Giải tỏa bất cập trong thực thi thuế tiêu thụ đặc biệt

Quốc hội đang thảo luận về dự án Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi) để kịp thời điều chỉnh những vấn đề phát sinh cho phù hợp với tình hình mới, thực hiện cam kết quốc tế và góp phần bảo đảm cân bằng đời sống kinh tế-xã hội...

Ít đối tượng nhưng rắc rối về thuế suất

Thời gian qua, việc đánh thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) đối với một số hàng hóa, dịch vụ như thuốc lá, rượu, bia, ô tô, chơi gôn, karaoke, casino… đã góp phần tích cực trong việc hình thành xu thế tiêu dùng lành mạnh, khuyến khích sản xuất, tiêu dùng các mặt hàng phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh kinh tế nước ta trong từng giai đoạn. Với mặt hàng xe ô tô, đánh thuế không chỉ nhằm điều tiết thu nhập đối với những người có thu nhập cao mà còn góp phần hạn chế phương tiện cá nhân trong điều kiện cơ sở hạ tầng giao thông còn yếu kém. Loại thuế này còn là nguồn thu ổn định của ngân sách nhà nước với tỷ trọng ngày càng cao.

Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp, An Giang, Ninh Bình và Bến Tre thảo luận dự án Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi). Ảnh: Trí Dũng-TTXVN

Đó là chưa kể, trong 8 đối tượng chịu thuế có tới hơn 10 mức thuế suất từ 10% trở lên. Ngoài việc các loại hàng hóa, dịch vụ khác nhau có mức thuế suất khác nhau thì có những trường hợp cùng một loại hàng hóa nhưng lại chia theo các tiêu chí khác nhau để áp dụng các mức thuế suất rất chênh lệch (ô tô, rượu, bia). Biểu thuế vì vậy càng thêm phức tạp, dẫn đến việc xác định mức thuế suất để áp dụng chính xác rất khó khăn và dễ bị vận dụng tùy tiện. Giá tính thuế hiện áp dụng thiếu thống nhất, không đúng theo qui định của Luật Thuế TTĐB, dẫn đến không đảm bảo chặt chẽ và công bằng. Ví dụ ở mặt hàng bia, đối với bia các loại giá tính thuế là giá bán sản phẩm có tính cả chi phí bao bì; nhưng đối với bia lon sản xuất trong nước lại được trừ chi phí bao bì, vỏ hộp ra khỏi giá bán để làm căn cứ tính thuế. Song thực tế thì các cơ sở sản xuất áp dụng chính sách đổi vỏ chai, từ đó giá tính thuế thực chất đối với bia chai không bao gồm giá trị vỏ. Chính sách miễn giảm thuế nhằm bảo hộ sản xuất, kinh doanh trong nước cũng không còn phù hợp trong bối cảnh hội nhập kinh tế vì sẽ vi phạm nguyên tắc đãi ngộ quốc gia…

Nên mở rộng đối tượng chịu thuế

Những vấn đề đặt ra ở trên đã đòi hỏi cấp thiết phải có sự nghiên cứu, chỉnh sửa chính sách thuế TTĐB. Theo các chuyên gia kinh tế thì nên mở rộng đối tượng chịu thuế đối với các loại hàng hóa, dịch vụ như: các thiết bị điện, điện tử gia dụng cao cấp; điện thoại di động và dịch vụ kinh doanh nó; vật dụng cao cấp làm bằng pha lê, thảm len; mỹ phẩm cao cấp, hoạt động xổ số kiến thiết, máy bay, du thuyền cá nhân… không phân biệt đó là hàng hóa sản xuất trong nước hay hàng hóa nhập khẩu. Việc mở rộng này sẽ góp phần điều tiết thu nhập, định hướng tiêu dùng và đặc biệt là mở rộng nguồn thu ngân sách. Mặt khác, nên đưa mặt hàng ô tô từ 16 đến 24 chỗ ngồi ra khỏi danh mục đối tượng chịu thuế vì đây là loại phương tiện lưu thông nhiều chỗ ngồi phù hợp trong điều kiện giao thông nước ta hiện nay.

Thuế suất khi điều chỉnh cần đặt trong mối quan hệ với các sắc thuế khác. Cụ thể, trong điều kiện thuế nhập khẩu tiếp tục được điều chỉnh giảm theo cam kết quốc tế, áp dụng thuế giá trị gia tăng đối với hàng hóa, dịch vụ thuộc diện chịu thuế, theo đó cần điều chỉnh thuế suất thuế xuống mức hợp lý nhằm không làm ảnh hưởng đến kết quả sản xuất, kinh doanh. Nên giảm các mức thuế suất để đảm bảo tính đơn giản, khả thi chứ không nên chia nhỏ như hiện nay. Đặc biệt, cần xóa bỏ mức thuế suất phân biệt giữa thuốc lá có nguyên liệu nhập khẩu với thuốc lá có nguyên liệu trong nước là chủ yếu, giữa ô tô nhập khẩu với ô tô sản xuất trong nước. Vấn đề giá tính thuế cần nghiên cứu đánh giá thực tế và học hỏi kinh nghiệm các nước để có phương thức hợp lý, bảo đảm rõ ràng, minh bạch, phù hợp với thông lệ quốc tế…

HẠNH NGUYÊN