Chưa có chế tài xử phạt

Ngày 15-11 là hạn cuối cùng cho các doanh nghiệp hoàn thành việc chứng nhận hợp quy, công bố hợp quy đối với từng kiểu mũ bảo hiểm (MBH) theo Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về MBH cho người đi mô tô, xe gắn máy. Dư luận còn nhiều băn khoăn trước vấn đề này; đặc biệt là việc cấm các doanh nghiệp đưa ra thị trường các loại MBH không có dấu CR. Vậy với người tiêu dùng sử dụng MBH không có dấu CR thì sao?

Chuyển tiêu chuẩn sang quy chuẩn

Theo Tổng cục Tiêu chuẩn đo lường chất lượng, từ ngày 15-11 trở đi, các doanh nghiệp chỉ được đưa ra lưu thông MBH đạt chất lượng, có nhãn mũ rõ ràng và dấu hợp quy (CR). Tuy nhiên, hiện nay, trên địa bàn cả nước có 82 doanh nghiệp sản xuất mũ bảo hiểm (năm 2007, con số này là 125) nhưng đến ngày 10-11, mới có 51 doanh nghiệp đăng ký chứng nhận hợp quy, trong đó 14 doanh nghiệp đã hoàn tất việc chứng nhận hợp quy đối với 56 loại MBH. MBH được bày bán trước thời điểm 15-11 (kể cả mũ thời trang), nếu đáp ứng tiêu chuẩn, vẫn được lưu thông. Ngoài việc thể hiện chữ CR (thay cho 2 dấu hiện đang sử dụng là CS và RS) tùy từng loại mũ, dấu quy chuẩn phải có tên, logo của tổ chức chứng nhận, số giấy chứng nhận… Dấu CR phải có cùng kích thước, màu sắc, dễ nhận biết và được dán lên từng MBH thuộc lô hàng đã được chứng nhận, trước khi đưa ra lưu thông trên thị trường.

Trên thị trường hiện đang bán nhiều loại mũ bảo hiểm. Người tiêu dùng hãy thận trọng khi lựa chọn. Ảnh chụp tại phố Huế, Hoàn Kiếm, Hà Nội

Theo Quy chuẩn Mũ bảo hiểm Quốc gia, do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành: MBH của các tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu, phân phối, bán lẻ phải có cấu tạo cơ bản theo 3 kiểu dáng: Mũ che nửa đầu (bảo vệ phần đầu phía trên của người đội); che cả đầu và tai (bảo vệ phần trên của đầu, vùng chẩm và tai); che cả đầu, tai và hàm (bảo vệ phần trên của đầu, vùng chẩm, tai và cằm). Các loại MBH có gắn vành vải rộng để che nắng, che khuất tầm nhìn buộc phải gỡ bỏ phần phụ kiện này. Các loại MBH sản xuất phải có chu vi vòng đầu 500-520mm, khối lượng phải đạt từ 0,8kg đến 1,5kg…

Xử lý nghiêm doanh nghiệp và cơ sở kinh doanh vi phạm

Theo khảo sát của Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng, Việt Nam có khoảng 30 triệu người/86 triệu dân đội MBH bắt buộckhi ngồi trên mô tô, xe gắn máy. Khoảng 60% số này thường xuyên đội MBH để bảo vệ đầu, 40% đội để đối phó với lực lượng chức năng, trong đó 10% thường quên đội MBH khi ra đường và đa số chọn dùng MBH cách điệu.Cũng theo Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng, hầu hếtMBH cáchđiệuvới vành nhựa nhô ra ngoài quá dài hoặc dạng đúc liền như mũ lưỡi trai là không an toàn. Hộikhuyến cáo người dân không nên dùng những loại MBH như vậy.

Sau ngày 15-11, MBH trên thị trường sẽ có dấu CS và CR, những doanh nghiệp nào chưa đăng ký chứng nhận hợp quy mà vẫn đưa sản phẩm ra thị trường là vi phạm. Ngoài việc nhắc nhở doanh nghiệp làm thủ tục đăng ký chứng nhận, các đoàn thanh tra sẽ tổng kiểm tra các điểm kinh doanh bán mũ, nếu vi phạm quy định về gắn dấu, nhãn không rõ xuất xứ hàng hóa... dứt khoát phải tịch thu, xử lý theo quy định. Bộ Khoa học và Công nghệ đã chỉ đạo các cơ quan chức năng tiến hành kiểm kê tổng số mũ có dấu CS đang tồn tại ở các cơ sở kinh doanh, sau đó kiểm tra lại chất lượng để chuyển số mũ này sang dấu CR. Ai đã mua mũ có dấu CS mà chất lượng bảo đảm thì cũng yên tâm sử dụng. Theo Tổng cục Tiêu chuẩn-Đo lường-Chất lượng Việt Nam, chỉ một thời gian ngắn nữa, sẽ không còn tồn tại 2 loại dấu để người dân đỡ phân vân khi lựa chọn.

Hiện nay, nhiều doanh nghiệp sản xuất mũ cho rằng, mũ thời trang cách điệu của họ đạt tiêu chuẩn và đã được cơ quan kiểm định chứng nhận, nhưng theo quy định thì lại không được dán dấu CR. Giải thích về vấn đề này, ông Ngô Quý Việt cho biết: “Đội mũ để bảo vệ đầu, nếu mũ đạt chất lượng và đẹp nữa thì tốt quá. Bộ Khoa học và Công nghệ đã đề nghị Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng triển khai đề tài nghiên cứu xem ở Việt Nam có những loại mũ “thời trang cách điệu” nào, sau đó sẽ xem xét kiểu dáng phù hợp với người Việt Nam để đề nghị sản xuất. Trước mắt, chưa thể yên tâm về độ an toàn của loại MBH này, tạm thời chưa cho phép tiếp tục sản xuất”. Theo ông Trần Quốc Tuấn, Phó cục trưởng Cục Quản lý chất lượng hàng hóa, cơ quan này cũng sẽ thông báo để lực lượng Cảnh sát Giao thông biết loại mũ nào không phải là MBH và không hợp chuẩn; đồng thời công bố rộng rãi để người tiêu dùng biết và có thể mua được loại MBH phù hợp. Theo quan điểm của Tổng cục Tiêu chuẩn-Đo lường-Chất lượng Việt Nam, nếu người đi xe máy đội các loại mũ không có tem đảm bảo chất lượng thì đương nhiên bị coi là không đội MBH. Bộ Khoa học và Công nghệ cũng đã công bố danh sách MBH đạt chuẩn kỹ thuật quốc gia tính đến hết ngày 15-10. Người tiêu dùng cần tìm hiểu để tránh mua phải MBH không đạt chuẩn.

Đề nghị bổ sung chế tài xử phạt

Trao đổi với chúng tôi, Thượng tá Trần Sơn, Phó trưởng Phòng hướng dẫn luật và điều tra, xử lý tai nạn giao thông (Cục CSGT đường bộ, đường sắt, Bộ Công an) cho biết: Đến nay Cục Cảnh sát Giao thông vẫn chưa có chế tài xử phạt người tham gia giao thông đội MBH thời trang cách điệu và đội mũ không bảo đảm chất lượng và trong quy định chế tài xử lý, xử phạt tại Nghị định 146/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ cũng không có nội dung này. Cũng theo Thượng tá Trần Sơn: Những ngày tới, các trường hợp tham gia giao thông đội MBH cách điệu vẫn không bị xử phạt vì chưa có chế tài. Trong Nghị quyết 05/CP, Chính phủ chỉ yêu cầu Bộ Giao thông-Vận tải, Bộ Công an đẩy mạnh công tác tuyên truyền, đồng thời tiến hành xử lý các trường hợp đội MBH không đúng quy định như trường hợp không đội MBH hoặc đội nhưng không cài quai mũ. Mức xử phạt đối với người tham gia giao thông đội MBH nhưng không cài quai là từ 100 đến 200.000 đồng/trường hợp. Do gặp khó khăn trong việc xử lý đội MBH cách điệu, mũ không đạt chuẩn nên cơ quan chức năng đang phải lấy ý kiến các bộ, ngành liên quan để trình Chính phủ nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung chế tài xử phạt đối với một số hành vi vi phạm Luật Giao thông đường bộ, trong đó có hành vi đội MBH không cài quai, đội MBH không đúng quy định hay đội MBH cách điệu…

Bài và ảnh: PHAN ANH