QĐND Online - Sơn La, một trong 9 tỉnh của vùng Tây Bắc, là địa bàn trọng điểm, phức tạp về tệ nạn ma tuý. Trong những năm qua, công tác cai nghiện ma túy cho người nghiện tại Sơn La đã có nhiều tiến triển, tuy vẫn còn nhiều vấn đề đáng quan tâm. Sau đây là góc nhìn từ một đơn vị làm nhiệm vụ cai nghiện ở Sơn La:

Khó khăn chồng chất

Được thành lập theo Quyết định số 08/2003/QĐ-UB ngày 13-1-2003 của UBND tỉnh Sơn La, ba năm qua, Trung tâm Giáo dục-lao động tỉnh Sơn La đã thực hiện tốt hai nhiệm vụ song song, đó là: Vừa triển khai xây dựng dự án, vừa tổ chức tiếp nhận học viên vào chữa trị, cai nghiện, giáo dục, lao động sản xuất, dạy nghề.

Học viên Trung tâm giáo dục-lao động tỉnh Sơn La đang học sửa chữa đồ điện gia dụng

Trao đổi với chúng tôi, đồng chí Đào Bá Hạnh, giám đốc Trung tâm cho biết: “Hiện tại, Trung tâm chúng tôi vẫn đang trong quá trình vừa xây dựng cơ sở vật chất, vừa tổ chức tiếp nhận học viên vào cai nghiện, chữa trị nên công tác quản lý học viên gặp rất nhiều khó khăn. Nhiều hạng mục công trình dự án đã được phê duyệt như hệ thống giao thông, hệ thống thoát nước, nhà thăm thân nhân, chòi gác… nhưng không có vốn để triển khai, ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động đồng bộ của Trung tâm. Thêm vào đó, đời sống của cán bộ Trung tâm cũng còn nhiều khó khăn, nguy cơ phơi nhiễm cao do tính chất của học viên rất phức tạp, có nhiều bệnh nguy hiểm dễ lây nhiễm như HIV/AIDS, lao, viêm gan…”.

Một khó khăn nữa của Trung tâm là công tác tổ chức bộ máy cán bộ và công tác tiếp nhận chữa trị cai nghiện, quản lý học viên. Hiện nay, Trung tâm có 6 phòng chuyên môn, với 110 cán bộ, công nhân viên chức, quản lý gần 1.100 học viên. Trong đó, có 3 phòng chính là phòng bảo vệ-quản lý học viên (42 người), phòng giáo dục-dạy nghề (10 người), phòng lao động-sản xuất (25 người), tính trung bình mỗi cán bộ, nhân viên tại 3 phòng này phải quản lý khoảng 14 học viên. Theo đồng chí Nguyễn Văn Trinh-phó phòng bảo vệ quản lý học viên, mỗi khi tiếp nhận học viên vào chữa trị, cai nghiện, Trung tâm đều thực hiện đầy đủ các bước của quy trình cai nghiện do Bộ Lao động-TBXH và Bộ Y tế ban hành. Học viên vào Trung tâm được kiểm tra sức khỏe, tư trang cá nhân, phân loại, tư vấn quy trình cai nghiện, phổ biến nội quy và cấp phát quần áo, chăn màn theo quy định.

Người nghiện thuộc đủ mọi đối tượng

Sau khi điều trị cắt cơn từ 7 đến 10 ngày, học viên sẽ được phục hồi sức khỏe, học tập các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về công tác cai nghiện phục hồi, tham gia các hoạt động tập thể để nâng cao nhận thức, dần thay đổi hành vi, nhân cách. Trung tâm cũng tổ chức cho các học viên lao động sản xuất (trồng ngô, sắn, rau xanh… chăn nuôi bò, lợn, cá…) đây là liệu pháp lao động trị liệu giúp học viên làm ra của cải vật chất, thực phẩm, nhằm cải thiện, nâng cao đời sống cho học viên.

Song song với công tác lao động sản xuất, Trung tâm đã liên doanh, liên kết với các trường của tỉnh tổ chức dạy văn hóa, dạy nghề cho học viên. Trong ba năm, Trung tâm đã mở 3 lớp xóa mù chữ cho 100 học viên, 20 lớp dạy nghề về trồng trọt, chăn nuôi, mộc, nề, điện dân dụng…. cho 850 học viên.

Anh Trinh cũng cho biết, học viên tại Trung tâm đến từ 12 huyện, thị của tỉnh Sơn La, bao gồm Kinh, Thái, Mông, Khơ mú, trong đó, tỷ lệ người dân tộc cao. Trình độ nhận thức, dân trí hạn chế và chênh lệch nhưng đa số học viên vào đây đều chấp hành tốt các nội quy, quy định của Trung tâm cũng như quyết định của UBND tỉnh, yên tâm chữa trị, giáo dục lao động tại Trung tâm.

...và trong giờ học khâu bóng

Đối với những học viên bị bắt buộc vào Trung tâm theo quyết định của UBND tỉnh cũng được áp dụng cơ chế quản lý như học viên tự nguyện cai nghiện. Chỉ có điểm khác là những đối tượng này gia đình không phải đóng góp bất cứ khoản gì còn đối tượng tự nguyện thì gia đình phải đóng góp một số tiền như tiền ăn, tiền sinh hoạt để con em họ cai nghiện tại Trung tâm.

Trong ba năm qua, Trung tâm đã tổ chức thu dung, tiếp nhận vào chữa trị, cai nghiện ma túy, quản lý giáo dục được 1.712 lượt học viên, trong đó có 1.449 lượt học viên là đối tượng cai nghiện cưỡng chế theo Nghị định 135/2003/NĐ-CP, 270 lượt học viên thuộc diện cai tự nguyện, có 676 học viên đã được Trung tâm bàn giao cho chính quyền địa phương và gia đình.

Băn khoăn sau cai nghiện

Học viên Cầm Hùng Sơn, ở tiểu khu 3, Chiềng Khơi, thị xã Sơn La, hiện đang cai nghiện tại Trung tâm theo hình thức tự nguyện tâm sự: “Được sự tác động của gia đình, bạn bè, xã hội và tự bản thân, tôi đã nhận thấy tác hại của ma tuý, làm ảnh hưởng đến giá trị phẩm chất, nhân cách của con người cũng như về kinh tế, quan hệ gia đình, xã hội nên tôi đã tự nguyện vào đây để cai nghiện. Trong suốt hơn 6 tháng cai nghiện tại đây, tôi luôn được các thầy, cô giáo giúp đỡ tận tình, chu đáo về mọi mặt, nhất là trong thời gian đầu để cắt cơn rất khó khăn. Sau khoảng một tháng, khi sức khỏe hồi phục, chúng tôi được tổ chức học tập, học nghề, lao động sản xuất”.

Khi được hỏi về dự định của mình sau khi cai nghiện, Sơn nói: “Sau khi cai nghiện, tôi mong muốn sẽ có một công việc ổn định. Trước đây tôi đã từng học sửa chữa máy tính, có thể tôi sẽ kết hợp với gia đình mở một hàng sửa chữa nhỏ. Hi vọng rằng có công việc ổn định sẽ là môi trường tốt để tạo động lực giúp những người như chúng tôi từ bỏ, tránh xa ma tuý, hòa nhập với cộng đồng, xã hội”.

Không chỉ riêng mong muốn của Sơn mà vấn đề việc làm để tái hòa nhập cộng đồng, quản lý sau cai nghiện này cũng là điều băn khoăn của các cán bộ, học viên tại Trung tâm. Đó cũng chính là điều mà khi chia tay, anh Trinh đã nói với chúng tôi: “Có thể trong thời gian học viên chữa trị tại trung tâm đã cắt cơn, phục hồi sức khỏe, nhưng khi những người cai nghiện trở về tái hòa nhập với cộng đồng, ngoài vấn đề quản lý của gia đình, của xã hội thì việc giúp đỡ tạo công ăn việc làm ổn định cho họ, chính là điều quan trọng nhất để giúp họ có được quyết tâm từ bỏ ma tuý”.

Bài và ảnh: Phúc Thắng