Trước tình hình giá cả thị trường tăng cao, ảnh hưởng của đợt rét đậm, rét hại kéo dài đầu năm nay, dịch bệnh bùng phát mạnh... đời sống người dân gặp không ít khó khăn thách thức, thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội cùng các bộ, ban ngành khác nỗ lực thực hiện nhiều biện pháp bảo đảm an sinh xã hội. Đồng chí Lê Bạch Hồng, Thứ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã trả lời phỏng vấn của phóng viên báo Quân đội nhân dân về vấn đề này.

Sẽ ưu tiên giúp đỡ 58 huyện nghèo nhất

- Thưa đồng chí, Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội đã triển khai những biện pháp gì nhằm hỗ trợ người lao động vượt qua khó khăn, ổn định cuộc sống và sản xuất, thưa đồng chí?

- Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, toàn ngành đang tập trung triển khai một số nhiệm vụ cấp bách sau:

Tập trung chỉ đạo và tổ chức thực hiện có hiệu quả chương trình mục tiêu quốc gia về việc làm, các chương trình giảm nghèo, bảo đảm cho được chỉ tiêu tạo việc làm thông qua phát triển mạnh dạy nghề gắn với tự tạo việc làm mới, thu hút lao động, phát triển sản xuất. Phối hợp với ngân hàng chính sách xã hội, thực hiện tốt việc giải ngân cho vay học nghề, xuất khẩu lao động… đúng đối tượng, đúng chính sách và kịp thời. Mở rộng các hoạt động thông tin, giao dịch việc làm để gắn kết cung – cầu trên thị trường lao động trong nước, xuất khẩu lao động.

Thứ trưởng Lê Bạch Hồng

Đối với các dự án thu hút nhiều lao động được tăng mức vốn vay từ Quỹ quốc gia việc làm, hỗ trợ kinh phí dạy nghề để doanh nghiệp tiếp nhận thêm lao động, giảm thất nghiệp, thiếu việc làm. Động viên khuyến khích các doanh nghiệp chia sẻ khó khăn cùng nhà nước, quan tâm chăm lo đến đời sống của người lao động, nhất là người lao động di cư đến các khu công nghiệp tập trung. Các tỉnh, thành phố tiếp nhận lao động ngoại tỉnh có chính sách hỗ trợ về nhà ở, sinh hoạt văn hóa, chữa bệnh cho người lao động.

Tổ chức thực hiện đầy đủ, kịp thời việc chi trả trợ cấp ưu đãi đối với người có công với cách mạng, đối tượng xã hội. Tiếp tục đẩy mạnh các phong trào đền ơn đáp nghĩa, từ thiện nhân đạo, huy động thêm các nguồn lực xã hội để góp phần bảo đảm ổn định và từng bước nâng cao mức sống các gia đình chính sách, người nghèo.

Tăng cường kiểm tra nắm tình hình đời sống của nhân dân, nhất là người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng cao, vùng sâu, các địa phương bị thiên tai, dịch bệnh nặng, những người có thu nhập thấp, kinh tế quá khó khăn do tác động của chỉ số giá cả tăng mạnh, tạo điều kiện cho họ ổn định đời sống và sản xuất. Hỗ trợ, cứu trợ kịp thời, không để bất kỳ người dân, hộ gia đình nào bị đói, trẻ em bỏ học, có chính sách mà không được hưởng. Chuẩn bị các điều kiện để hướng dẫn thực hiện đúng lộ trình cải cách chính sách tiền lương, bảo hiểm xã hội và trợ cấp ưu đãi người có công.... phù hợp với tình hình thực tế, cải thiện đời sống của một bộ phận nhân dân...

- Đối tượng nào sẽ được tập trung ưu tiên hỗ trợ trước trong giai đoạn hiện nay, thưa đồng chí?

- Trước mắt, chúng tôi tập trung nguồn lực ưu tiên cho hộ nghèo, hộ đồng bào dân tộc thiểu số sống ở nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa; người làm công ăn lương; nhóm hộ thu nhập thấp ở thành thị. Trong đó, đặc biệt ưu tiên đối với hộ chính sách người có công, đối tượng xã hội khó khăn nhất, bao gồm người tàn tật, trẻ em mồ côi, người cao tuổi, phụ nữ khó khăn, hộ gia đình bị thiệt hại nặng do thiên tai, hỏa hoạn... Các tỉnh, thành phố nào có điều kiện về ngân sách thì sớm xem xét quyết định để nâng mức trợ cấp xã hội cao hơn mức quy định tối thiểu, mở rộng đối tượng trên địa bàn, tăng mức hỗ trợ cho học sinh dân tộc nội trú, đối tượng xã hội nuôi dưỡng tập trung.

Với mục tiêu giảm nghèo, sẽ huy động và tập trung nguồn lực ưu tiên đầu tư phát triển kinh tế xã hội một cách toàn diện cho 58 huyện nghèo nhất (tỷ lệ nghèo hơn 50%) theo cơ chế đặc thù riêng. Xem xét cho phép giãn nợ, khoanh nợ đối với các hộ vay vốn Quỹ giảm nghèo, tạo việc làm cho những người dân bị thiệt hại do rét đậm, dịch bệnh và tiếp tục được vay vốn để phục hồi sản xuất, chăn nuôi.

Tiếp tục điều chỉnh chính sách tiền lương, phát triển hệ thống bảo hiểm

- Theo đồng chí, trong thời gian tới, chúng ta cần phải có những giải pháp chiến lược nào để thực hiện tốt hơn nữa các chính sách bảo đảm an sinh xã hội?

- Để ổn định và từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống của những người hưởng chính sách tiền lương, nhất là những người thu nhập thấp và người nghèo, người thuộc hộ cận nghèo... cần nghiên cứu, đánh giá tác động của chỉ số giá tiêu dùng đến đời sống của người hưởng chính sách tiền lương, đối tượng chính sách và nhóm người có thu nhập thấp để điều chỉnh tiền lương tối thiểu, lương hưu, mức chuẩn trợ cấp ưu đãi người có công, mức chuẩn trợ cấp xã hội với mức tăng phù hợp, bảo đảm bù đắp được trượt giá. Nghiên cứu thực hiện chính sách trợ cấp xã hội đột xuất cho nhóm người này, cải thiện về mức sống cho nhóm thu nhập thấp. Nghiên cứu cải cách cơ bản chính sách tiền lương cho giai đoạn 10 năm tới phù hợp với kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Tiền lương phải trên cơ sở năng suất, hiệu quả kinh doanh phù hợp với thị trường.

Các hộ nông dân chịu thiệt hại nặng nề trong đợt rét đậm, rét hại vừa qua sẽ được xem xét hỗ trợ, vay vốn phục hồi sản xuất, chăn nuôi (Ảnh chụp tại huyện Đồng Văn-Hà Giang). Ảnh: Thu Hiền

Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển dạy nghề gắn với thị trường lao động và nhu cầu sản xuất, nhằm mục tiêu tăng năng suất lao động và hiệu quả sản xuất, qua đó, nâng cao thu nhập của người lao động. Phấn đấu giải quyết việc làm mới cho 1,6 - 1,7 triệu lao động thông qua các chương trình mục tiêu quốc gia về việc làm, các chương trình giảm nghèo tạo việc làm cho người lao động, chương trình xuất khẩu lao động, tập trung ưu tiên vốn đầu tư cho những trường dạy nghề mà xã hội đang cần nhiều loại lao động đó...

- Những chính sách thực thi vừa qua đã mở rộng đối tượng hưởng chính sách an sinh xã hội. Vậy trong thời gian tới, công việc này còn tiếp tục nữa hay không?

- Sẽ tiếp tục mở rộng đối tượng của hệ thống chính sách an sinh xã hội nhất là phát triển hệ thống bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, tiến tới bảo hiểm y tế toàn dân. Mở rộng quy mô bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm xã hội tự nguyện. Nghiên cứu và xây dựng hình thành bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; nghiên cứu xây dựng chính sách bảo hiểm chăm sóc tuổi già. Bảo hiểm xã hội phải tuân thủ nguyên tắc mức hưởng trên cơ sở mức đóng và thời gian tham gia bảo hiểm xã hội. Phát triển các bảo hiểm trong sản xuất, nhất là bảo hiểm cây trồng, vật nuôi, phương tiện sản xuất để hỗ trợ các cơ sở sản xuất, người lao động khi gặp rủi ro.

Điều chỉnh, bổ sung và hoàn thiện chính sách bảo trợ xã hội, trợ giúp các đối tượng yếu thế. Xây dựng quỹ dự phòng thiên tai tại địa phương, đặc biệt là tại xã, phường để chủ động ứng phó và cứu trợ kịp thời khi xảy ra thiên tai, dịch bệnh.

- Được biết, Bộ đang triển khai một số chính sách mới về bảo hiểm xã hội, trong đó có bảo hiểm cho người thất nghiệp. Xin đồng chí cho biết, sắp tới, những người thất nghiệp sẽ được hưởng những chính sách nào?

- Theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội (được Quốc hội thông qua năm 2006) thì bảo hiểm thất nghiệp sẽ chính thức được thực hiện kể từ ngày 1-1-2009. Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc từ đủ 12 tháng đến 36 tháng hoặc không xác định thời hạn và người sử dụng lao động có sử dụng từ 10 lao động trở lên là đối tượng áp dụng của chính sách này. Họ sẽ được hưởng trợ cấp thất nghiệp với mức trợ cấp hằng tháng bằng 60% mức bình quân tiền lương, tiền công tháng đóng bảo hiểm thất nghiệp của 6 tháng liền kề trước khi thất nghiệp và thời gian hưởng tính theo thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp (nhưng không quá 12 tháng); hỗ trợ chi phí học nghề ngắn hạn (không quá 6 tháng); hỗ trợ tìm việc làm với thời gian tư vấn, giới thiệu việc làm miễn phí trùng với thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp; bảo hiểm y tế.

Những người thất nghiệp đủ điều kiện hưởng trợ cấp bảo hiểm thất nghiệp là những người đã đóng bảo hiểm thất nghiệp đủ 12 tháng trở lên trong thời gian 24 tháng trước khi thất nghiệp và đã đăng ký thất nghiệp, chưa tìm được việc làm sau 15 ngày kể từ ngày đăng ký thất nghiệp. Việc chi trả các chế độ bảo hiểm này do Quỹ bảo hiểm thất nghiệp thực hiện.

- Xin cảm ơn đồng chí.

HÀ THANH MINH (thực hiện)