Chế độ học cử tuyển dành cho con em đồng bào dân tộc thiểu số trong cả nước thời gian qua là một chủ trương, chính sách đúng đắn, tốt đẹp của Nhà nước ta. Chế độ này đã đem lại nhiều lợi ích thiết thực: ưu tiên cho các đối tượng học sinh đồng bào dân tộc thiểu số ở miền núi, vùng sâu, vùng xa vốn còn khó khăn, hạn chế về nhiều mặt, khó vượt qua kỳ thi tuyển sinh bình thường như học sinh miền xuôi, có những cơ hội hết sức thuận lợi được học tập, nhất là học ở bậc cao đẳng, đại học. Và số học sinh, sinh viên này sau khi tốt nghiệp ra trường về quê công tác, phục vụ địa phương mình sẽ là nguồn cán bộ của dân bản, đồng bào dân tộc. Đương nhiên, con em dân tộc thiểu số, đối tượng của chế độ cử tuyển phải là những học sinh đạt học lực trung bình trở lên để có đủ khả năng tiếp thu tri thức khoa học.

Học sinh lớp 12 Trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Bình Định - nguồn cử tuyển vào các trường ĐH, CĐ, THCN năm 2006. Ảnh minh họa

Người học theo chế độ cử tuyển được hưởng không ít ưu đãi, quyền lợi của Nhà nước như: không phải thi đầu vào, quá trình học không phải nộp học phí, lại được trợ cấp học bổng hằng tháng; ngày lễ, tết đi về quê, thăm nhà được thanh toán tiền tàu xe; lúc ra trường được tổ chức phân công, bố trí công tác phù hợp với ngành nghề.

Điều đáng bàn là ở một số nơi chế độ cử tuyển dành cho con em đồng bào dân tộc thiểu số - đã, đang trở thành “miếng mồi béo bở” cho nhiều kẻ cơ hội và một số cán bộ có chức có quyền. Tìm hiểu thực tế về việc này ở một số huyện miền núi, vùng sâu, vùng xa của quê tôi, được biết, với nhiều con đường, bằng nhiều lý do “lắt léo”, các con, cháu của không ít cán bộ đã lọt được vào diện cử tuyển, chiếm chỗ của nhiều người hội đủ điều kiện, tiêu chuẩn. Rõ ràng đây là sự bất hợp lý và thiếu công bằng, một hiện tượng tiêu cực khiến xã hội, nhân dân bức xúc.

Để chính sách cử tuyển của Nhà nước phát huy tốt tác dụng, hiệu quả, các cơ quan chức năng, nhất là các Sở Giáo dục và Đào tạo cần có đợt tổng kiểm tra, rà soát lại việc thực thi chế độ cử tuyển ở địa phương mình, đặc biệt là khâu xét duyệt hồ sơ, lý lịch các đối tượng đang học cao đẳng, đại học thuộc diện trên, không ngần ngại xử lý buộc thôi học, trả về địa phương, thu hồi các khoản đã được hưởng đối với các trường hợp vi phạm, đồng thời xử lý, quy trách nhiệm cụ thể đối với những cán bộ có liên quan. Việc xét tuyển của những năm tới đây cần công khai, minh bạch, thông báo rộng rãi, kịp thời, đầy đủ, chi tiết trên đài, báo địa phương và tới từng thôn bản, trường học, để mọi người dân biết và tham gia giám sát. Làm vậy ắt sẽ hạn chế được nhiều tiêu cực, gian lận trong công tác cử tuyển tồn tại lâu nay ở nhiều địa phương.

THANH BÌNH