Chưa có giải pháp đồng bộ

Vùng ven biển tỉnh Bạc Liêu vốn được thiên nhiên ưu đãi với nhiều nguồn lợi thủy sản: Nghêu, sò, cua, cá kèo... Ước tính trung bình mỗi năm đem lại nguồn thu nhập cho người dân nơi đây hàng chục tỉ đồng. Tuy nhiên, nguồn lợi này lại đang đứng trước nguy cơ cạn kiệt dần, mất khả năng tái sinh do cách khai thác bừa bãi và hủy diệt của người dân.

Khai thác vô tội vạ

Phần lớn các bãi bồi ven biển từ khu vực Nhà Mát (thị xã Bạc Liêu) đến huyện Đông Hải đều bị người dân dùng các loại dụng cụ: Đục, đáy, lưới giăng, xiệp, lưới thẹ (khẩu độ lưới rất nhỏ)… giăng khắp nơi để khai thác các loại thủy sản, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn lợi thủy sản ven bờ. Chỉ tính riêng ở khu vực xã Long Điền Đông (huyện Đông Hải) hiện nay có khoảng 70 miệng đục đặt trái phép từ lô số 3 đến lô số 4. Khu vực biển ở xã Long Điền Tây có khoảng 30 giàn lưới thẹ, 300 giàn lưới giăng để khai thác con giống. Một ngư dân tại xã Long Điền Tây, người có gần chục năm làm nghề lưới thẹ tiết lộ: “Nghề lưới thẹ là hủy diệt nguồn lợi thủy sản, nhưng không làm chúng tôi biết lấy gì để sinh sống?”.

Đáng lo ngại hơn là nhiều tàu cá loại lớn cũng tham gia khai thác ven bờ, để lại hậu quả hết sức nghiêm trọng đến môi trường và làm cạn kiệt tài nguyên biển. Vùng ven biển Bạc Liêu với chiều dài hơn 50 km, trong khi đó phương tiện tuần tra của cơ quan chức năng lại quá mỏng, chỉ có một chiếc tàu tuần công suất nhỏ, không thể quản lý hết ngư trường và cũng không đủ sức truy bắt phương tiện khai thác trái phép.

Ngư dân bắt nghêu giống ở khu vực cấm khai thác. Ảnh: Viễn Đông

Không chỉ khai thác thủy sản tại các bãi bồi ven biển và khu vực gần bờ, một số chủ phương tiện còn ngang nhiên vào khu vực khoanh nuôi nghêu của Hợp tác xã (HTX) Thành Công (xã Vĩnh Hậu A, huyện Hòa Bình), HTX Long Hải (xã Long Điền Tây, huyện Đông Hải) để khai thác nghêu giống. Đây cũng là nguyên nhân khiến một số HTX sản xuất bị thua lỗ. Theo Chi cục Bảo vệ nguồn lợi thủy sản tỉnh, nạn khai thác nguồn lợi thủy sản ven bờ theo kiểu tận diệt đã diễn ra từ nhiều năm qua. Ông Võ Quốc Cường, một ngư dân kỳ cựu ở xã Vĩnh Hậu than thở: “Bây giờ con giống chỉ xuất hiện vài ngày tại bãi là đã bị bắt sạch”.

Bảo vệ nguồn lợi thủy sản - việc làm cấp thiết

Nguồn lợi tài nguyên biển tại Bạc Liêu bị khai thác bừa bãi không chỉ gây thiệt hại về kinh tế, mà còn làm biến đổi môi trường sinh thái biển, tác động xấu đến điều kiện nuôi trồng thủy sản ở khu vực. Mặc dù địa phương đã phân chia, giao khu vực quản lý cho từng HTX nhưng chưa thể quản lý nổi vì có nhiều người dân từ các tỉnh khác đổ xô về khai thác thủy sản. Tình trạng khai thác một cách bừa bãi như hiện nay không chỉ làm nguồn lợi thủy sản ven biển ở Bạc Liêu đứng trước nguy cơ ngày một cạn kiệt, mà còn gây ảnh hưởng tới trật tự an ninh tại địa phương do tranh giành địa bàn. Một số người còn ngang nhiên lấn chiếm đất rừng, làm nhà trong khu vực rừng phòng hộ ven biển, phá vỡ môi trường, cảnh quan và hệ sinh thái nơi đây. Ông Đặng Quốc Cường, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Hậu A - nơi có bãi nghêu, sò huyết giống lớn nhất ở Bạc Liêu - bức xúc nói: "Từ khi nơi này xuất hiện nghêu, sò huyết giống, lập tức xuất hiện rất nhiều đội quân đến khai thác trái phép. Họ khai thác cả con giống còn rất nhỏ, đến khi cạn nguồn thì tiếp tục lấn sang khai thác trộm các sân nuôi nghêu, sò huyết thương phẩm của HTX và các gia đình. Các ngành chức năng của xã, huyện được huy động xuống hiện trường kiểm tra và lập biên bản xử lý, thế nhưng lực lượng khai thác rất đông, có ngày tới cả nghìn người, trong khi lực lượng kiểm tra rất mỏng, do đó không đủ sức để ngăn chặn”.

Qua tìm hiểu chúng tôi được biết, phần lớn những người khai thác con giống thủy sản ở địa phương đều thuộc diện hộ nghèo, không có đất sản xuất, không có nghề nghiệp ổn định, chủ yếu sống dựa vào khai thác trộm nguồn tài nguyên biển. Do vậy, công tác quản lý các khu vực có con giống thủy sản ở ven biển Bạc Liêu càng gặp khó khăn. Thực tế cho thấy, những năm qua tỉnh Bạc Liêu đã tích cực đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động người dân bảo vệ nguồn lợi thủy sản nhưng chưa phát huy hiệu quả bởi cuộc sống của người dân sinh sống ven biển còn nhiều khó khăn, thiếu ổn định.

Thiết nghĩ, để bảo vệ nguồn lợi thủy sản ven biển trước nguy cơ bị khai thác cạn kiệt, rất cần những giải pháp đồng bộ hữu hiệu, thiết thực đối với người dân sinh sống tại địa phương. Chẳng hạn như chính sách vay vốn ưu đãi sản xuất, đào tạo nghề, giải quyết việc làm, giúp người dân vùng ven biển ổn định, phát triển cuộc sống. Riêng đối với những người từ địa phương khác tới khai thác thủy sản theo kiểu hủy diệt, chính quyền và các ngành chức năng cần có những biện pháp xử lý kiên quyết, kịp thời. Công tác bảo vệ nguồn lợi thủy sản chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi người dân được hưởng lợi từ nguồn tài nguyên này trên cơ sở thống nhất phương thức quản lý, khai thác một cách khoa học, hợp lý. Khi đó, tình trạng khai thác thủy sản bừa bãi tại các vùng ven biển tỉnh Bạc Liêu mới không tái diễn.

NGUYỄN KIỂM