Nhu cầu vay vốn để học nghề, lập nghiệp, thoát nghèo và làm giàu của thanh niên nông thôn là rất lớn. Nắm bắt nhu cầu này, từ năm 2003, Ngân hàng Chính sách Xã hội và Trung ương Đoàn đã ký chương trình liên tịch về việc tổ chức ủy thác cho vay vốn đối với hộ nghèo, nhưng đến nay, rất nhiều thanh niên nghèo ở nông thôn vẫn chưa tiếp cận được nguồn vốn này do tổ chức Đoàn ở cơ sở không xúc tiến chương trình.

Giúp thanh niên vay, tổ chức Đoàn có “5 được”

Nhìn lại sau 5 năm ký kết chương trình liên tịch, Trung ương Đoàn đã đánh giá: Thông qua việc thực hiện ủy thác cho vay hộ nghèo và các đối tượng chính sách khác, các tổ chức Đoàn ở cơ sở có “5 cái được”, đó là: Người nghèo (nhất là thanh niên nghèo) được vay vốn ưu đãi để sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm và xóa đói, giảm nghèo; tổ chức Đoàn có thêm kinh phí để tổ chức phong trào thanh niên do nhận được tiền phí ủy thác; phong trào sản xuất, kinh doanh giỏi trong tuổi trẻ được tiếp thêm nguồn lực; vai trò, ảnh hưởng của Đoàn trong thanh niên và trong khu dân cư được nâng lên; đội ngũ cán bộ Đoàn có thêm kiến thức và kinh nghiệm quản lý kinh tế-tài chính.

Nhờ nguồn vốn vay thông qua tổ chức Đoàn, nhiều thanh niên nông thôn đã xóa được đói, giảm được nghèo.

Với “5 được” như vậy, nhưng với nhiều lý do, nhiều cơ sở Đoàn vẫn còn lúng túng, chưa tiếp cận hoặc chưa biết cách đứng ra nhận ủy thác cho vay, hướng dẫn người vay sử dụng vốn vay có hiệu quả. Kết quả là thanh niên nghèo ở nông thôn là người chịu thiệt khi đồng vốn chưa đến với họ. Anh Hà Văn Chung, Giám đốc Trung tâm hỗ trợ phát triển thanh niên nông thôn (Trung ương Đoàn) cho biết:

- Tính đến ngày 31-12-2008, tổng số vốn Ngân hàng Chính sách Xã hội cho vay thông qua tổ chức Đoàn đạt hơn 3.400 tỉ đồng. Một số Tỉnh đoàn nhận ủy thác có số vốn cho vay cao là Lào Cai (184 tỉ đồng), Thanh Hóa (216 tỉ đồng), Nghệ An (144 tỉ đồng), Hòa Bình (132 tỉ đồng), Thành phố Hồ Chí Minh (157 tỉ đồng)...

Theo chương trình liên tịch đã ký, mức cho vay cao nhất hiện nay đối với hộ nghèo là 30 triệu đồng; trung bình 15-20 triệu đồng/hộ. Thực hiện chương trình này, tổ chức Đoàn đã mang lại cho thanh niên nghèo ở vùng nông thôn, miền núi cơ hội thoát nghèo thật sự. Anh Mai Thái Nam-28 tuổi, ở xã Nam Yang (huyện Đắc Đoa, Gia Lai) cho biết: Năm 2005, từ nguồn vốn 7 triệu đồng vay ưu đãi thông qua tổ chức Đoàn, gia đình tôi đã nhanh chóng vươn lên thoát nghèo. Có vốn, tôi mua bò, được một năm bán 3 con bò thịt, thu 12 triệu đồng, lấy tiền đầu tư nuôi cá nước ngọt…

Trách nhiệm trước hết thuộc về đội ngũ cán bộ Đoàn

Cùng thực hiện chương trình ủy thác cho vay đối với hộ nghèo và các đối tượng chính sách, ngoài Trung ương Đoàn, Ngân hàng Chính sách Xã hội còn ký kết với Trung ương Hội Phụ nữ, Trung ương Hội Nông dân, Trung ương Hội Cựu chiến binh. Năm 2008, trong khi số dư cho vay ủy thác qua tổ chức Đoàn mới đạt 3.400 tỉ đồng thì số dư ủy thác qua tổ chức Hội Phụ nữ các cấp đã lên đến 8.000 tỉ đồng, với các cấp Hội Cựu chiến binh là trên 4.000 tỉ đồng, Hội Nông dân là 9.000 tỉ đồng. Ngân hàng Chính sách Xã hội cho biết: Mục tiêu của Ngân hàng là các tổ chức Đoàn sẽ thực hiện ủy thác cho vay năm 2009 đạt khoảng 5.000 tỉ đồng. Nguồn vốn “thoáng” như vậy, tại sao nhiều thanh niên nông thôn vẫn chưa tìm đến với Đoàn để vay vốn, tạo việc làm và xóa đói, giảm nghèo?

Thực tế cho thấy, hiện còn hơn 30 tỉnh, thành có số vốn cho vay còn dưới 30 tỷ đồng/tỉnh, nhiều xã không có Tổ tiết kiệm vay vốn do Đoàn quản lý. Một số tỉnh dư nợ quá thấp như: Nam Định 7,7 tỉ đồng, Hà Nam (8,9 tỉ đồng), Khánh Hòa (gần 5,2 tỉ đồng), Đồng Nai (hơn 2,9 tỉ đồng), Tiền Giang (hơn 4,3 tỉ đồng),Vĩnh Long (3,2 tỉ đồng)... Anh Hà Văn Chung cho biết: Một số nơi tổ chức Đoàn còn lúng túng, chưa xác định rõ chức năng, nhiệm vụ trong nhận ủy thác cho vay của Ngân hàng, chưa làm tốt công tác kiểm tra sử dụng vốn vay của đoàn viên, đôn đốc trả nợ, đặc biệt là thu hồi nợ quá hạn. Bên cạnh đó, không ít cán bộ Đoàn ở cơ sở còn mang nặng tư tưởng “ngại quản lý tiền”. Có người nghĩ mình là cán bộ đoàn thể, “ôm tiền” vào thì chỉ “mang nợ”. Cũng có nơi, nguyên nhân là do chỉ đạo của tổ chức Đoàn cấp tỉnh, cấp huyện về vấn đề này còn hạn chế.

Mục tiêu của Trung ương Đoàn đến năm 2012, toàn bộ thanh niên nghèo khu vực nông thôn, miền núi, nếu có nhu cầu phải được tiếp cận vốn vay thông qua nguồn vốn ủy thác này. Cụ thể là phải nâng tổng số vốn vay thông qua nguồn này lên 8.000 tỉ đồng. Muốn vậy, đội ngũ cán bộ Đoàn mà cụ thể là ở các tỉnh đoàn, huyện đoàn phải đề cao trách nhiệm, nắm bắt được nhu cầu vay vốn của thanh niên, thành lập các tổ cho vay ủy thác đến từng thôn, bản. Bên cạnh đó, tổ chức Đoàn các cấp cũng cần mở thêm nhiều lớp tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ về công tác cho vay ủy thác để đội ngũ cán bộ Đoàn ở cơ sở mạnh dạn, tự tin hơn nữa trong tham gia hoạt động thiết thực, nhiều ý nghĩa này.

Bài và ảnh: HỒNG HẢI-CTV