hỗ trợ xoá hơn 30 nhà dột nát. Hơn nữa, đến nay, Mường Lát vẫn chưa chính thức nhận được sự hỗ trợ từ phía doanh nghiệp nhận giúp.

Không chỉ vậy, chính những doanh nghiệp nhận giúp đỡ cũng gặp khó khăn. Điển hình là có sự cào bằng hộ nghèo ở địa phương, nên khi doanh nghiệp xuống triển khai hỗ trợ đã không thể quyết định ngay được việc hỗ trợ đối tượng nào trước. Hiện chưa có quy định giao tiền cho đơn vị cụ thể để triển khai và cũng chưa có hướng dẫn quyết toán cụ thể cho các địa phương.

Ngay với Ngân hàng Thương mại cổ phần Công thương Việt Nam-một đơn vị được đánh giá là thực hiện tốt Nghị quyết 30a cũng cho rằng: cần có hướng dẫn rõ ràng về nguồn tiền của doanh nghiệp đem đi hỗ trợ để thuận lợi cho việc bố trí và quyết toán của doanh nghiệp, đồng thời tạo điều kiện cho doanh nghiệp hỗ trợ được nhiều hơn cho các địa phương trong công tác xoá nghèo.

Đây là những thực tế được các doanh nghiệp và các địa phương tham gia Nghị quyết 30a đặc biệt quan tâm và mong sớm có những hành động cụ  thể để tháo gỡ nhằm đẩy nhanh công tác xoá nghèo.

Ban chỉ đạo Tây Bắc cũng như các Bộ, ngành trung ương trong Hội nghị Doanh nghiệp hỗ trợ các huyện nghèo thực hiện Nghị quyết 30a/2008/NQ-CP của Chính phủ đều thừa nhận những thực tế này và quyết tâm tháo gỡ. Với quyết tâm này, chắc chắn những vướng mắc trong triển khai Nghị quyết 30a sẽ sớm được giải quyết, việc xoá nghèo tại 62 huyện nghèo trên cả nước được đẩy nhanh. Tuy nhiên, việc xoá nghèo bền vững không chỉ phụ thuộc hoàn toàn vào việc hỗ trợ trợ giúp kinh tế từ các doanh nghiệp. Vì nếu chỉ thụ động tiếp nhận hỗ trợ rồi thiếu tích cực sản xuất, tiếp tục chờ đợi giúp đỡ thì việc tái nghèo là rất dễ xảy ra. Điều này được Phó thủ tướng Trương Vĩnh Trọng nhấn mạnh: Để Tây Bắc xoá nghèo, phát triển thì không chỉ chờ vào sự trợ giúp từ các nguồn lực bên ngoài. Bản thân Tây Bắc, các ban ngành, lãnh đạo địa phương cần có những hành động thiết thực kết hợp các nguồn nội lực của mình cổ vũ động viên người dân cũng như các đơn vị trên địa bàn tích cực sản xuất xây dựng kinh tế vững chắc cho chính bản thân và địa phương mình.

Bài và ảnh: Đinh Xuân Dũng