Giảm giá xăng, dầu kiểu "nhỏ giọt"

Ngày 17-10, hai đơn vị kinh doanh xăng, dầu hàng đầu là Tổng công ty Xăng Dầu Việt Nam (Petrolimex) và Công ty Xăng dầu Quân đội đã quyết định giảm 500 đồng/lít xăng và dầu hỏa, 300 đồng/lít dầu đi-ê-zen. Đây được cho là động thái nhằm giải tỏa sức ép của dư luận trước việc giá dầu thô trên thị trường thế giới liên tục giảm mà giá xăng, dầu trong nước vẫn bất động. Tuy nhiên, mức giảm thấp như vậy đã hợp lý chưa?

Giảm giá theo mức 500 đồng/lít và 300 đồng/lít

Ngày 16-10, giá dầu thô ngọt nhẹ giao tháng 11 tại sàn giao dịch Niu Y-oóc (Mỹ) đã giảm xuống còn 71,64USD/thùng. Tại sàn Luân Đôn (Anh) thậm chí giá dầu chỉ còn 67,95USD/thùng. Đây là mức giá thấp nhất kể từ 14 tháng qua.

Vì vậy, sau nhiều sức ép từ dư luận, từ 8 giờ sáng 17-10, Tổng công ty Xăng Dầu Việt Nam (Petrolimex) đã quyết định giảm 500 đồng/lít xăng áp dụng chung cho xăng A92, A95 và dầu hỏa. Dầu đi-ê-zen giảm 300 đồng/lít. Như vậy, xăng A92 còn 16.000 đồng/lít, xăng A95 còn 16.500 đồng/lít, dầu hỏa còn 16.500 đồng/lít, dầu đi-ê-zen 0,05 S còn 15.200 đồng/lít, dầu đi-ê-zen 0,25 S còn 15.150 đồng/lít. Công ty Xăng dầu Quân đội cũng quyết định hạ giá tương tự sau đó một giờ đồng hồ. Ông Vương Thái Dũng, Phó tổng giám đốc Petrolimex cho biết, đợt điều chỉnh này thực hiện đối với tất cả các mặt hàng xăng, dầu, trừ ma-dút.

Giá xăng, dầu giảm ở mức "nhỏ giọt" chưa làm hài lòng người tiêu dùng.

Trước đó, trả lời phỏng vấn báo chí bên lề Quốc hội, Bộ trưởng Tài chính Vũ Văn Ninh cho rằng trong tình hình dầu thô trên thế giới liên tục giảm, Bộ Tài chính sẽ xem xét tăng thuế và cho phép doanh nghiệp giảm ngay giá xăng. Theo ông, mức giảm sẽ tính tới yếu tố bình quân giá cho giai đoạn doanh nghiệp nhập về bảo đảm dự trữ lưu thông (30 ngày), chứ không chỉ căn cứ vào giá nhập khẩu hiện tại.

Chưa thể giảm giá đúng mức do mua theo kỳ hạn và tồn kho?

Chúng tôi đã làm một cuộc phỏng vấn ngắn với một số khách hàng đi mua xăng. Hầu hết họ đều cho rằng, doanh nghiệp kinh doanh xăng, dầu phải giảm giá bán là điều tất nhiên. Tuy nhiên, mức giảm 500 đồng/lít xăng, dầu hỏa và 300 đồng/lít dầu đi-ê-zen vẫn chưa làm người tiêu dùng hài lòng. Theo họ, giá dầu thô trên thế giới đã giảm mạnh, dao động quanh ngưỡng 70USD/thùng. Vậy tại sao, xăng, dầu trong nước vẫn giảm nhỏ giọt?

Trao đổi với phóng viên Báo Quân đội nhân dân, ông Vương Thái Dũng, Phó tổng giám đốc Petrolimex cho rằng trong kinh doanh xăng, dầu, theo thông lệ, các doanh nghiệp mua theo kỳ hạn. Nghĩa là các doanh nghiệp không mua các lô hàng ngày hôm nay để bán cho ngày mai. Vì thế mới xuất hiện khái niệm “giá dầu giao trong tháng 10, giao trong tháng 11…” tức là thời điểm giao hàng sau thời điểm mua từ 1 đến 2 tháng và có thể lâu hơn.

Số xăng, dầu Petrolimex kinh doanh trong thời điểm này là số xăng, dầu được ký hợp đồng, mua từ cách đây từ 20 đến 25 ngày, theo mức giá của thời điểm đó. Điều này cũng là để thực hiện theo Quy định của Nhà nước về dự trữ trong kinh doanh xăng, dầu.

Như vậy, mức giá dầu thô trên thị trường thế giới được lấy làm mốc để tính giá bán xăng, dầu trong nước hiện nay là giá trung bình của quãng thời gian 20-25 ngày. Đó là 93,79USD/thùng. Đây được cho là mốc để Petrolimex đưa ra giá xăng 16.500 đồng/lít. Nếu giá ổn định thì khoảng một tháng sau, người dân sẽ được hưởng mức giá thấp của thời điểm hiện tại. Nhưng nếu một tháng nữa, giá sẽ lại tăng mạnh lên mức gần 150USD/thùng như thời gian trước thì sao? Liệu người dân có được hưởng mức giá theo mốc giá dầu thô thế giới hiện nay là khoảng 70USD/thùng không? Trước câu hỏi này, ông Vương Thái Dũng cho rằng, ông “không dám hứa”!

Bởi theo ông, tuy giá đang xuống thấp như vậy nhưng Petrolimex không thể nhập khẩu ồ ạt được bởi còn lượng hàng tồn lớn. Nguyên nhân là thời gian trước, theo chỉ đạo của Chính phủ, các doanh nghiệp kinh doanh xăng, dầu đều phải tăng lượng nhập khẩu, bất chấp mức giá cao, để bảo đảm không bị đứt nguồn cung ứng hàng. Khó khăn thứ hai là năng lực kho chứa có hạn, mua nhiều cũng không biết để vào đâu. Khó khăn thứ ba là chưa thể chắc chắn trong thời gian tới giá sẽ tăng, hay giảm. Nhỡ doanh nghiệp nhập vào lượng lớn, sau đó giá lại giảm mạnh hơn thì sao? “Doanh nghiệp phải bán được hàng thì mới tái tạo được vốn để mua tiếp”. - Ông giải thích.

Theo ông Dũng, với tốc độ như hiện nay thì có lẽ phải một tháng nữa, Petrolimex mới xử lý hết lượng hàng tồn. Cũng vì các doanh nghiệp đều còn lượng hàng tồn lớn mà trong tháng 9 lượng xăng, dầu nhập khẩu về Việt Nam giảm 30% so với những tháng trước.

Về thông tin cho rằng, Petrolimex đang lãi 3.000 đồng/lít xăng (ở thời điểm giá xăng tại Xin-ga-po là 86USD/thùng), ông Dũng cho rằng tính toán đó đúng về lý thuyết, nếu như doanh nghiệp nhập ngay hàng về với mức giá đó và bán ngay. Tuy nhiên, do Petrolimex mua hàng theo kỳ hạn nên xăng đang bán hiện nay đã mua từ cách đây gần một tháng, với giá dầu thô lúc đó là 120USD/thùng nên hiện chỉ lãi khoảng 1.200-1.300 đồng/lít.

Hơn nữa, do thời gian trước phải giữ giá bán trong lúc dầu thô trên thế giới tăng cao, Petrolimex lỗ hơn 1.600 tỷ đồng tiền xăng. Trước tình hình ấy, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Tài chính cho tạm ứng tiền để doanh nghiệp bù vào khoản lỗ xăng nhằm có vốn tiếp tục kinh doanh. Nhưng thực tế, vì nhiều nguyên nhân, doanh nghiệp vẫn chưa nhận được một đồng nào từ khoản tạm ứng này. Tuy nhiên, theo quyết định nêu trên của Bộ Tài chính, từ tháng 10 doanh nghiệp phải hoàn lại khoản tạm ứng này dựa vào doanh số bán hàng với mức 1.000 đồng/lít xăng. Vì thế, dù chưa nhận được tạm ứng, Petrolimex vẫn phải chấp hành, khoanh riêng một khoản để trả lại Nhà nước. Vậy nên, mức lãi chắc chắn được hưởng của Petrolimex chỉ còn khoảng 200-300 đồng/lít xăng.

Tăng giá phải xin phép, giảm không cần phải xin phép-Nên chăng?

Rõ ràng, người tiêu dùng chưa hài lòng khi vẫn có cảm giác doanh nghiệp luôn tìm mọi cách để trì hoãn việc giảm giá và giảm giá theo kiểu “nhỏ giọt”. Xăng, dầu là mặt hàng chiến lược, có ảnh hưởng quan trọng hàng đầu tới chỉ số giá cả, việc chống lạm phát. Sẽ thật vô lý nếu doanh nghiệp kinh doanh xăng, dầu được hưởng lợi lớn trong lúc cả xã hội phải gồng mình “gánh” giá xăng, dầu.

Về mặt cơ chế, nhiều ý kiến cho rằng khi doanh nghiệp muốn tăng giá thì phải xin phép liên bộ Tài chính-Công Thương, nhưng khi doanh nghiệp muốn giảm giá thì nên chăng bỏ khâu xin phép này? Bởi để hoàn thành thủ tục xin phép này ít nhất phải mất 3 ngày, trong khi việc kịp thời giảm giá bán xăng, dầu có lợi cho toàn xã hội.

Trước thông tin Bộ Tài chính sẽ đồng loạt tăngthuế nhập khẩu xăng và dầu, nguyên Bộ trưởng Bộ Thương mại Trương Đình Tuyển cho rằng để chống lạm phát, tránh gánh nặng cho người dân thì chưa nên tăng ngay thuế nhập khẩu xăng, dầu vào thời điểm này.

Có thể nói trong suốt nhiều năm qua, Nhà nước đã bù lỗ hàng chục nghìn tỷ đồng cho xăng, dầu. Khi mà xăng dầu bắt đầu có lợi nhuận thì nếu Nhà nước có điều chỉnh thuế để bù đắp lại một phần ngân sách cũng là điều dễ hiểu. Nhưng việc tăng điều chỉnh thuế này rốt cục sẽ ảnh hưởng tới người tiêu dùng bởi doanh nghiệp sẽ phải tăng giá bán. Vì thế, thuế nên ở mức hợp lý để hài hòa lợi ích của Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Bài và ảnh: HỒ QUANG PHƯƠNG