Dân vui và nỗi lo quá tải

Luật Cư trú có hiệu lực từ ngày 1-7. Dự kiến trong toàn quốc có khoảng 2,2 triệu người đủ điều kiện đăng ký hộ khẩu thường trú. Phóng viên báo Quân đội nhân dân đã có mặt tại một số địa điểm ghi nhận không khí ngày đầu Luật Cư trú vào cuộc sống.

Sau bao năm chờ đợi

Thành phố Hồ Chí Minh có khoảng 180.000 hộ với hơn 800.000 khẩu đăng ký tạm trú, tìm kế sinh nhai, góp phần giải quyết tình trạng khan hiếm lao động, nhưng cũng tạo sức ép lớn đối với thành phố về việc giải quyết công ăn, việc làm cùng các vấn đề về nhà ở, y tế, giáo dục… Việc đăng ký hộ khẩu thường trú (HKTT) đối với các hộ nhập cư theo quy định trước đây hết sức khó khăn. Không hộ khẩu đồng nghĩa với việc các quyền lợi của họ cùng con em họ phải chịu nhiều thiệt thòi. Nay thực hiện Luật Cư trú, họ là những người vui mừng nhất.

Anh Phạm Văn Giang, nhà ở tổ dân phố 19, phường Tân Chánh Hiệp, quận 12, phấn khởi cho chúng tôi biết: Anh và gia đình đã vào Thành phố Hồ Chí Minh sinh sống hơn 10 năm nay, hai vợ chồng đều có công ăn việc làm ổn định, nhưng bao lần lên phường, lên quận xin đăng ký HKTT, đều bị từ chối với lý do nhà anh chưa có chủ quyền. Nay giấy tờ nhà của anh đã có, việc đăng ký HKTT chắc sẽ thuận lợi hơn.

Nhận hồ sơ đăng ký nhập hộ khẩu tại phòng PC 13.Công an TP. Hồ Chí Minh (ảnh Vnn)

Cùng khu phố với anh có hơn 30 gia đình trong tình cảnh tương tự. Bà Bùi Thị Sen cùng chồng và hai con đến Thành phố Hồ Chí Minh làm ăn hơn 6 năm nay. Gia đình bà đều chấp hành các quy định về đăng ký tạm trú, tạm vắng. Theo quy định thì gia đình bà phải có nhà ở hợp lệ mới được đăng ký HKTT, nhưng hiện tại nhà bà chưa có chủ quyền, nhiều lần lên phường làm thủ tục đều bị trả hồ sơ. Nay theo Luật Cư trú, gia đình bà sẽ được đăng ký HKTT. “Nhà nước mở rộng các điều kiện đăng ký HKTT cho người nhập cư, chúng tôi phấn khởi lắm. Bao năm nay chúng tôi chịu nhiều thiệt thòi vì không có hộ khẩu thành phố…”-bà cho biết.

Các quận: Tân Bình, Tân Phú, Bình Tân, Bình Chánh, Gò Vấp, Thủ Đức… có đông người nhập cư vào thành phố. Trao đổi với người dân nơi đây, chúng tôi ghi nhận họ đều có chung một niềm vui khi được biết Luật Cư trú với những quy định thông thoáng hơn, họ sẽ đỡ khổ nhiều khi đăng ký HKTT bởi không bị “vướng” vào những quy định “ngặt nghèo” như trước đây. Tại công an một số quận huyện, có lẽ do là ngày chủ nhật nên số người đến đăng ký HKTT chưa đông. Tại Phòng Quản lý hành chính về trật tự xã hội (PC13) Công an thành phố, ngay cổng ra vào là tấm biển thông báo: “Thực hiện Luật Cư trú, việc đăng ký HKTT sẽ được công an các quận tiếp nhận hồ sơ”. Thượng tá Lê Văn Đoàn, Phó trưởng phòng PC13 Công an thành phố cho biết:

- Thành phố sẽ có khoảng 180.000 hộ với hơn 800.000 nhân khẩu đủ điều kiện đăng ký HKTT. Với biên chế như hiện nay thì chắc chắn tình trạng quá tải sẽ xảy ra ở các quận, huyện có đông người nhập cư như Tân Bình, Tân Phú, Bình Tân, Bình Chánh, Gò Vấp, Thủ Đức…

Dự kiến, thực hiện Luật Cư trú, tại Hà Nội sẽ có khoảng 130.000 người đủ điều kiện đăng ký HKTT. Thượng tá Phạm Văn Phấn, Phó trưởng Phòng PC13, Công an thành phố cho biết: Mặc dù là ngày nghỉ, nhưng công an 14 quận, huyện đều mở cửa tiếp dân đến làm thủ tục hộ khẩu đúng giờ. Tuy nhiên, trong ngày đầu, chỉ có gần 100 người đến, chủ yếu hỏi về thủ tục đăng ký HKTT. Trên địa bàn thành phố có khoảng 200.000 sinh viên các trường đại học đang theo học. Nhiều người, kể cả sinh viên chưa hiểu rõ Luật Cư trú, cho rằng sinh viên có nhà ở hợp pháp, tạm trú tại thành phố 1 năm trở lên là sẽ được nhập HKTT. Thực tế theo ông Phấn thì không phải như vậy, bởi theo điểm 6, Điều 28 của Luật Cư trú quy định: “Công dân thuộc một trong các trường hợp sau không phải cấp giấy chuyển hộ khẩu: Học sinh, sinh viên, học viên học tại các nhà trường và cơ sở giáo dục khác; công dân làm nghĩa vụ quân sự, phục vụ có thời hạn trong Công an nhân dân…”. Với các đối tượng trên, không thể nhập HKTT đến nơi mới được vì thủ tục nhập bắt buộc phải có phiếu chuyển hộ khẩu của nơi đi.

“Quá tải” và giải pháp...

Để triển khai Luật Cư trú hiệu quả, tạo bước chuyển biến mới trong hoạt động quản lý nhân hộ khẩu, Công an Hà Nội chuẩn bị sẵn sàng cơ sở vật chất, nhân lực, phương tiện làm việc… và yêu cầu các đơn vị chức năng phối hợp với Công an 14 quận, huyện rà soát lực lượng hiện có, bổ sung cán bộ còn thiếu để thi hành Luật đúng quy định. Để tiếp nhận hồ sơ đăng ký thường trú của công dân, Công an thành phố tổ chức 14 điểm tiếp dân tại Công an 14 quận, huyện, 231 địa điểm đăng ký tạm trú tại trụ sở Công an các xã, phường, thị trấn, đồng thời thông báo công khai địa chỉ và số điện thoại của các địa điểm trên để đông đảo người dân được biết.

Dự báo trước về tình trạng quá tải khi có đông người dân đến đăng ký HKTT trong những ngày đầu, công an các thành phố lớn và nhiều tỉnh đều tăng cường cán bộ có năng lực, phẩm chất đạo đức, nhất là cán bộ trẻ, có kỹ năng giao tiếp, trang bị thêm phòng làm việc, cơ sở vật chất tại nơi tiếp dân và tổ chức làm việc cả ngày thứ bảy và chủ nhật để tiếp nhận hồ sơ của người dân. Công an Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và nhiều quận, huyện hướng dẫn, niêm yết cụ thể các quy trình, điều kiện cần và đủ khi đăng ký HKTT; đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến tại xã, phường, tổ dân phố để người dân chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, tránh phải đi lại nhiều lần. Công an thành phố Hồ Chí Minh còn tham mưu cho UBND thành phố yêu cầu các sở, ban, ngành có liên quan cung cấp cho công an thành phố và công an các quận, huyện các khu vực có quyết định thu hồi đất ở, nhà ở, địa điểm, khu vực cấm xây dựng… để tháo gỡ các vướng mắc về chỗ ở trong việc đăng ký HKTT, tạo thuận lợi cho người dân.

Đăng ký HKTT sẽ bảo đảm quyền lợi và tạo thuận lợi lớn cho người dân trong ổn định cuộc sống, nơi ăn ở, làm việc… và cũng tạo điều kiện để cơ quan chức năng quản lý tốt nhân khẩu, hộ khẩu, nhất là hiện nay, còn nhiều quy định “ăn theo” hộ khẩu. Năm học mới sắp đến, nhiều gia đình phải gấp rút hoàn chỉnh thủ tục hộ khẩu để nhập trường, xin học cho con em theo HKTT.

Để tạo thuận lợi tối đa cho người dân, công an các cấp cần chủ động bố trí lực lượng, hoàn thiện quy trình tiếp nhận, giải quyết thủ tục khoa học, hợp lý nhất; thông báo, niêm yết công khai mọi thủ tục, điều kiện cần và đủ để người dân biết, đối chiếu, thực hiện, giảm tối đa đi lại, thắc mắc, giải thích… không cần thiết. Công an các địa phương cũng khuyến cáo: Để tránh tình trạng quá tải trong thời gian đầu thực hiện Luật Cư trú, người dân cần tìm hiểu kỹ các quy định, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ khi đi đăng ký HKTT, sắp xếp thời gian hợp lý, tránh phải đi lại nhiều lần. Nếu không có yêu cầu cần kíp về hộ khẩu, người dân không nhất thiết phải đến làm thủ tục đăng ký HKTT ngay, góp phần tạo thuận lợi, giảm quá tải cho cơ quan tiếp nhận hồ sơ và cũng bảo đảm thuận lợi, nhanh chóng hơn cho người đến làm thủ tục.

Phạm Văn Mấy và Anh Quân